The influence of horizontal land cover structure changes over the valley Odra river landscape in the Wrocław area

Dorota Wodzińska-Cader

Abstrakt

This article concerns the subject of landscape changes based on dynamic changes in horizontal land cover over 20 years (1995–2015). The research area is the Odra valley in Wrocław and its surroundings, which is divided into architectural-landscape units and land structure changes using photointerpretative retrospective analysis. Based on this analysis, a characteristic changeability index was specified, which shows the percentage value of changes in each unit. These changes have direct influences on the visual perception of each landscape.

Streszczenie

Artykuł podejmuje temat przemian krajobrazowych na podstawie dynamicznych zmian w poziomej strukturze pokrycia terenu w okresie 20 lat (1995–2015). Obszarem, który poddany został badaniu jest dolina Odry we Wrocławiu i okolice miasta. Wykonano badania dotyczące podziału obszaru na jednostki architektoniczno-krajobrazowe oraz określenia przemian struktury terenu za pomocą fotointerpretacyjnej analizy retrospektywnej. Na podstawie tej analizy określono wskaźniki zmienności cech, które przedstawiają wartość procentową przemian w każdej jednostce. Zmiany te mają bezpośredni wpływ na odbiór wizualny krajobrazu danego miejsca.

Słowa kluczowe: Odra valley, land cover changes, landscape, architectural-landscape units, photointerpretative retrospective analysis, the city of Wroclaw, dolina Odry, zmiany pokrycia terenu, krajobraz, jednostki architektoniczno-krajobrazowe, fotointerpretacyjna analiza retrospektywna, Wrocław
References

[1] Bogdanowski J., Kompozycja i planowanie w architekturze krajobrazu, Zakład Narodowy im Ossolińskich, Wydawnictwo PAN, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1976, 53-56, 60-63.

[2] Bogdanowski J., Łuczyńska-Bruzda M., Novák Z., Architektura krajobrazu, Wyd. PWN, Warszawa-Kraków, 1981, 51-57, 166-167.

[3] Böhm A., „Wnętrze” w kompozycji krajobrazu. Wybrane elementy genezy analizy porównawczej i zastosowań pojęcia, Wyd. Politechniki Krakowskiej, Kraków 2004, 42-43

[4] Chmielewski T.J., Systemy krajobrazowe. Struktura–funkcjonowanie–planowanie, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003.

[5] Chmielewski T.J., Chmielewski S., Procesy zanikania ekosystemów jeziornych i torfowiskowych w rejonie Poleskiego Parku Narodowego od II połowy XX w. oraz perspektywy ich ochrony, Problemy Ekologii Krajobrazu, T. XXVI, 2010, 121-134

[6] Chmielewski T.J., Kułak A., Michalik-Śnieżek M., Lorens B., Physiognomic structure of agro-forestry landscapes: method of evaluation and guidelines for design, on the example of the West Polesie Biosphere Reserve, International Agrophysics, 2016, 415-429.

[7] Krajewski P., Raszka B., Polityka przestrzenna jako zagrożenie dla krajobrazu obszarów podmiejskich, Infrastruktura i Ekologia obszarów wiejskich, PAN, Kraków 2011, 85-95.

[8] Sowińska B., Chmielewski T.J., Metoda delimitacji i analiza typologicznego zróżnicowania jednostek przyrodniczo – krajobrazowych Roztocza i Równiny Biłgorajskiej [in:] Struktura i funkcjonowanie systemów krajobrazowych: meta-analizy, modele, teorie i ich zastosowania, Chmielewski T.J. ed., Problemy Ekologii Krajobrazu, Lublin 2008, 161-175.

[9] Patoczka P., Monitoring ochrony i kształtowania krajobrazu w Bieszczadzkim Parku Narodowym i jego otulinie, Roczniki Bieszczadzkie 18, 2010, 389-402.

[10] Patoczka P., 2012, Pojęcia stosowane w architekturze krajobrazu, Teka Komisji Urbanistyki i Architektury o. PAN w Krakowie, VIII/1, 2012, 116-123.

[11] Balon J., Krąż P., Ocena jakości krajobrazu – dobór prawidłowych jednostek krajobrazowych [in:] Identyfikacja i waloryzacja krajobrazów – wdrażanie Europejskiej Konwencji Krajobrazowej, GDOŚ, Warszawa 2013, 62-67.

[12] Chmielewski Sz., Chmielewski T.J., The past, the present and the future of hydrogenic landscapes of the West Polesie Biosphere Reserve [in:] Chmielewski T. J., Piasecki D. eds., The  Future of Hydrogenic Landscapes in European Biosphere Reserves. University of Life Sciences  in Lublin, Polesie National Park, Polish Academy of Sciences – Branch in Lublin; National UNESCOMaB Committee of Poland, Lublin 2010, 247-278.

[13] Chmielewski T.J., Chmielewski Sz., Kułak A., Michalik-Śnieżek M., Maślanko W., Changes in land use structure and landscape diversity in the area of the ‘West Polesie’ Biosphere Reserve over a last half century, [in:] Landscape of the West Polesie regional identity and its transformation over last half century, Poleski Park Narodowy, Lublin–Urszulin, 2015, 43-77.

[14] Chmielewski T. J. Olenderek H., Sielewicz B., Fotointerpretacyjna analiza retrospektywna zmian struktury ekologicznej Kampinoskiego Parku Narodowego w ostatnim 40-leciu [in:] Kistowski M. ed., Badania ekologiczno-krajobrazowe na obszarach chronionych, Uniwersytet Gdański, Polska Asocjacja Ekologii Krajobrazu, Gdańsk 1996, 125-129.

[15] Klimczak H., Studia rozmieszczenia obiektów punktowych, liniowych i powierzchniowych na przykładzie obszarów leśnych i terenów zadrzewionych, [in:] Klimczak H. ed., Modelowanie kartograficzne w badaniach przydatności obszarów pod zalesienie, Akademia Rolnicza, Wrocław 2001, 23-46.

[16] Praca zb. pod red. Rast G., Obrdlik P., Nieznański P., 2012, Atlas obszarów zalewowych Odry, WWF Deutschland, 2012, 30-33.

[17] Szopińska E., Zygmunt-Rubaszek J., Propozycje standardów w zakresie kształtowania zieleni wysokiej miejskich tras komunikacyjnych, Zarząd Zieleni Miejskiej we Wrocławiu, Wrocław 2010, 6-9.

[18] GUGiK, 2008, Wytyczne techniczne. Baza danych topograficznych (BDT), Warszawa.

[19] GUGiK, 2014, Podręcznik dla uczestników szkolenia z możliwości, form i metod zastosowania bazy danych obiektów topograficznych, Warszawa, 27-28.

[20] European Landscape Convention, 2000, Florencja.

[21] Rada Miejska Wrocław, Wieloletniego Planu Inwestycyjnego Wrocławia na lata 2015-2019, Wrocław.

[22] Prawo ochrony środowiska, 24 kwietnia 2001, Dziennik Ustaw RP, Warszawa.

[23] www.geoportal.kzgw.gov.pl (access: 01.02.2018).

[24] www.odra-wroclaw.pl (access: 01.02.2018).