Guidelines for revitalization of rural areas based on landscape studies

Magdalena Czałczyńska-Podolska,

Magdalena Rzeszotarska-Pałka

Abstrakt

The objective of the article is to present the possibility of using landscape studies in the development of guidelines for the revitalization of rural areas. Performing detailed analyses of the cultural and aesthetic values of the landscape has become the basis for formulating the directions for the development of the rural areas located in the vicinity of the town of Drawsko Pomorskie, that previously were part of state collective farms. Landscape studies included the identification and characterization of natural elements and cultural and aesthetic values of the area, based on the landscape audit methodology and commonly applied principles of valorization of cultural landscape. The analyses allowed us to identify areas that, due to a significant decline in the value of the landscape, caused mainly by the location of objects related to the former state farms, require the analysis of the legitimacy of their further protection within the “Pojezierze Drawskie” [hereinafter “Drawsko Lakeland”] Protected Landscape Area. As a result, it was possible to formulate new guidelines for the revitalization of the studied area. Keywords: landscape research, post State Farm areas, village renewal, landscape audit

Streszczenie

Celem artykułu jest przedstawienie możliwości wykorzystania studiów krajobrazowych w opracowaniu wytycznych do rewitalizacji obszarów wiejskich. Wykonanie szczegółowych analiz wartości kulturowo-estetycznych krajobrazu stało się podstawą dla sformułowania kierunku rozwoju popegeerowskich obszarów wiejskich zlokalizowanych w  sąsiedztwie miasta Drawsko Pomorskie. Studia krajobrazowe objęły zidentyfikowanie i scharakteryzowanie elementów przyrodniczych i walorów kulturowo-estetycznych terenu na podstawie metodyki audytu krajobrazowego oraz powszechnie stosowanych zasad waloryzacji krajobrazu kulturowego. Przeprowadzone analizy pozwoliły na wskazanie obszarów, które ze względu na znaczny spadek wartości krajobrazu, spowodowany głównie usytuowaniem na ich terenie obiektów związanych z działalnością byłego PGR, wymagają analizy zasadności ich dalszej ochrony w ramach Obszaru Chronionego Krajobrazu „Pojezierze Drawskie”. W rezultacie możliwe było sformułowanie nowych wytycznych dla rewitalizacji badanego terenu.

Słowa kluczowe: studia krajobrazowe, tereny popegeerowskie, rewitalizacja wsi, audyt krajobrazowy, landscape research, post State Farm areas, village renewal, landscape audit
References

[1] Bogdanowski J., Architektura krajobrazu, Warszawa 1973.

[2] Bogdanowski J., Kompozycja i planowanie w architekturze krajobrazu, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wyd. PAN, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, 1976.

[3] Bogdanowski J. (eds.), Krajobraz kulturowy Polski. Województwo Małopolskie, Stowarzyszenie Natura i Kultura. Kraków-Warszawa, 2001.

[4] Cymernan R., Hopfer A., Zastosowanie metody Sohngena do oceny wartości przyrodniczych krajobrazu obszarów wiejskich, Zeszyty Naukowe Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie, Vol. 18, 1988.

[5] Daniel T.C., Boster R.S., Measuring Landscape Esthetics: The Scenic Beauty Estimation Method, Fort Collins, USDA Forest Services Research Paper RM-167, 1976.

[6] Gminna Ewidencja Zabytków Drawska Pomorskiego, Pracownia Dokumentacji Konserwatorskiej VERBUM, Szczecin 2010.

[7] Kozaczko M., Miasto przyszłości, czyli problemy neokontekstualizmu, Czasopismo Techniczne, Vol. 1/2012, 447-452.

[8] Krzymowska-Kostrowicka A., Geoekologia turystyki i wypoczynku, PWN, Warszawa 1997.

[9] Lynch K., The Image of the City, The MIT Press, Cambridge, Massachusetts 1960.

[10] Łakomy K., Genius loci w sztuce ogrodowe (aspekty historyczne i współczesne), Czasopismo Techniczne, Vol. 13/2010, 5-11.

[11] Myga-Piątek U., Spór o pojęcie krajobrazu w geografii i dziedzinach pokrewnych, Przegląd Geograficzny, Vol. 73/2001, l63-l76.

[12] Myga-Piątek U., Kryteria i metody oceny krajobrazu kulturowego w procesie planowania przestrzennego na tle obowiązujących procedur prawnych, [in:] Waloryzacja środowiska przyrodniczego w planowaniu przestrzennym, eds. Kistowski M., Korwel-Lejkowska B., Gdańsk–Warszawa, 101-110, http://www.paek.ukw.edu.pl/wydaw/vol19/myga_piatek_2007.pdf. (access: 24.05.2018).

[13] Norberg-Schulz Ch., Genius loci. Towards fenomenology of architecture, London 1980.

[14] Novak Z., Od urbanistyki do architektury życia i krajobrazu, Teka Komisji Urbanistyki i Architektury PAN Oddział Kraków, Vol. VI, Kraków 1972.

[15] Panofsky E., Meaning in the Visual Arts, UCP, Chicago 1983.

[16] Rybak-Niedziółka K., Analizy krajobrazowe w diagnostyce przestrzeni na potrzeby rewitalizacji. Biuletyn KPZK, Vol. 264/2017, Wyd. PAN, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, 100-118.

[17] Siewniak M., Mitkowska A., Tezaurus sztuki ogrodowej, Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 1998.

[18] Solon J., Chmielewski T. J., Myga-Piątek U., Kistowski M., Myczkowski Zb., Plit J., Przygotowanie opracowania pt. „Identyfikacja i ocena krajobrazów – metodyka oraz główne założenia”, Zadanie III.1. Opracowanie szczegółowej instrukcji postępowania, prowadzącej wykonawcę audytu od rozpoczęcia prac do pełnego zakończenia, wersja 2, PAN, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. S. Leszczyckiego, Warszawa 2014.

[19] Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Drawsko Pomorskie, eds. Kozłowski P., Kajetańczyk R., Arciuszkiewicz U., Fojud A., Curanow V., Kozaczuk E., INVEST PLAN, Poznań-Czaplinek, Drawsko Pomorskie 2003.

[20] Szczepanik-Janyszek M., Janyszek S., Waloryzacja przyrodnicza gminy Drawsko Pomorskie (operat generalny), opracowany na podstawie operatu szczegółowego z zakresu flory i roślinności oraz przyrody nieożywionej i krajobrazu, Biuro Konserwacji Przyrody w Szczecinie, Szczecin 2002.

[21] Szopińska E., Rubaszek J., Raduchowska O., Ocena krajobrazu – przegląd wybranych metod, Architektura krajobrazu, Vol. 2/2016, 54-71.

[22] Ustawa z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmacnianiem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz.U. 2015, poz. 774).

[23] Wejchert K., Elementy kompozycji urbanistycznej, (reprint), Wydawnictwo Arkady, Warszawa 1984.

[24] Witek M., Witek W., Gmina Drawsko Pomorskie – Gminny program opieki nad zabytkami na lata 2010-2014, Verbum, Szczecin 2010.

[25] Zachariasz A., Pomysł na krajobraz – o planowaniu i projektowaniu krajobrazu, [in:] Planowanie krajobrazu, Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, Lublin, 2013, 114-126.

[26] Zachariasz A., O architekturze krajobrazu, kompozycji krajobrazu i specjalistycznej terminologii – rozważania wprowadzające, Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego, Vol. 32/2016, Sosnowiec, 11-29.