Podróż po Polsce Alfreda Döblina. Kilka uwag o genezie tekstu 

Marion Brandt

Abstrakt
Artykuł przedstawia rozważania dotyczące genezy Podróży po Polsce formułowane na podstawie rękopisów i materiałów ze spuścizny Alfreda Döblina. Do zabiegów, za pomocą których pisarz przekształcił swoje przeżycia z podróży w tekst literacki, należą: anonimizacja rozmów, zamazanie tła logistycznego podróży i inscenizowanie oralności. W drugiej części artykułu zanalizowano książkę Döblina pod kątem obecności ważnego wątku tematycznego, który stanowi kwestia narodowa. Pokazano, w jaki sposób poglądy pisarza na ruchy narodowowyzwoleńcze zmieniły się w trakcie procesu pisania.
Słowa kluczowe: Alfred Döblin, literacka relacja z podróży, geneza tekstu, Polska, Żydzi polscy, naród, syjonizm
References

Brandes G., Polen, Paris, Leipzig, München 1898.

Brandt M., Alfred Döblins Literarisierung der Polenreise [w:] Internationales Alfred-Döblin-Kolloquium Warschau 2013. Interkulturelle Aspekte im Schaffen Alfred Döblins (= Jahrbuch für Internationale Germanistik. Reihe – Band 121), red. M. Brandt, G. Kwiecińska, Bern 2015.

Brandt M., Die verschlossene Tür. Alfred Döblins Zugang zum Ostjudentum vor dem Hintergrund seiner Notizen zur „Reise in Polen” [w:] ‘Tatsachenphantasie’. Alfred Döblins Poetik des Wissens im Kontext der Moderne. Internationales Alfred-Döblin-Kolloquium 2007, red. S. Becker, R. Krause, Frankfurt a.M. 2008.

Döblin A., Autobiographische Schriften und letzte Aufzeichnungen, red. E. Pässler, Olten, Freiburg i. Br. 1980.

Döblin A., Podróż po Polsce, tłum. A. Wołkowiecz, Kraków 2000.

Döblin A., Reise in Polen. Wilno und seine Juden, „Die neue Rundschau” 1925, R. 36, nr 3.

Döblin A., Schicksalsreise. Bericht und Bekenntnis, München, Zürich 1986.

Döblin A., Schriften zu jüdischen Fragen, red. H.O. Horch, München 1997.

Döblin A., Zionismus und westliche Kultur [w:] tegoż, Schriften zu jüdischen Fragen, red. H.O. Horch, München 1997.

Döblin A., Zion und Europa (August 1921) [w:] tegoż, Kleine Schriften I: 1902–1920, red. A.W. Riley, Olten, Freiburg i. Br. 1985.

Dubnow S., Die neueste Geschichte des jüdischen Volkes, t. 1–3, Berlin 1920–1923.

Grynberg H., Posłowie [w:] A. Döblin, Podróż po Polsce, Kraków 2000.

Heike O., Leben im deutsch-polnischen Spannungsfeld. Erinnerungen und Einsichten eines deutschen Journalisten aus Lodz, red. W. Kessler, Herne 2002 (wyd. 2).

Horch H.O., Nachwort [w:] A. Döblin, Schriften zu jüdischen Fragen, red. H.O. Horch, München 1997.

Korte B., Der englische Reisebericht. Von der Pilgerfahrt bis zur Postmoderne, Darmstadt 1996.

Kriese H., Kaiser E., Zur Geschichte der Stadt Lodz [w:] Jubiläumsschrift der „Lodzer Zeitung” 1863–1913, red. A. Thiele, Łódź, 2.12.1913, s. 10–27. Przedruk [w:] Lodz – „Gelobtes Land”. Von deutscher Tuchmachersiedlung zur Textilmetropole im Osten. Dokumente und Erinnerungen, red. P. E. Nasarski, współpr. E. Effenberger, Berlin–Bonn 1988.

Wittlin J., Podróż Döblina po Polsce [w:] tegoż, Orfeusz piekle XX wieku, Kraków 2000.

Wołkowicz A., Nota tłumaczki [w:] A. Döblin, Podróż po Polsce, Kraków 2000.

 

Dokumenty

Deutsches Literaturarchiv Marbach, Nachlass A. Döblin, „Reise in Polen, sygn. 97.7.394/1, 395/1, 396, 401, 402, 405.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line