Utopijne światy Ignacego Krasickiego w kontekście filozofii społecznej oświecenia

Kamila Żukowska

Abstrakt
The Utopian Worlds of Ignacy Krasicki in the Context of the Social Philosophy of the Enlightenment
The essay presents an analysis of the philosophical and anthropological context of the utopia presented by Ignacy Krasicki in his novel Przypadki Mikołaja Doświadczyńskiego (The Adventures of Mr. Nicholas Wisdom). The utopia of Nipu is treated as a literary example of the Enlightenment society, in which there occurs a clash of human values. This conflict resists the irreconcilable, traditional axiology of the author and the Western system social philosophy of the times. That is why Krasicki’s utopia constitutes a unique vision of a world which – contrary to the logic of the Enlightenment – cannot be rational and harmonious.
Słowa kluczowe: Ignacy Krasicki, utopia, filozofia, społeczeństwo, oświecenie, Jean Jacques Rousseau
References

Baczko B., Światła utopii, tłum. W. Dłuski, Warszawa 2016.

Bourguet M.N., Odkrywca [w:] Człowiek oświecenia, red. M. Vovelle, tłum. M. Gurgul in., Warszawa 2001.

Cassirer E., Filozofia oświecenia, tłum. T. Zatorski, Warszawa 2010.

Chaunu P., Cywilizacja wieku oświecenia, tłum. E. Bąkowska, Warszawa 1989.

Frye N., Anatomia krytyki, tłum. M. Bokiniec, Gdańsk 2012.

Graciotti S., Utopia dziełach Ignacego Krasickiego, „Przegląd Humanistyczny” 1972, t. 16, nr 4, s. 1–16.

Juszczyk A., Stary, wspaniały świat. utopiach pozytywnych negatywnych, Kraków 2014.

Kleiner J., Krasickim Fredrze: dziesięć rozpraw, Wrocław 1956.

Kostkiewiczowa T., Polski wiek świateł. Obszary swoistości, Wrocław 2002.

Kostkiewiczowa T., Studia Krasickim, Warszawa 1997.

Krasicki I., Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki, oprac. M. Klimowicz, Wrocław 1975.

Krasicki I., PodróżPodróż Pańska [w:] tegoż, Satyry listy, Wrocław 1988.

Krzewińska A., Początki utopii literaturze staropolskiej, Toruń 1994.

Lipatow A.W., Rousseau Krasicki: utopia antyutopia „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadkach, tłum. Z. Smolska „Pamiętnik Literacki” 1980, z. 2, s. 65–84.

Pateman C., Kontrakt płci, tłum. J. Mikos, Warszawa 2014.

Pokrzywniak J.T., Ignacy Krasicki, Poznań 1995.

Pokrzywniak J.T., Treści religijne twórczości Ignacego Krasickiego [w:] Motywy religijne twórczości pisarzy polskiego oświecenia, red. T. Kostkiewiczowa, Lublin 1995, s. 117–154.

Rousseau J.J., Umowa społeczna, tłum. A. Peretiatkowicz, Kęty 2009.

Wołoszyński R., Ignacy Krasicki: utopia rzeczywistośćStudia zakresu Oświecenia, t. 11, Wrocław 1970.

Żukowska K., Podróż niesentymentalna. Ignacego Krasickiego dyskusja ze Sterne’owskim ideałem podróży, [w:] Topografie podróży, red. K. Olkusz, Kraków 2018 (tekst druku).

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line