Pieśni Papuszy w perspektywie geo- i etnopoetyki

Mirosława Szott

Abstrakt

Papusza to osobowość wyjątkowa i wyjątkowe są jej pieśni. Jednak jej cygańska twórczość znana jest w mniejszym stopniu ze względu na walory immanentne. Zamiast tego traktowana jest drugoplanowo i jedynie kontekstowo. Najważniejszy bowiem okazuje się aspekt legendotwórczy. Stąd w swoim artykule skoncentruję się na literaturze (osadzonej w kontekście biografii i praktyk kulturowych). Moim celem będzie spojrzenie na utwory Papuszy z nowych perspektyw badawczych. Jako narzędzia do analizy posłużą strategie lektury wypracowane przede wszystkim przez geopoetykę, etnopoetykę, a na marginesie pojawią się odniesienia do badań feministycznych. W centrum rozważań znajdzie się przestrzeń lasu. Obrazowanie tego miejsca stanowi bowiem obszar wspólny wymienionych metodologii.

Słowa kluczowe: literatura cygańska, Papusza, geopoetyka, etnopoetyka, las, kobiece pisanie
References

Literatura podmiotu

Papusza, Lesie, ojcze mój, Warszawa 1990.

Papusza, Pieśni mówione, wyb., tłum. wstęp J. Ficowski, Łódź 1973.

Pieśni Papuszy, wyb., tłum. J. Ficowski, Wrocław 1956.

 

Literatura przedmiotu

Ańska H., Papusza, „Nadodrze” 1975, nr 13.

Balcerzan E., Religijne metafizyczne horyzonty polskiej liryki, „Teksty Drugie” 2015, nr 3.

Bartmiński J., Formy obecności sacrum folklorze [w:] Folklor – sacrum – religia, red. J. Bartmiński, M. Jasińska-Wojtkowska, Lublin 1995.

Bończuk L., Papusza, czyli wolność tajemna, Gorzów Wielkopolski 1996.

Calvino I., Niewidzialne miasta, tłum. A. Kreisberg, Warszawa 2013.

Eliade M., Mity, sny misteria, tłum. K. Kocjan, Warszawa 1994.

Eliade M., Sacrum, mit, historia, tłum. A. Tatarkiewicz, Warszawa 1970.

Ficowski J., Cyganie Polsce. Dzieje obyczaje, Warszawa 1989.

Ficowski J., Papusza jej pieśń [w:] Papusza, Lesie, ojcze mój, tłum. wstęp J. Ficowski, Warszawa 1990.

Ficowski J., Papusza jej pieśń [w:] Papusza, Pieśni mówione, wyb., tłum. wstęp J. Ficowski, Łódź 1973.

Ficowski J., Pismo obrazkowe, Warszawa 1962.

Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 2006.

Kuźniak A., Papusza, Wołowiec 2013.

Machowska M., Bronisława Wajs Papusza. Między biografią legendą, Kraków 2011.

Mikołajczak M., Co zostało na dnie „kulturowego tygla”? Powroty do miejsc utraconych twórczości najstarszego pokolenia lubuskich poetów [w:] tejże, Zbliżenia. Studia szkice poświęcone literaturze lubuskiej, Zielona Góra 2011.

Miller N.K., Arachnologie: kobieta, tekst krytyka, tłum. K. Kłosińska, K. Kłosiński [w:] Teorie literatury XX wiekuAntologia, red. A. Burzyńska, M.P. Markowski, Kraków 2006.

Mirga A., Mróz L., Cyganie. Odmienność nietolerancja, Warszawa 1994.

Mróz L., Dzieje Cyganów-Romów Rzeczpospolitej XV–XVIII w., Warszawa 2001.

Romach Polsce Europie. Tożsamość, historia, kultura, edukacja, red. P. Borek, Kraków 2009.

Papusza, czyli Wielka tajemnica, wyb. tekstów posł. K. Kamińska, Gorzów Wielkopolski 1992.

Prokop-Janiec E., Etnopoetyka [w:] Kulturowa teoria literatury 2. Poetyki, problematyki, interpretacje, red. T. Walas, R. Nycz, Kraków 2012.

Przyboś J., Papusza pieśń ludowa, „Przegląd Kulturalny” 1956, nr 20.

Romowie Polsce Europie – historia, prawo, kultura, red. P. Borek, Kraków 2007.

Sobczak M., „Czy bajką było to, czy prawdą?”. Próba demitologizacji Bronisławy Wajs (Papuszy) [w:] Miejsce tożsamość. Literatura lubuska perspektywie poetyki przestrzeni antropologii, red. M. Mikołajczak, K. Gieba, M. Sobczak, Zielona Góra 2013.

Sobieska A., Dzieci Hagar. Literackie wizerunki Romów/Cyganów. Studia imagologiczne, Warszawa 2015.

Studia Romach Polsce i w Europie, red. P. Borek, Kraków 2013.

Szymborska W., Pieśni Papuszy, „Życie Literackie” 1956, nr 19.

Waldenfels B., Podstawowe motywy fenomenologii obcego, tłum. J. Sidorek, Warszawa 2009.

Waśkiewicz A.K., Papusza & Ficowski, „Ziemia Gorzowska”, luty 1974.

Waśkiewicz A.K., Papusza. Szkic do portretów, „Nadodrze” 1963, nr 6.

White K., Geopoetyki, wyb., tłum. K. Brakoniecki, Olsztyn 2014.

White K., Poeta kosmograf, wyb., tłum. K. Brakoniecki, Olsztyn 2010.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line