Analysis of the 15th- and 16th-century building development of the western suburbs of Cracow as an example of research into the lost architecture of the town

Krzysztof Petrus

Abstrakt

In this article an attempt has been made to answer the question to what extent the use of exclusively traditional, archival research methods enables us to determine typical town-planning and architectural features of the 15th- and 16th-century residential development of the western suburbs of Cracow, including the iuridica of Garbary. After developing that historically valuable area, forming today a part of the city centre (Śródmieście) marked by Łobzowska, Dunajewskiego, Podwale, Jabłonowskich, Piłsudskiego streets and Mickiewicza i Słowackiego avenues, no material traces have remained – the old city suburbs were completely destroyed in the times of the Swedish invasion, the written sources have proved to be meagre, no iconographic sources exist, while the urban residential development erected in place of iuridica in the second half of the 19th and the beginning of the 20th centuries does not allow us to conduct extensive archaeological research.

Słowa kluczowe: Garbary (Tanner’s Suburb), Cracow, suburbs, urban systems, architectural and urban development
References

[1] Atlas historyczny miast polskich, collective work edited by R. Czaja, v. V Małopolska, issue 1, Kraków 2007.

[2] Banach J., Dawne widoki Krakowa, Kraków 1983.

[3] Bieniarzówna J., Małecki J.M., Kraków w wiekach XVI–XVIII, Dzieje Krakowa, v. 2, Kraków 1984.

[4] Grabowski A., Przedmieścia i okolice Krakowa. Wypisy z Dzieł, Kraków 2007.

[5] Kolak W., Inwentarz akt jurydyk krakowskich 1412–1809, Warszawa 1968.

[6] Kolak W., Jurydyki Krakowskie, “Archeion”, v. XXXVIII, 1962, 219–240.

[7] Księga wiertelnicza krakowska, published by K. Jelonek-Litewka, A. Litewka, Ł. Walczy, część I (1568–1577), Kraków 1997; cześć II (1578–1591), Kraków 1998; część III (1592–1597), Kraków 1999; część IV (1598–1606), Kraków 2000.

[8] Krasnowolski B., Młynówka Królewska – geneza i przekształcenia, “Rocznik Krakowski”, v. LXIX, Kraków 2003, 25–32.

[9] Laberschek J., Rozwój przestrzenny krakowskiego zespołu osadniczego extra muros XIII–XVIII w., [in:] Kraków. Nowe studia nad rozwojem miasta, collective work edited by J. Wyrozumski, Kraków 2007, 297–354.

[10] Leszczyńska-Skrętowa Z., Czarna Ulica, [in:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, part 1, v. 3, Wrocław–Łódź 1985, 438–439.

[11] Leszczyńska–Skrętowa Z., Czarna Wieś, [in:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, part 1, v. 3, Wrocław–Łódź 1985, 439–441.

[12] Lustracja dróg województwa krakowskiego z roku 1570, ed. B. Wyrozumska, Wrocław 1971.

[13] Petrus K., Największe przedmieście Krakowa. Zarys rozwoju przestrzennego Garbar, część I, “Czasopismo Techniczne”, 5-A/2011, 139–151.

[14] Petrus K., Największe przedmieście Krakowa. Zarys rozwoju przestrzennego Garbar, część II, “Czasopismo Techniczne”, 5-A/2011, 153–163.

[15] Pieradzka K., Garbary, przedmieście Krakowa (1363–1587), Kraków 1931.

[16] Rączka J.W., Młyny królewskie w krajobrazie Krakowa, part 1, “Teka Komisji Urbanistyki i Architektury”, v. XII, 1978, 19–29.

[17] Rączka J.W., Młyny królewskie w krajobrazie Krakowa, part 2, “Teka Komisji Urbanistyki i Architektury”, v. XIII, 1979, 7–16.

[18] Sikora F., Bieniasza Młyn, [in:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, part. 1, v. 1, Wrocław–Gdańsk 1980, 97–99.

[19] Sikora F., Dębny Młyn, [in:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, part 1, v. 3, Wrocław–Łódź 1985, 538–539.

[20] Supranowicz E., Nazwy ulic Krakowa, Kraków 1995.

[21] Tobiasz M., Jak powstały przedmieścia Krakowa?, Warszawa–Kraków 1972.

[22] Tomkowicz S., Ulice i place Krakowa w ciągu dziejów, ich nazwy i zmiany postaci, Kraków 1926.

[23] Wiśniewski J., Garbary, [in:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, part 1, v. 4, Wrocław–Łódź 1986, 693–706.

[24] Wiśniewski J., Gerlacha, następnie Kutlowski Młyn, [in:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, part 1, v. 4, Wrocław–Łódź 1986, 721–723.

[25] Wiśniewski J., Fryszbark, [in:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, part 1, v. 4, Wrocław–Łódź 1986, 685–686.