The former urban school gardens

Joanna Dudek-Klimiuk

Abstrakt

In the studies, the subject of the so-called central school gardens which were founded in interwar Poland was undertaken, thinking about the pupils of all schools in a given city, irrespectively of the level of learning. The character of the gardens was determined by the goal they served, as well as by the user for whom they were founded – they were, first of all, demonstration gardens, based on the model of university botanic gardens. From among the whole group of school gardens which were founded in great quantities at that time, they were distinguished by their relatively large scale, often with access for the wider public and by a “park nature”; therefore, their layout, architectonic details, and partly their plant selection, are not only the reflection of the requirements, being imposed by their didactic function but also a picture of contemporary fashion or standards and rules for the design of gardens and parks.

Streszczenie

W badaniach podjęto temat tzw. centralnych ogrodów szkolnych, które zakładano w Polsce międzywojennej z myślą o uczniach wszystkich, niezależnie od szczebla nauczania, szkół danego miasta. Charakter tych obiektów był zdeterminowany zarówno przez cel, jakiemu służyły, jak i adresata, dla którego je zakładano – były to ogrody przede wszystkim demonstracyjne, wzorowane na uniwersyteckich ogrodach botanicznych. Pośród całej grupy licznie wówczas zakładanych ogrodów szkolnych wyróżniają się stosunkowo dużą skalą, często także dostępnością dla szerszej publiczności oraz „parkowym charakterem” i dlatego w ich rozplanowaniu, detalu architektonicznym, częściowo również w doborach roślinnych – odnajdujemy nie tylko odzwierciedlenie wymogów, jakie narzucała ich dydaktyczna funkcja, ale również obraz ówczesnej mody czy norm oraz zasad projektowania ogrodów i parków.

Słowa kluczowe: Bydgoszcz, central school gardens, Łowicz, Poznań, Wacław Zaykowski, centralny ogród szkolny
References

[1] Antoniewicz J., Ogrody szkolne, Ruch Pedagogiczny, No. 5/1928, 145–151.

[2] Dyakowski B., Zarys metodyki niższego kursu nauki o przyrodzie, Książnica–Atlas, Lwów–Warszawa 1930.

[3] Szafer W., Ogrody Szkolne, Książnica Polska Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych, Lwów–Warszawa 1921.

[4] Antoniewicz J., Ogrody szkolne, Praca Szkolna, No. 7/1928, 212–214.

[5] Wojnar J., Nieco o ogrodach szkolnych, Miesięcznik Pedagogiczny, No. 8-9/1930, 202–205.

[6] Orodyński P., Jaki był początek Ogrodu Zoologicznego w Warszawie, Czasopismo Przyrodnicze, No. 3-4/1929, 89–92.

[7] Orodyński P., Sprawozdanie z działalności Sekcji Ogrodów Szkolnych PPTP za rok 1931, Czasopismo Przyrodnicze, No. 3-4/1931, 161–163.

[8] Dajdok Z., Kącki Z., Dawny Szkolny Ogród Botaniczny we Wrocławiu – obecnie sektor Parku Szczytnickiego, Biuletyn Ogrodów Botanicznych, No. 5/1996, 101–107.

[9] Łukasiewicz A., Łukasiewicz S., Udokumentowana historia Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 2015.

[10] Wodziczko A., Ogrody Botaniczne w Polsce, [in:] Pamiętnik Jubileuszowej Wystawy Ogrodniczej w Poznaniu 25. IX.–3. X. 1926, Komitet Jubileuszowej Wystawy Ogrodniczej, Poznań 1926, 45–59.

[11] Kałużna K., Ogrody Botaniczne Bydgoszczy, Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, Bydgoszcz 2003.

[12] Akta osobowe Wacława Zaykowskiego. Archiwum Akt Nowych w Warszawie, zespół Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, sygn. 2/14/0/6/6838.

[13] Anonim, Wynik konkursu, Ogrodnik, No. 13/1922, 199.

[14] Jankowski E., Ogrody ozdobne w Polsce, [in:] Pamiętnik jubileuszowej wystawy ogrodniczej w Poznaniu, 25 IX–3 X 1926, Komitet Jubileuszowej Wystawy Ogrodniczej, Poznań 1926, 93–106.

[15] Mowszowicz J., Park Ludowy, [in:] Parki Łodzi, eds. J. Mowszowicz, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 1962, 180–189.

[16] Zaykowski S., Zaykowski W., Wyniki konkursu na plan ogródka botanicznego. Opis do projektu, Ogrodnik, No. 6/1914, 84–92.

[17] Stanio W., Ogród Przyrodniczy Międzyszkolny w Łowiczu, Życie Gromadzkie. Tygodnik społeczno-gospodarczy, Kutno-Łowicz-Sochaczew, No. 24/1936, 1–3.

[18] Anonim, 800-lecie Łowicza, Życie Gromadzkie. Tygodnik społeczno-gospodarczy, Kutno-Łowicz-Sochaczew, No. 23/1936, 5–6.

[19] (acces: 05.06.2014).

[20] Album fotograficzny z budowy i otwarcia Międzyszkolnego Ogrodu Botanicznego w Łowiczu na Bratkowicach, 1932–1938. Archiwum Państwowe w Warszawie oddział w Łowiczu, Zbiór Władysława Stanio, sygn. 75/33/0/-/3.