The influence of the panorama on the identity and appeal of the city

Marcin Petelenz

Abstrakt

Atrakcyjność pięknych widoków potwierdzają swą obecnością turyści. Często panorama staje się ikoną definiująca tożsamość miasta. W praktyce urbanistycznej, szczególnie w Krakowie, ochrona sylwety przegrywa z partykularnymi interesami inwestorów. Percepcja panoramy zależy od jej wartości estetycznych, jak również od miejsca, z którego jest postrzegana. Zapewnienie takich miejsc jest również ważne dla atrakcyjności miejscowości. Przykłady pięknych panoram miast historycznych i wzorcowej ich ochrony znaleźć można w Toskanii i przyległych regionach. Analiza pozwala sformułować ich charakterystyczne cechy:
– brak elementów współczesnych w sylwecie,
– rozmieszczenie dominant wysokościowych w postaci wież swobodne i podkreślające konfigurację terenu,
– jednolitość materiałów, kolorów i „granulacji” struktury zabudowy,
– przedpole i otoczenie podporządkowujące się i nie konkurujące z głównym zespołem architektonicznym.
Zasady te należy przywrócić we współczesnej praktyce urbanistycznej.

Słowa kluczowe: panorama, punkty widokowe, jednorodność struktury i koloru
References

Borcz Z., Czechowicz M., Krajobraz peryferii miejskich na przykładzie wrocławskich osiedli mieszkaniowych, Czasopismo Techniczne, z. 5-A/2008, Kraków 2008.

Böhm A., Piękno przestrzeni rozległej, Czasopismo Techniczne, z. 6-A/2007, 19.

Dietrich J., Wirtualna linia wieńcząca wlw, detalem identyfikującym przestrzeń, Czasopismo Techniczne, z. 5-A/2/2012, 105.

Dąbrowska-Budziło K., Wśród panoram Krakowa, Wyd. Literackie, Kraków 1990.

Gyurkovich J., Znaczenie form charakterystycznych dla kształtowania i percepcji przestrzeni, Monografia 258, Wyd. PK, Kraków 1999.

Kadłuczka A., Idea zrównoważonego rozwoju a problemy ochrony dziedzictwa kulturowego na przykładzie Florencji i Krakowa, Wiadomości Konserwatorskie. Conservation News, 23/2008.

Kosiński W., Miasto i piękno miasta, Wyd. PK, Kraków 2011.

Lenartowicz K., Słownik psychologii architektury, Kraków 2005.

Petelenz M., Kryteria estetyczne w architekturze wiejskiej, Sprawozdania z posiedzeń Komisji Naukowych PAN XXXII/1, 1989.

Petelenz M., Oddziaływanie materiału budowlanego na percepcję przestrzeni, „Kultura kształtowania i użytkowania środowiska życia człowieka”, mat. z seminariów „Regiony i krajobrazy z lat 1985–1988”, Zeszyty monograficzne PAX nr 1, 1989, 80.

Petelenz M., Celowość a możliwości wykorzystania formy, materiału i koloru dachów dla integracji zespołów zabudowy, Sprawozdania z posiedzeń Komisji Naukowych PAN 2004.

Petelenz M., Tendencje legislacyjne a praktyka projektowo-realizacyjna, Czasopismo Techniczne, z. 2A/1/2011, Wyd. PK, 177.

Rubinowicz P., Chaos jako porządek wyższego rzędu w wybranych trendach współczesnej architektury, praca doktorska PK.

Strzemiński W., Teoria widzenia, Wyd. Lit., Kraków 1969.

Zastawnik A., Wieżowiec TreiMorfa, Czasopismo Techniczne, z. 4. A/2008.

Żórawski J., O budowie formy architektonicznej, Arkady, Warszawa 1973.