Borders as barriers (based on the example of European post-Communist countries)

Wioletta Szymańska

Abstrakt

Functions of political borders as a spatial barriers have been analysed in the paper. A direct and an indirect (through the border region) impact of the borders has been distinguished. It was found that intra-EU borders and one between Belarus and Russia play the least direct role as a spatial barrier. By contrast, the worst situation is on the borders of Ukraine with Transnistria, occupied Crimea and the so-called Donetsk People’s Republic and the Luhansk People’s Republic. When it comes to the borderland areas, the worst situation is in the border regions of Ukraine with Russia.

Słowa kluczowe: border, barrier, post-Communist countries, Central Europe, Eastern Europe
References

Bafoil F., 1999, Post-Communist Borders and Territories: Conflicts, Learning and Rule-Building in Poland, International Journal of Urban and Regional Research, 23(3), 567–582.

Bąk M., 2006, Europa Środkowa i Wschodnia wobec wyzwania transformacyjnego, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.

Bański J., 2010, Granica w badaniach geograficznych – definicja i próby klasyfikacji, Przegląd Geograficzny, 82(2), 489–508.

Birch S., 2003, Electoral Systems and Political Transformation in Post-Communist Europe, Palgrave Macmillian, Hampshire- New York.

Całus K., Kosienkowski M., Oleksy P., Pieńkowski J, Rajczyk R., 2014, Naddniestrze. Historia – polityka – gospodarka, EastWest Analytics, Poznań.

Chojnicki Z., 1998, Uwarunkowania rozwoju regionu nadgranicznego. Koncepcje i założenia teoretyczne, [in:] J. J. Parysek, B. Gruchman (eds.), Studia rozwoju i zagospodarowania przestrzennego, T. 2, Centrum Badania Gospodarki Regionalnej Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań, 11-48.

Cichocki B., 2004, Wschodnia granica rozszerzonej Unii Europejskiej, series: Prace OSW/CES Studies, Ośrodek Studiów Wschodnich, Warszawa, 5–25

Ciok S., 1994, Obszary peryferyjne państwa i ich przeobrażenia, Prace Instytutu Geograficznego, Seria B, Geografia Społeczna i Ekonomiczna, X, 5–19.

Ciok S., 2010, Pogranicze polsko-ukraińskie. Wsparcie współpracy transgranicznej, [in:] S. Ciok, P. Migoń (eds.), Przekształcenia struktur regionalnych. Aspekty społeczne, ekonomiczne i przyrodnicze, Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytet Wrocławski, Wrocław, 373– 382.

Dołzbłasz S., Raczyk A., 2015, Different Borders-Different Cooperation? Transborder Cooperation in Poland, Geographical Review, 105(3), 360–376.

Domański R., 1970, Syntetyczna charakterystyka obszaru na przykładzie okręgu przemysłowego Konin-Łęczyca-Inowrocław, PWN, Warszawa. Dziecięca prostytucja na polsko-niemieckiej granicy, 2011, http://www.tvn24.pl/kultura-styl,8/dzieciecaprostytucja-na-polsko-niemieckiej-granicy,171815.html [02.02.2016].

Gogsadze G., 2011, 2008 Georgia-Russia war: Geopolitical implications and international law, [in:] K. Heffner (ed.), Historical regions in the structures of European Union. Historical divisions of the territory in Central Europe nad in different states of the world, Region and Regionalism, 10(2), 213–221.

Grykień S., 2004, Przekształcenia w rolnictwie Europy Środowo-Wschodnie ze szczególnym uwzględnieniem nowych krajów związkowych Niemiec, Polski i Ukrainy, series: Studnia Geograficzne, 76, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.

Gurzu A., 2015, Baltics threaten to unplug Russian region, Politico, http://www.politico.eu/article/baltics-threatento-unplug-russian-region-power-kaliningrad-electricityinterconnectors-lithuania-poland-sweden/ [28.04.2016]

Ilieş A., Grama V., Wendt J., Bodocan V., 2009, Geographical management of a Borderless Area at the internal/external border of NATO and EU. Romanian Case (I), Revista Română de Geografie Politică, XI(2), 166–175.

Ilieş A., Wendt J., Ilieş D., Grama V., 2011a, Romanian/Ukrainian borderland (Northern Sector) Typology determined by the administrative territorial units (NUTS 3), Central European Policy and Human Geography, I(2), 7–13.

