Józef Pieter – pedagog, psycholog, organizator szkolnictwa wyższego na Górnym Śląsku

Zbigniew Hojka

Abstrakt

Józef Pieter – Educator, Psychologist, Organiser of Higher Education in Upper Silesia

Professor Józef Pieter (1904–1989) was a Polish psychologist, philosopher, pedagogue, logologist, researcher, and lecturer at the Jagiellonian University, University of Łódź, University of Warsaw, University of Silesia, Pedagogical University in Katowice, and Central Institute of Physical Education – Academy of Physical Education in Warsaw. He was born in Ochaby in Cieszyn Silesia. He graduated from the Jagiellonian University, where he studied philosophy and history and where he also obtained his doctoral degree. In 1945, he was habilitated at the University of Poznań. He is the author of over 200 scientific publications, including over 40 books, in the field of pedagogy and psychology. An educator of many teachers and scientists. He supervised over 20 doctorates.

Professor Józef Pieter was a person with outstanding merits for the development of higher education in Upper Silesia. He was aware that Upper Silesia did not have a university – an institution necessary for the intellectual development of the population – which could contribute to strengthening the Polishness of the inhabitants. He was fond of this idea throughout his life. After World War II, he became involved in the organisation of scientific life in Upper Silesia. For several years he held, among others, the post of the rector of WSP (Pedagogical University) in Katowice. His actions, despite many unfavourable circumstances resulting from the existing political situation, eventually contributed to the establishment of the University of Silesia in Katowice. The following article aims to present Prof. Pieter’s profile – mainly his merits for the organization of higher education but also his scientific achievements, which in many respects were both innovative and at a world-class level.

Słowa kluczowe: psychology, pedagogy, higher education in Upper Silesia
References

Źródła archiwalne

Muzeum im. Gustawa Morcinka w Skoczowie: Materiały dotyczące życia prof. Józefa Pietera.

Archiwum Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach: Kronika PWSP w Stalinogrodzie 1950–1953; Kronika WSP 1956–1962; Kronika WSP 1 stycznia 1963 – grudzień 1964; Sprawozdania, przemówienia inauguracyjne 1964–1969.

Archiwum Państwowe w Katowicach: KW PZPR w Katowicach, Wydział Nauki, Oświaty i Kultury.

 

Źródła drukowane

Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (1950, 1955, 1956, 1965, 1968).

Dziennik Urzędowy Ministerstwa Oświaty (1957, 1964).

Dziennik Urzędowy Ministerstwa Oświaty i Szkolnictwa Wyższego (1969).

 

Źródła prasowe

„Dziennik Zachodni” (1952, 1961).

„Gazeta Wyborcza” (1996).

„Słowo Powszechne” (1959).

„Trybuna Robotnicza” (1957, 1965).

„Wieczór” (1965).

 

Literatura przedmiotu

Adamiec M., Człowiek i psychologia: profesor Józef Pieter, [w:] Śląscy uczeni. O tych co odeszli, cz. 2, red. J. Malicki, J. Śliwiok, M. Skóra, Katowice 2004, s. 21–54.

Bobrowska-Nowak W., Wkład prof. Józefa Pietera w rozwój pedagogiki i psychologii wychowania i nauczania oraz historii psychologii, [w:] Prof. zw. dr. hab. Józef Pieter. Działalność i dzieła. Materiały posesyjne, Katowice 1999, s. 13–20.

Błońska W., Dokonania organizacyjne i dydaktyczne Prof. dr. hab. Józefa Pietera w instytucjach i szkołach wyższych, [w:] Prof. zw. dr. hab. Józef Pieter. Działalność i dzieła. Materiały posesyjne, Katowice 1999, s. 67–72.

Brożek L., Czupryna M., Gospodarze Szkoły (sylwetki dyrektorów), [w:] Księga Pamiątkowa Polskiego Gimnazjum Macierzy Szkolnej w Cieszynie obecnie Liceum Ogólnokształcącego imienia Antoniego Osuchowskiego w Cieszynie wydana z okazji 100. rocznicy założenia szkoły, Cieszyn 1995, s. 2–249.

