O dydaktyzmie Powieści wschodnich Ignacego Krasickiego

Dorota Pilarz

Abstrakt

The collection of nineteen Powieści wschodnich (Eastern novels) by Ignacy Krasicki constitutes one of the realizations of the genre of a tale in the literature of the Polish Enlightenment. Schematic construction of the world presented in the stories is submitted to extra-aesthetic tasks, mainly ideological and educational. Didacticism appears here as moral recommendations, universal truths and repetitive situations, possessing a universal value, to some extent still contemporary. Krasicki supports the style of life filled with a stoic calm and order, in compliance with the truths of nature, where virtue guarantees common happiness obtained due to the obedience to the will of parents and Providence, diligent work and restriction of desires and passions. Thus, he recommends judiciousness, reasonable decision making, moderation in the pursuit to pleasure and patient bearing of adversities. The author pays attention to the distinction between good deeds towards God and the closest ones, and the appearances, which deludingly seem like philanthropic acts.

Streszczenie
Zbiór dziewiętnastu Powieści wschodnich Ignacego Krasickiego stanowi jedną z realizacji gatunku powiastki w literaturze polskiego oświecenia. Schematyczna konstrukcja świata przedstawionego opowiadań podporządkowana jest zadaniom pozaestetycznym, przede wszystkim światopoglądowym i wychowawczym. Dydaktyzm występuje tu pod postacią wskazań moralnych, prawd ogólnoludzkich i sytuacji powtarzalnych, mających wartość uniwersalną, niejako wciąż współczesnych. Krasicki opowiada się za stylem życia pełnego stoickiego spokoju i ładu, zgodnego z prawami natury, w którym cnota jest gwarantką powszechnego szczęścia, osiąganego dzięki posłuszeństwu woli rodziców i Opatrzności, sumiennej pracy oraz ograniczeniu pragnień i namiętności. Zaleca więc rozwagę, rozsądne podejmowanie decyzji, umiarkowanie w dążeniu do przyjemności oraz cierpliwe znoszenie przeciwności losu. Autor zwraca uwagę na odróżnienie prawdziwie dobrych uczynków wobec Boga i bliźnich od pozorów, sprawiających łudzące wrażenie filantropijnych poczynań.
 

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line