Ilieş A., Wendt J., Ilieş D.C., Grama V., 2011b, Structures and typology of the Romanian borderland, [in:] K. Heffner (ed.), Historical regions in the structures of European Union. Historical division of the territory in Central Europe and in different states of the world, Region and Regionalism, 10(2), 117–131.

Illner M., 1996, Post-Communist Transformation Revisited, Czech Sociological Review, 4(2), 157–169.

Janura M., 2006, Foreign Direct Investment in the Countries of Central Europe with the Empasis on the Czech Republic, [in:] T. Michalski (ed.), The Geographical Aspects of the Transformation Process in Central and East-Central Europe, Wydawnictwo Bernardinum, Gdynia-Pelplin, 171–180.

Komornicki T., 2001, Changes in the role and permeability of Polish borders, Geographia Polonica, 74(1), 77–100.

Komornicki T., 2007, External Border of the European Union – Permeability, Co-operation, Perspectives, [in:] Regionality and/or Locality, series: Discussion Papers, Centre for Regional Studies, Pécs, 89–103.

Komornicki T., 2008, Granica polsko-białoruska jako bariera przestrzenna, [in:] D. Świątek, M. Bednarek, P. Siłka (eds.), Współczesne problemy badawcze geografii polskiej – Geografia człowieka, series: Dokumentacja Geograficzna, 26, IGiPZ PAN, PTG, Warszawa, 55–61.

Komornicki T., Miszczuk A., 2010, Eastern Poland as the Borderland of the European Union, Quaestiones Geographicae, 29(2), 55–69.

Łoboda J., 1983, Rozwój koncepcji i modeli przestrzennej dyfuzji innowacji, series: Acta Universitatis Wratislaviensis, No 585, Studia Geograficzne, XXXVII, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.

Maik W., Parysek J., 1978, Klasyfikacja i charakterystyka barier wzrostu w gospodarce przestrzennej, Biuletyn KPZK PAN, 99, 2–57.

Michalski T., 1999, Granica państwowa jako bariera w dyfuzji chorób zakaźnych (na przykładzie północno–wschodniej i wschodniej granicy Polski, [in:] J. Kitowski (ed.), Problematyka geopolityczna Europy Środkowej i Wschodniej, series: Rozprawy i Monografie Wydziału Ekonomicznego, 18, Rzeszów, 331–342.

Michalski T., 2003, The enlargement of the European Union vs. epidemiological safety (case study of the northern aspect of the integration), [in:] T. Palmowski, G. Fedorov, V. Korneevets (eds.), Economic, geopolitical and social problems of co-operation between Kaliningrad and Poland, series: Coastal Regions, 6, Wydawnictwo „Bernardinum”, Gdynia-Pelplin, 130–141.

Michalski T., 2008, Global, continental and regional context of the functioning of new European Union borders, Tiltai- Bridges-Brücken, 1(42), 7–13.

Michalski T., 2010a, Sytuacja zdrowotna w europejskich krajach postkomunistycznych w dobie transformacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.

Michalski T., 2010b, International transitions in Central Europe after 1989, [in:] T. Michalski, A. Kuczabski (eds.), Selected aspects of transformational in countries in Central and Central-Eastern Europe. A Book elaborated to professor Oleh Shabliy upon the 50th anniversary of scientific work, Wydawnictwo “Bernardinum”, Pelplin, 117–128.

Michalski T., 2015, Diversity in the standard of living among populations in European post-comunist countries, Environmental & Socio-economic Studies, 3(3), 11–19.

Miszczuk A., 2010, Polish-Ukrainian order as a methodological, cognitive and applicational challenge, Europa XXI, 20, 75–87.

Miszczuk A., 2013, Uwarunkowania peryferyjności regionu przygranicznego, Norbertinum, Lublin. Moraczewska A., 2008, Transformacja funkcji granic Polski, Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Nowińska E., 1997, Strategia rozwoju gmin: na przykładzie gmin przygranicznych, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań.

Perkowska M., 2010, Zjawisko przemytu na wschodniej granicy Polski w latach 2000-2008 (przestępczość ujawniona przez straż graniczną), Zeszyty Naukowe Akademii Marynarki Wojennej, 51(181A), 251–270.

Perkowska M., 2013, Przestępczość graniczna cudzoziemców, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa.

Radchenko O., Kuczabski A., Michalski T., 2014, Main factors affecting the social transformation process in Ukraine, Journal of Geography, Politics and Society, 4(1), 7–17.

