Okruchy lustra w zaułkach Miasteczka. O wspomnieniach Michała Głowińskiego

Katarzyna Szkaradnik

Abstrakt
Autorka analizuje zbiory opowiadań Historia jednej topoli i inne opowieści oraz Kładka nad czasem i cykl Widoczki z Miasteczka z Fabuł przerwanych Michała Głowińskiego pod kątem tego, w jaki sposób konstruuje on „małe narracje” poświęcone rodzinnej miejscowości. Za kontekst służą jego prace literaturoznawcze, pomagające w rozważaniu zagadnień ważnych i dla Głowińskiego-pisarza, i teoretyka literatury. W tym świetle rozpatrywane są więc strategie narracyjne, problem mimetyzmu i (re)konstruowania przeszłości, rola społecznych wzorów mówienia oraz nawiązań intertekstualnych, charakterystyka przestrzeni poprzez portretowanie bohaterów i jej symboliczne porządkowanie przez narratora-flâneura, napięcia między dokumentem a fikcją, reprezentacją a traumą, świadomością literacką a nieredukowalną jednostkowością. Autorka wskazuje też, w jakim sensie różnica między realistycznym „zwierciadłem przechadzającym się po gościńcu” a „rozbitym lustrem”, którym operuje Głowiński, koresponduje z różnicą między „odnajdywaniem czasu” a „cerowaniem pamięci”.
Słowa kluczowe: Michał Głowiński, wspomnienia, teoria literatury, przestrzeń, strategie narracyjne, pamięć, intertekstualność
References

Broda M., cieniu pamięci: był plac, był dom, była topola..., „Kwartalnik Artystyczny” 2003, nr 4.

Browarny W., kręgu Głowińskiego, „Odra” 2010, nr 12.

„Czy pan jest nowoczesny?”. Michałem Głowińskim rozmawia Ryszard Koziołek, „Świat Słowo” 2005.

Głowiński M., wszystkiemu się przyglądałem”. opowiadaniach Janusza Odrowąża-
-Pieniążka
 [w:] tegoż, Rozmaitości interpretacyjne. Trzydzieści szkiców, Warszawa 2014.

Głowiński M., Carska filiżanka. Szesnaście opowieści, Warszawa 2016.

Głowiński M., Dzieło wobec odbiorcy. Szkice komunikacji literackiej, Kraków 1998.

Głowiński M., Elegie autobiograficzne Leśmiana [w:] tegoż, Zaświat przedstawiony. Szkice poezji Bolesława Leśmiana, Kraków 1998.

Głowiński M., Fabuły przerwane. Małe szkice 1998–2007, Kraków 2008.

Głowiński M., Historia jednej topoli inne opowieści, Kraków 2003.

Głowiński M., Kładka nad czasem. Obrazki Miasteczka, Kraków 2006.

Głowiński M., Kręgi obcości. Opowieść autobiograficzna, Kraków 2010.

Głowiński M., Labirynt, przestrzeń obcości [w:] tegoż, Mity przebrane. Dionizos – Narcyz – Prometeusz – Marchołt – labirynt, Kraków 1990.

Głowiński M., Literatura nos Kleopatry [w:] tegoż, Dzieło wobec odbiorcy. Szkice komunikacji literackiej, Kraków 1998.

Głowiński M., Literatura wobec symboliki [w:] tegoż, Monolog wewnętrzny Telimeny inne szkice, Kraków 2007.

Głowiński M., Magdalenka razowego chleba, Kraków 2001.

Głowiński M., Małe narracje Mirona Białoszewskiego, „Teksty” 1972, nr 6.

Głowiński M., Mimesis językowa wypowiedzi literackiej [w:] tegoż, Narracje literackie nieliterackie, Kraków 1997.

Głowiński M., My lat trzydziestych. (Rozważania aż nadto subiektywne) [w:] tegoż, Dzień Ulissesa inne szkice na tematy niemitologiczne, Kraków 2000.

Głowiński M., Narratologia dzisiaj nieco dawniej [w:] tegoż, Monolog wewnętrzny Telimeny inne szkice, Kraków 2007.

Głowiński M., Nauka literaturze wśród innych dyscyplin [w:] tegoż, Monolog wewnętrzny Telimeny inne szkice, Kraków 2007.

