Artyści modernistyczni jako mniejszość

Gabriela Matuszek

Abstrakt
Modernist Artists as a Minority
The authors tries to apply the category of minority to artistic groups, focusing primarily on the situation of Early Modernism artists, regarded in broader contexts. She shows that artistic milieus often find themselves in a “minority situation,” even though such a minority conforms only to some elements of the “hard” definition. A significant role is here played by the psychological dimension: the subjective feeling of “being a minority” and the expression of separateness. The bonding factors include recognizing the world in crisis, alienation and (self)exclusion, as well as anthropological similarity (theories concerning the higher level of evolutionary development).
Słowa kluczowe: artysta, wczesny modernizm, bohema, mniejszość, elitarność sztuki
References

Adorno Th.W., Filozofia nowej muzyki, tłum. F. Wayda, Warszawa 1974.

Berghe van den P., The Ethnic Phenomenon, New York–Oxford 1981.

Boy-Żeleński T., Znaszli ten kraj?, wstęp wyb. T. Weiss, Wrocław 1983.

Bürger P., Theory of the Avant-Garde, Minneapolis 1984.

Cyganeria warszawska, wstęp oprac. S. Kawyn, Wrocław 1967.

Eriksen Th.H., Etniczność nacjonalizm. Ujęcie antropologiczne, tłum. B. Gutowska-Nowak, Kraków 2013.

Franck D., Bohema. Życie paryskiej cyganerii na początku XX wieku, tłum. H. Andrzejewska, M. Braunstein, Warszawa 2000.

Hauser A., Społeczna historia sztuki literatury, t. 1, 2, tłum. J. Ruszczycówna, posł. J. Starzyński, Warszawa 1974.

Huysmans J.-K., Na wspak, tłum. wstęp J. Rogoziński, Warszawa 1976.

Jellenta C., Komornicka M., Nałkowski W., Forpoczty, Lwów 1895.

König R., Soziologie, Frankfurt a. M. 1958.

Kultura grup mniejszościowych, red. L. Dyczewski, Lublin 2005.

Kwaśniewski K., Socjologia mniejszości definicja mniejszości narodowej, „Sprawy Narodowościowe. Seria Nowa” 1992, t. 1, z. 1.

Murger H., Sceny życia cyganerii, tłum. wstęp T. Boy-Żeleński, Kraków 2003.

Paleczny T., Mniejszość jako socjologiczna kategoria analizy, „Studia Socjologiczne” 1994, nr 2.

Park R.E., Human Migration and the Marginal Man, „The American Journal of Sociology” 1927–1928, t. 33.

Podraza-Kwiatkowska M., Bóg, ofiara, clown czy psychopata? roli artysty na przełomie XIX XX wieku [w:] tejże, Symbolizm symbolika poezji Młodej Polski. Teoria praktyka, Kraków 1975.

Przybyszewski S., Confiteor [w:] tegoż, Wybór pism, oprac. R. Taborski, Wrocław 1966. Przybyszewski S., Płomienny [w:] tegoż, Synagoga szatana inne eseje, wyb., wstęp tłum. G. Matuszek, Kraków 1997.

Przybyszewski S., psychologii jednostki twórczej, I: Chopin Nietzsche, tłum. S. Helsztyński; II: Ola Hansson, tłum. G. Matuszek [w:] tegoż, Synagoga szatana inne eseje, wyb., wstęp tłum. G. Matuszek, Kraków 1997.

Sheppard R., Problematyka modernizmu europejskiego, tłum. P. Wawrzyszko [w:] Odkrywanie modernizmu. Przekłady komentarze, red. R. Nycz, Kraków 1998.

Simmel G., Socjologia, tłum. M. Łukasiewicz, Warszawa 1975.

Sobczak J., Wokół problemu definicji mniejszości narodowych, „Środkowoeuropejskie Studia Polityczne Central European Political Studies” 2003, z. 1, s. 23.

Staranowski M., Trudne pojęcie: mniejszość, „Res Humana” 2004, nr 3, s. 17–21, http://www.kulturaswiecka.pl/node/136, dostęp: 23.02.2016.

Sztabiński G., Artysta: definiowanie, redefiniowanie, oddefiniowanie, „Dyskurs”. Zeszyty Naukowo-Artystyczne ASP we Wrocławiu 2004/2005, nr 2.

Taylor P., Post-Pop-Art, Cambridge 1989.

Tyszka A., Rozmowa kultur [w:] Komunikacja międzykulturowa. Zbliżenia impresje, red. A. Kapciak, L. Korporowicz, A. Tyszka, Warszawa 1995.

Über Stanisław Przybyszewski. Rezensionen – Erinnerungen – Porträts – Studien. Rezeptionsdokumente aus 100 Jahren, red. G. Matuszek, Paderborn 1995.

Wadowski D., Więzi grupach mniejszościowych ich kultura [w:] Kultura grup mniejszościowych marginalnych, red. L. Dyczewski, Lublin 2005.

Weiss T., Cyganeria Młodej Polski, Kraków 1970.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line