Abandoned heritage – the first European airports

Agnieszka Faustyna Szuta

Abstrakt

Due to the development of air transport and urban expansion, the locations of pre-war airports were often changed. The question of the fate of the abandoned airports and their entire infrastructure arose. This article looks at the issue of derelict, pre-war airfields. Examples of airports which were successfully adapted as well as the ones which were abandoned and closed yet but equally important in historical context are shown. In this paper, alternative possibilities for using the former civil airports which allowed memory of important, historical events to be honoured are shown as well as benefits of their preservation are presented.

Streszczenie

Opuszczone dziedzictwo – pierwsze europejskie porty lotnicze

W związku z rozwojem transportu lotniczego oraz ekspansji urbanistycznej lokalizacja przedwojennych portów lotniczych często ulegała zmianie. Rodzi się pytanie: jaki los spotkał opuszczone lotniska i ich całą infrastrukturę? Niniejszy artykuł porusza kwestię opuszczonych przedwojennych lotnisk. Przedstawione zostają przykłady udanych adaptacji ww. portów lotniczych, jak również tych niszczejących, ale niemniej istotnych w kontekście historycznym. W artykule zostają ukazane alternatywne możliwości wykorzystania dawnych cywilnych lotnisk, dzięki którym stało się możliwe uhonorowanie pamięci po ważnych wydarzeniach historycznych. Przedstawione także zostały korzyści płynące z działań mających na celu zachowanie tych miejsc.

Słowa kluczowe: porty lotnicze, architektura, urbanistyka, dziedzictwo techniki, Johannisthal Air Filed, Paris Le Bourget, Tempelhof, Gdańsk – Wrzeszcz, Kraków Rakowice – Czyżyny, opuszczone lotniska , airports, architecture, urban planning, historic landscape, heritage of technology, abandoned airports
References

[1] Affelt W.J., Dziedzictwo techniki jako cząstka kultury. Część I. W Nurcie Rozwoju Zrównoważonego, Ochrona Zabytków (4) 2008, 60–84.

[2] Affelt W.J., Dziedzictwo techniki jako cząstka kultury. Część II. W Stronę Dziedzictwa Zrównoważonego, Ochrona Zabytków (1) 2009, 53–82.

[3] Affelt W.J., Karta-TECHNITAS, 2014.

[4] Affelt W.J., Metoda TECHNITAS Wartościowania Dziedzictwa Techniki, 1994.

[5] Alberts H.C., Bowen Jr J.T. and Cidell J.L., Missed Opportunities: The Restructuring of Berlin’s Airport System and the City’s Position in International Airline Networks,Regional Studies, Vol. 43.5, 739–758.

[6] Bakun M., Lotniczy Gdańsk 1945–1974,Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2014.

[7] Bakun M. Lotnictwo na ziemi gdańskiej 1910–1945, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2012.

[8] Bernd-Rüdiger A., Strunk P., 100 Jahre Innovation Aus Adlershof – Wiege Der Deutschen Motorluftfahrt Adlershofer Geschichten, Vol. 1, WISTA Management GmbH Bereich Kommunikation, Berlin 2009.

[9] Bijak A., Political Aspects of Tempelhof Field, Czasopismo Techniczne, Vol. 2/2018, 27–44.

[10] Historic Airports, eds. B. Hawkins, G. Lencher, P. Smith, English Heritage, London 2005.

[11] Dziedzictwo postindustrialne i jego kulturotwórcza rola, ed. S. Januszewski, Fundacja Hereditas, Warszawa 2009.

[12] Dziedzictwo postindustrialne i jego kulturotwórcza rola. Cz. 2, ed. S. Januszewski, Fundacja Hereditas, Warszawa 2010.

[13] Mikulski M., Glass A., Polski Transport Lotniczy, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa1980.

[14] Mordawski, H. Polskie Lotnictwo Wojskowe 1918–1920, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2009.

[15] Morisseau J.-C., Le Bourget’s Terminal Building: Historical and Archeological Studies for Its Future Restoration,eds. B. Hawkins, G. Lencher, P. Smith, English Heritage, London 2005.