Czech A., Starania o uniwersytet w Katowicach w 1945 roku, [w:] Prof. zw. dr. hab. Józef Pieter. Działalność i dzieła. Materiały posesyjne, Katowice 1999, s. 115–120.

Chodakowska J., Geneza Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, „Rozprawy z dziejów oświaty” t. 17, 1974.

Dobrowolski T.J., Geneza i początki Instytutu Pedagogicznego w Katowicach, Katowice 1960.

Drogoń A., Polityczne i społeczne uwarunkowania w procesie powstawania szkolnictwa wyższego w Katowicach, [w:] W 143. Rocznicę uzyskania praw miejskich. W 40-lecie powstania Uniwersytetu Śląskiego – szkolnictwo i nauka na Górnym Śląsku, red. A. Barciak, Katowice 2009, s. 116–167.

Drogoń A., Życie społeczne i polityczne Uczelni – rys historyczny, [w:] Mądrość zbudowała sobie dom… Uniwersytet Śląski 1968–2008. Dzieje, dokumentacja, źródła, red. A. Barciak, Katowice 2008.

Dyba M., Śląskie Fundacje Szkół Wyższych, [w:] Wyrósł z dobrego drzewa… Uniwersytet Śląski 1968–1998. Fakty, dokumenty, relacje, Katowice 1998.

Fertacz S., Na drodze do uniwersytetu, [w:] Mądrość zbudowała sobie dom… Uniwersytet Śląski 1968–2008. Dzieje, dokumentacja, źródła, red. A. Barciak, Katowice 2008.

Fertacz S., Wydarzenia Marca ‘68 w uczelniach katowickich, [w:] Katowice w minionej rzeczywistości, red. A. Barciak, Katowice 2006.

Głombik Cz., Obecność filozofa. Studia historycznofilozoficzne o Władysławie Tatarkiewiczu, Katowice 2005.

Głombik Cz., Pasje naukowe profesora Józefa Pietera, [w:] Prof. zw. dr. hab. Józef Pieter. Działalność i dzieła. Materiały posesyjne, Katowice 1999, s. 121–123.

Goriszowski W., Profesor Józef Pieter (1904–1989) – psycholog, pedagog i organizator życia naukowego na Śląsku, „Nauczyciel i Szkoła” 2001, nr 1–2.

Kowolik P., Józef Pieter (1904–1989) – psycholog, pedagog, filozof, „Nauczyciel i Szkoła” 2004, nr 1–2.

Mayer J., Śląsko-Dąbrowskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, „Zaranie Śląskie” 1957, z. 1–2.

Memoriał w sprawie założenia Uniwersytetu w województwie śląsko-dąbrowskim, Katowice 1945.

Pieter Józef, prof. dr. hab. (biogram), [w:] „Non omnis moriar. Zmarli Pracownicy Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach 1968–2008, red. A. Barciak, Katowice 2008, s. 282.

Pieter J., Czasy i ludzie, t. 1–3, Katowice 2004.

Pieter J., Kilka uwag w sprawie organizacji pracy naukowej na Śląsku, „Zaranie Śląskie” 1929, nr 4, s. 197–215.

Pieter J., Pierwsza wyższa uczelnia polska na Śląsku, „Zaranie Śląskie” 1957, z. 1–2, s. 42–54.

Pieter-Kania E., Droga życia prof. zw. dr. hab. Józefa Pietera – mojego Ojca, [w:] Prof. zw. dr. hab. Józef Pieter. Działalność i dzieła. Materiały posesyjne, Katowice 1999, s. 9–12.

Salamon M., Powstanie Uniwersytetu Śląskiego, [w:] Katowice. W 143. Rocznicę uzyskania praw miejskich. W 40-lecie powstania uniwersytetu śląskiego – szkolnictwo i nauka na Górnym Śląsku, red. A. Barciak, Katowice 2009, s. 43–56.

Zarembina W., Powstanie i rozwój Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach, [w:] Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Katowicach 1950–1968, red. A. Jarosz, A. Jendrysik, Katowice 1971.