Rodkiewicz W. (ed.), 2011, Transnistrian Conflict after 20 years. A Report by an International Expert Group, Centre for East ern Studies, Institute for Development and social Initiatives “Viitorul”, Warsaw-Chisinau http://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/raport-osw/2011-10-07/transnistrian-conflict-after-20-years [26.04.2016]

Rose R., 2009, Understanding post-communist transformation. A bottom up approach, Routledge, Abingdon.

Rykiel Z., 1991, Rozwój regionów stykowych w teorii i badaniach empirycznych, series: Prace Habilitacyjne IGiPZ PAN, IGiPZ PAN, Warszawa.

Sadowski R., 2004, Współpraca transgraniczna na nowej granicy wschodniej Unii Europejskiej, series: Prace OSW/CES Studies, Ośrodek Studiów Wschodnich, Warszawa, 26–41.

Saldžiūnas V., 2016, Reason behind Russian border provocations: something bad is coming, Postimees, http://news.postimees.ee/3663581/reason-behind-russian-borderprovocations-something-bad-is-coming [02.05.2016]

Stryjakiewicz S., 1999, Adaptacja przestrzenna przemysłu w Polsce w warunkach transformacji, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.

Sztompka P., 1996, Looking back: the year 1989 as a cultural and civilizational break, Communist and Post-Communist Studies, 29(2), 115–129.

Sztompka P., 2004, Eastern Europe: At the Crossroads of Three Historical Processes, [in:] M. Niezgoda (ed.), The Consequences of Great Transformation, Wydawnictwo UJ, Kraków, 14–19.

Sztompka P., 2008, The Ambivalence of Social Change in Post- Communist Societies, [in:] A. Śliz, M.S. Szczepański (eds.), Czy koniec socjalizmu?, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, 36–57.

Szul R., 2001, Central and Eastern Europe in the process of global political and economic transformation, [in:] A. Ilieş, J. Wendt (eds.), Political geography studies in Central and Eastern Europe, Editura Universităţii din Oradea, Oradea, 97–106.

Vlad I., Ilieş A., 2014, Soviet heritage at the Romanian-Ukrainian borderland in post-socialist Maramureş Land, Revista Română de Geografie Politică, XVI(2), 160–169.

Węcławowicz G., Degórski M., Komornicki T., Korzeń J., Bański J., Korzeń J., Soja R., Śleszyński P., Więckowski M., 2006, Studia nad przestrzennym zagospodarowaniem obszaru wzdłuż granicy polsko-niemieckiej, series: Prace Geograficzne IGiPZ PAN, 207, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN im. Stanisława Leszczyńkiego, Warszawa.

Wegner B., 2000, Political Culture and Post-Communist Transition— A Social Justice Approach: Introduction, Social Justice Research, 13(2), 75–82.

Wendt J., 2004, Changes in the geopolitical and geostrategical position of the Kaliningrad district, [in:] T. Palmowski, G. Fedorov, V. Korneevets (eds.), Economic, geopolitical and social problems of co-operation between Kaliningrad and Poland, series: Coastal Regions, 6, University of Gdańsk, Gdańsk, 5–15.

Wendt J., Ilieş A. (eds.), 2001, Chosen problems of Political Geography in Central Europe, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.

Wendt J., Ilieş A., (eds.), 2011, Regional Development Studies in Poland and Romania, Editura Universităţii din Oradea, Oradea.

Wendt J., 1999, Political regionalization of East Prussia, [in:] Multicultural regions and cities, Region and Regionalizm, 4, 52–56.

Wendt J., 2002, Diffusion du processus democratique de l`Union Europeenne a Europe centrale: comparison de la Pologne et de la Roumanie, Mosella, XXVI(3–4), 53–58.

Wendt J., 2004, Przestrzenne zróżnicowanie i uwarunkowania przenikania systemu demokratycznego w Polsce i w Rumunii, Carta Blanca, Warszawa.

Wendt J., 2007, Romanian Euroregions in the process of European integration – case study of the Serbian border, [in:] M. Koter, K. Heffner (eds.) Regions in the process of European integration. Dilemmas of regional policy in the European Union, Region and Regionalism, 8(2), 14–26.

Więckowski M., 2001, Granica polityczna jako bariera dla rozwoju i funkcjonowania transportu w Karpatach Zachodnich, Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 7, 201–221.

Горбулін В.П., Власюк О.С., Кононенко С.В., 2015, Україна і Росія: дев’ятий вал чи Китайська стіна, Національний інститут стратегічних досліджень, Київ

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.