Niemcewicz’s Kosciuszko: Honor, Self-Reflection and Self-Justification

Joel J. Janicki

Abstrakt
The intriguing and mystifying relationship between Julian Ursyn Niemcewicz (1858–1841) and Tadeusz Kosciuszko (1746–1817) extended through some of the most dramatic and devastating years in Polish history, 1794–1798. Niemcewicz served as Kosciuszko’s aide-de-camp during the doomed 1794 Uprising. Both were wounded and captured at the Battle of Maciejowice and transported to St. Petersburg where they remained as prisoners-of-war until their release by Paul I (1754–1801) at the end of 1796. Forced to make a humiliating vow of loyalty to Paul, the two traveled together to the United States, arriving in Philadelphia in August, 1797. The relationship came to an abrupt end in May, 1798 when Kosciuszko, to Niemcewicz’s surprise and anguish, returned to France leaving his faithful adjutant and companion behind through the assistance of then Vice-President Thomas Jefferson (1743–1826) to ease Franco-American tensions and seek French support in the continued struggle for Polish independence.
Słowa kluczowe: subiektywność, cenzura i autocenzura, samousprawiedliwienie, honor, szlachetna rozpacz
References

Primary Sources

Correspondence. Jefferson, Kościuszko, ed. B. Grzeloński, Warsaw 1978.

Kościuszko T., korespondencji Kościuszki urzędowej prywatnej 17901817, ed. A.M. Skałkowski, Kórnik 1939.

Niemcewicz J.U., Dziennik lat 18201828, ed. I. Rusinowa, A. Krupa, Warszawa 2012.

Niemcewicz J.U., Dziennik, 1839–1841, ed. I. Rusinowa, Pułtusk 2008.

Niemcewicz J.U., [Funeral Speech] December 8th, 1817, Unpublished manuscript, Liberty Hall Archive, Elizabeth, NJ.

Niemcewicz J.U., Notes of My Captivity in Russia, trans. A. Laski, Charleston, SC 2009 (reprint of 1844 edition: Edinburgh).

Niemcewicz J.U., Notes sur Ma Captivité á Saint-Peterbourg, en 1794, 1795 et 1796, Ouvrage inedit de Julien Ursin Niemcewicz. Publie d’apres le manuscript autographe de l’auteur, par l’ordre de Comité Historique Polonais en Paris, la Biblioteque Polonaise, 1843.

Niemcewicz J.U., Pamiętniki czasów moich, t. 1–2, oprac. J. Dihm, Warszawa 1958.

Niemcewicz J.U., Pamiętniki Juljana Ursyna Niemcewicza, t. 1: 1809–1813; t. 2: 1813–1820, Poznań 1871.

Niemcewicz J.U., Podróże po Ameryce, 1797–1807rękop. wyd. A. Wellman-Zalewska, Wrocław 1959.

Niemcewicz J.U., Smutki Juljana Ursyna Niemcewicza więzieniu moskiewskiem pisane do przyjacielarękop. wyd. L. Kamykowski, Lublin–Warszawa 1932.

Niemcewicz J.U., Under Their Vine and Fig Tree: Travels through America in 1797–1799, 1805 with some further account of life in New Jersey, trans., ed. with an Introduction and Notes by M.J.E. Budka (Vol. XIV of the New Jersey Historical Society) Elizabeth, NJ 1965.

 

Secondary Sources

Bolecki W., Julian Ursyn Niemcewicz [in:] Pisarze polskiego oświecenia, t. 2, eds. T. Kostkiewiczowa, Z. Goliński, Warszawa 1994, s. 398–443.

Borowy W., O poezji polskiej wieku XVIII, Kraków 1978.

Boswell, J. The Life of Samuel Johnson, London, 1986.

Conrad J., Lord Jim, London 1982.

Czaja A., Julian Ursyn Niemcewicz: fragment biografii, 1758–1796, Toruń 2005.

Czartoryski A.J., Żywot J.U. Niemcewicza, Paryż–Berlin–Poznań 1860.

Dihm J., Kościuszko nieznany, Wrocław 1969.

Ellis J.J., American Sphinx: The Character of Thomas Jefferson, New York 1996.

Ferling J., Adams vs. Jefferson: The Tumultuous Election of 1800, Oxford 2004.

Foucault M., The Politics of Truth, trans. L. Hochroth, C. Porter, Los Angeles 1997.

Gorianov S.M., Zatochenie F. Kostiushki v kreposti (1794–1795 gg.), Sankt-Peterburg 1912.

Gubrynowicz B., Wiersz Kościuszce J. Ursyna Niemcewicza, „Pamiętnik Literacki” 1924, nr 25.

Jeglińska E., Między marzeniem rzeczywistością: Ameryka twórczości Juliana Ursyna Niemcewicza, Poznań 2010.

Julian Ursyn Niemcewicz, pisarz, historyk, świadek historii, ed. J. Wójcicki, Warszawa 2002.

Krzyżanowski L., Kusielewicz E., Julian Ursyn Niemcewicz and America, New York 1961.

Libera S., Wiek oświecony, Warszawa 1986.

Majchrowski S., Julianie Niemcewiczu. Opowieść biograficzna, Warszawa 1982.

Nalepa M., Poetyckie echa wyjazdu J.U. Niemcewicza do Ameryki [in:] Na przełomie Oświecenia Romantyzmu. sytuacji literaturze polskiej lat 1793–1830, ed. P. Żbikowski, Rzeszów 1999.

Nash G.B., Hodges G.R.G., Friends of Liberty: Thomas Jefferson, Tadeusz Kosciuszko, and Agrippa Hull, New York 2008.

Oleksowicz B., Juliana Ursyna Niemcewicza pochwała Tadeusza Kościuszki [in:] Julian Ursyn Niemcewicz, pisarz, historyk, świadek historii, ed. J. Wójcicki, Warszawa 2002.

Oleksowicz B., Legenda Kościuszki. Narodziny, Gdańsk 2000.

Rusinowa I., Pana Juliana przypadki życia: Julian Ursyn Niemcewicz, 1797–1841, Warszawa 1999.

Storozynski A., The Peasant Prince: Thaddeus Kosciuszko and the Age of Revolution, New York 2001.

Szyndler B., Powstanie kościuszkowskie 1794, Warszawa 1994.

Szyndler B., Tadeusz Kościuszko, 1746–1817, Warszawa 1991.

Śreniowska K., Kościuszko, bohater narodowy. Opinie współczesnych potomnych, 1794–1946, Warszawa 1973.

Todorov T., The Morals of History, trans. A. Waters, Minneapolis 1995.

Zajewski W., Czy Historycy piszą prawdę?, Kraków 2015.

Żbikowski P., pierwszej latach narodowej niewoli. Schyłek polskiego oświecenia zwiastuny romantyzmu, Wrocław 2007.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line