 [16] Pieńkowski T., Miejsce zabytków techniki komunikacji miejskiej w przestrzeni miasta, ed. S. Januszewski, Fundacja Hereditas, Warszawa 2010.

[17] Pijet-Migoń E., Możliwości wykorzystania współczesnej i dawnej infrastruktury lotniczej w turystyce miejskiej, Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, Vol. 63/2015, 193–208.

[18] Rignault B., Paris-Le Bourget: History of an Airport Site,eds. B. Hawkins, G. Lencher, P. Smith, English Heritage, London 2005.

[19] Tempelhof Parkland The Concept, ed. S. Rosenkranz, Senate Department for Urban Development and Environment, Berlin 2012.

[20] Siffre G.J.P., The Paris-Le Bourget Air and Space Museum: An Embarrassment of Riches, Museum International, Vol. 49(3), 32–39.

[21] Sipiński D., Cybulak P., Placha K., Lotniska w Polsce, Księży Młyn Dom Wydawniczy, Łódź 2016.

[22] Airport Architecture of the Thirties. Berlin-Tempelhof, Liverpool-Speke, Paris-Le Bourget, eds. P. Smith, B. Toulier, R. Bowdler et al., Editions du Patrimoine, Paris 2000.

[23] Smith P., Monuments of Aviation in France,eds. B. Hawkins, G. Lencher, P. Smith, English Heritage, London 2005.

[24] Szmygin B., Światowe Dziedzictwo Kultury UNESCO – Charakterystyka, Metodologia, Zarządzanie, Polski Komitet Narodowy ICOMOS, Politechnika Lubelska, Warszawa–Lublin 2016.

[25] Voigt W., The Birth of the Terminal: Some Typological Remarks on Early Airport Architecture in Europe, English Heritage, London 2005.

[26] Konwencja Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego, Art. 1. [Online]

http://www.unesco.pl/kultura/dziedzictwo-kulturowe/swiatowe-dziedzictwo/kryteria/ (access: 19.01.2019).

[27] Konwencja o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego wraz z regulaminem wykonawczym do tej konwencji oraz protokół o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego, podpisane w Hadze dnia 14 maja 1954 rok, DzU z 1957 r. nr 46, poz. 212, Załącznik. 1957. U.

[28] Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, Dz. U. 1998 Nr 91 Poz. 576, [Online] http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDu19980910576 (access: 19.01.2019).

[29] https://www.abandonedberlin.com/2015/09/flugplatz-johannisthal-second-oldest-airfield.html (access: 10.01.2019).

[30] https://www.forgottenairfields.com/airfield-berlin-johannistal-435.html (access: 05.01.2019).

[31] https://www.berliner-zeitung.de/berlin/die-farbe-der-geschichte-sprayer-paradies-flugplatz-johannisthal-31237510 (access: 10.01.2019).

[32] https://edition.cnn.com/travel/article/best-aviation-museums/index.html?fbclid=IwAR14zZ3qPxx1qnMmitdappTlpjXa3FRIh51lOKPrnKMwKeMLOHfiPS280Lg) (access: 10.01.2019).

[33] http://www.johflug.de/ (access: 05.01.2019).

[34] https://www.gedanopedia.pl/?title=LOTNISKA (access: 10.01.2019).

[35] http://www.muzeumlotnictwa.pl/muzeum/pl/historia/ (access: 10.01.2019).

[36] https://www.urbanpresents.net/en/2015/12/graffiti-urbex-at-air-field-johannisthal-berlin/2/ (access: 10.01.2019).

[37] https://www.theguardian.com/cities/gallery/2015/mar/05/tempelhof-airport-berlin-history-nazis-candy-drops-in-pictures (access: 26.02.2019).

[38] https://www.abandonedberlin.com/2015/03/tempelhof-mother-of-all-airports.html (access: 26.02.2019).

[39] https://www.museeairespace.fr (access: 26.02.2019).

[40] http://www.le-bourget.fr (access: 26.02.2019).