Jak Józef Herman Osiński został obdarzony obliczem Lorda Kelvina. Proces poszlakowy

Jerzy Sawicki,

Andrzej Kajetan Wróblewski

Abstrakt

How Józef Herman Osiński Was Given the Face of Lord Kelvin. A Circumstantial Trial

Fifty years ago, a portrait of Józef Herman Osiński, an eminent Polish physicist and electrician of the 18th century, was suddenly ‘discovered’ and published in a book on famous electricians. We present solid evidence that the purported portrait was in fact that of Lord Kelvin, which by an editorial mistake was labeled with the name of Osiński.

Słowa kluczowe: Józef Herman Osiński, historia fizyki i nauki o elektryczności w Polsce
References

I Sympozjum Historia Elektryki, SHE’2015, cz. 2, „Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej” nr 44, Gdańsk 2015.

Demenko A., Hickiewicz J., Poczet pierwszych elektryków polskich urodzonych do końca XIX wieku, „Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej” nr 44, s. 117–125.

„Gazeta Warszawska”, 1.05.1779.

Kraushar A., Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk 1800-1832, t. 1–9, Kraków-Warszawa 1900–1911.

Kubiatowski J., Biogram Eugeniusza Jana Porębskiego, [w:] Internetowy Polski Słownik Biograficzny, ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/eugeniusz-jan-porebski [dostęp 6.12.2019].

Taff J.H., Ochenduszko T., Masłowski G., Ks. Józef Herman Osiński. Pierwszy polski elektryk. Pionier techniki odgromowej, Rzeszów 2018.

Masłowski G., Ochenduszko T., Pałac B., Ks. Józef Herman Osiński (1738-1802) – pierwszy polski elektryk i autor pierwszego polskiego podręcznika elektrotechniki, „Wiadomości Elektrotechniczne” t. 87, 2018, nr 1, s. 43–47.

Mowa miana przez Stanisława Sołtyka na pamiątkę X. Osińskiego Piiara, dnia 24 Maia 1804 roku, „Roczniki Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk” t. 4, Warszawa 1807, s. 12–30.

Mowa miana przez Stanisława Sołtyka na pamiątkę X. Osińskiego Piiara, dnia 24 Maia 1804 roku, „Nowy Pamiętnik Warszawski” t. 15, lipiec 1804, s. 109–126.

Orgelbranda Encyklopedja powszechna z ilustracjami i mapami, t. 1–18, Warszawa 1898–1912.

Orłowski B., Z. Wójcik, Jerzy Kubiatowski (1922-1995), „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” t. 41, 1996, nr 2, s. 145–152.

Osiński J.H., Fizyka doświadczeniami potwierdzona, Warszawa 1777.

Osiński J.H., Nauka o gatunkach i szukaniu rudy żelazney, Warszawa 1782.

Osiński J.H., Sposob ubespieczający życie y maiątek od piorunów, Warszawa 1784.

Osiński J.H., Gatunki powietrza odmiennego od tego, w ktorem żyjemy, krodko zebrane, sposoby nabywania ich opisane, własności doswiadczeniami potwierdzone, zażycie iednych do robienia wod leczących, lub strzelania, innych na dochodzenie, ktore powietrze zdrowe etc., Warszawa 1783.

Osiński J.H., Robota machiny powietrznej pana Mongolfier, Warszawa 1784.

Osiński J.H., Fizyka naynowszemi odkryciami pomnożona, nayoczywistrzemi doświadczeniami potwierdzona, t. 1, Warszawa 1801, t. 2, Warszawa 1803.

Osiński J.H., Fizyka X. Józefa Osińskiego S.P. przerobiona y naynowszemi odkryciami pomnożona przez X. Jana Bystrzyckiego S.P., tom I, Warszawa 1810, tom II, Warszawa 1806.

Pierwsze publiczne odczyty w Warszawie, „Tygodnik Ilustrowany” t. 2, 1868, s.167.

Porębski E., Wielcy twórcy nauki, wyd. 1, Warszawa 1934, wyd. 2, Warszawa 1939.

Polskie Towarzystwo Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej, Wielcy Elektrycy Polscy, marie-www.ee.pw.edu.pl/sep-ow/PLI/wep.htm [dostęp 6.12.2018].

Rogaliński J., O Dziwnych Bursztynowania Skutkach Rozmowa y Popis Publiczny z Wytłumaczeniem Niektórych szczegulnieyszych Doswiadczen, Poznań 1766.

Sobiesiak R., Poczet wielkich fizyków, Warszawa 1969.

Weinfeld S., Poczet wielkich elektryków, Warszawa 1968.

Weinfeld S., Poczet wielkich elektryków, Warszawa 1968, rec. J. Kubiatowski, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” t. 15, 1970, nr 2, s. 367–368.

Wielka Encyklopedja Powszechna Ilustrowana, t. 1–55, Warszawa 1892–1914.

Wróblewski A. K., Historia fizyki, Warszawa 2006.

Żerański T., Ks. Józef Herman Osiński, pierwszy elektryk polski (W 150-tą rocznicę ogłoszenia drukiem pierwszej polskiej książki elektrotechnicznej), „Przegląd Elektrotechniczny” t. 16, 1934, nr 14, s. 449–452.