Głowiński M., Nowomowa [w:] Antropologia słowa. Zagadnienia wybór tekstów, wstęp red. G. Godlewski, Warszawa 2003.

Głowiński M., intertekstualności, „Pamiętnik Literacki” 1986, z. 4.

Głowiński M., powieści pierwszej osobie [w:] tegoż, Gry powieściowe. Szkice teorii historii form narracyjnych, Warszawa 1973.

Głowiński M., Obrazek wakacji wielkie znaczenia. (wierszu Wisławy Szymborskiej „Ze wspomnień”) [w:] tegoż, Monolog wewnętrzny Telimeny inne szkice, Kraków 2007.

Głowiński M., Od metod zewnętrznych wewnętrznych do komunikacji literackiej [w:] tegoż, Dzieło wobec odbiorcy. Szkice komunikacji literackiej, Kraków 1998.

Głowiński M., Odbiór, konotacje, styl [w:] tegoż, Dzieło wobec odbiorcy. Szkice komunikacji literackiej, Kraków 1998.

Głowiński M., Poetyka socjolingwistyka [w:] tegoż, Narracje literackie nieliterac­kie, Kraków 1997.

Głowiński M., Polska literatura współczesna paradygmaty symboliczne (1945–1995) [w:] tegoż, Dzień Ulissesa inne szkice na tematy niemitologiczne, Kraków 2000.

Głowiński M., Powieść jako metodologia powieści [w:] kręgu zagadnień teorii powieści, red. J. Sławiński, Wrocław 1967.

Głowiński M., Przestrzenne tematy wariacje [w:] tegoż, Dzieło wobec odbiorcy. Szkice komunikacji literackiej, Kraków 1998.

Głowiński M., „Spotykam go codziennie...”. Bolesława Leśmiana – trzy kategoryzacje świata [w:] tegoż, Zaświat przedstawiony. Szkice poezji Bolesława Leśmiana, Kraków 1998.

Głowiński M., Świadectwa style odbioru [w:] tegoż, Dzieło wobec odbiorcy. Szkice komunikacji literackiej, Kraków 1998.

Jakowska K., narracjach autobiograficznych Michała Głowińskiego Andy Rottenberg, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2010, t. 1.

Kuczyńska-Koschany K., Głowiński: tożsamość prozą (od początku), „Poznańskie Studia Polonistyczne” 2003, Seria Literacka, t. 22.

Lacan J., Stadium zwierciadła jako czynnik kształtujący funkcję Ja świetle doświadczenia psychoanalitycznego, tłum. J. Aleksandrowicz, „Psychoterapia” 1987, nr 4.

[Lektor], Nad Utratą, „Tygodnik Powszechny” 2006, nr 8.

Lewandowski W., diabłem po Miasteczku, „Kwartalnik Artystyczny” 2006, nr 2.

Lubas-Bartoszyńska R., Nowsze problemy teoretyczne pisania sobie. Przykład wypowiedzi autobiograficznych pisarzy polskich ostatnich dziesięcioleci, „Przestrzenie Teorii” 2006, nr 6.

Madaliński A., Pochwała fikcji, „Twórczość” 2006, nr 10.

Miłosz C., Sens [w:] tegoż, Wiersze, t. 5, Kraków 2009.

Modrzejewska-Świgulska M., Bogusławski M.M., Czy istnieje „profesjonalny” „nieprofesjonalny” wymiar biografii? Rozważania na kanwie „Opowieści autobiograficznej” Michała Głowińskiego. Refleksja rozpisana na dwa głosy [w:] Biografie naukowe. Perspektywa transdyscyplinarna, red. M. Kafar, Łódź 2011.

„Moja kładka wznoszona nad czasem różne ma wymiary...” – rozmowa Michałem Głowińskim, rozm. Ż. Nalewajk, K. Krowiranda, „Tekstualia” 2006, nr 4.

Ricoeur P., Czas opowieść, t. 1: Intryga historyczna opowieść, tłum. M. Frankiewicz, Kraków 2008.

Ubertowska A., „Kręgi obcości”, podwójne wyjście. Projekt autobiograficzny Michała Głowińskiego, „Teksty Drugie” 2011, nr 4.

Žižek S., Wzniosły obiekt ideologii, tłum. J. Bator, P. Dybel, wstęp P. Dybel, Wrocław 2001.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line