„Czy świadek szuka zemsty?” Świadectwo, propaganda, dydaktyka w powieściach obozowych Danuty Brzosko-Mędryk

Kazimierz Adamczyk

Abstrakt
W artykule omówiona zostaje zapomniana dzisiaj literacką twórczość zmarłej
w 2015 roku Danuty Brzosko-Mędryk, byłej więźniarki obozów KL Lublin, FKL Ravensbrück
i KL Buchenvald, autorki siedmiu książek, z których pięć poświęcona jest doświadczeniu
lagrowemu. Autor omawia dyrektywy lektury, zwłaszcza w kontekście zagadnień literatury
świadectwa. Pisze również o recepcji jej twórczości w okresie PRL-u i współcześnie.
Książka Niebo bez ptaków odniosła sukces, a Brzosko-Mędryk powoływana była na świadka
w procesach przeciwko niemieckim władzom obozu na Majdanku. Procesy te, toczące się
w Nowym Jorku i Düsseldorfie, uczyniła tematem książki Czy świadek szuka zemsty? Wszystkie
jej utwory ukazały się w czasach PRL-u, podlegały więc polityce wydawniczej państwa.
Autor szkicu wskazuje najważniejszy rys wspomnień Brzosko-Mędryk: dawanie świadectwa
heroicznej postawie polskich kobiet więzionych w niemieckich obozach koncentracyjnych.
Słowa kluczowe: Danuta Brzosko-Mędryk, obóz koncentracyjny, kobiety, świadectwo, dydaktyzm, propaganda
References

Abramowicz Z., Tak było, Lublin 1962.

Aby świat się dowiedział… Nielegalne dokumenty obozu Ravensbrück, oprac.red. K. Oleksy, I. Polska, Oświęcim 1980.

Bromberg A., Encyklopedyści (I), „Kultura” (Paryż) 1973, nr 7–8.

Bromberg A., Encyklopedyści (II), „Kultura” (Paryż) 1973, nr 9.

Bromberg A., Encyklopedyści (III), „Kultura” (Paryż) 1973, nr 10.

Brzosko-Mędryk D., Czy świadek szuka zemsty?, Warszawa 1976.

Brzosko-Mędryk D., Matylda, Warszawa 1972.

Brzosko-Mędryk D., „Mury” Ravensbrück, Warszawa 1979.

Brzosko-Mędryk D., Niebo bez ptaków, Warszawa 1980.

Drewnowski T., Niedyskrecje pocztowe, Warszawa 2001.

Erntefest. Zapomniany epizod Zagłady 3–4 listopada 1943, red., oprac. W. Lenarczyk, D. Libionka, Lublin 2009.

Grynberg H., Memorbuch, Warszawa 2000.

Jesteśmy świadkami. Wspomnienia byłych więźniów Majdanka, wybór wstęp C. Rajca, E. Rosiak, A. Wiśniewska, Lublin 1969.

Krwawa środa. 3 listopada 1943 roku pamięci świadków, wybór wspomnień oprac. K. Czuryszkiewicz, B. Siwek-Ciupak, Lublin 2013.

Morawiec A., Literatura lagrze, lager literaturze. Fakt, temat, metafora, Łódź 2009.

Mówią świadkowie Ravensbrück, wybór, wstęp, oprac. E.S. Kruszewski, Kopenhaga 2001.

Pielecha W., Danuta Brzosko-Mędryk: „Czy świadek szuka zemsty?” [recenzja], „Zeszyty Majdanka” 1980, t. 10.

Rosiak E., Danuta Brzosko-Mędryk: „Matylda” [recenzja], „Zeszyty Majdanka” 1972, t. 6.

Serca niezagasłe. Wspomnienia więźniarek Ravensbrük, wybór, oprac. A. Gierczak, wstęp J. Zaborowski, Warszawa 1975.

Sterkowicz S., Kobiecy obóz koncentracyjny Ravensbrück, Włocławek 2006.

Wiśniewska A., Danuta Brzosko-Mędryk: „Niebo bez ptaków” [recenzja], „Zeszyty Majdanka” 1969, t. 4.

Zwyciężyły wartości. Wspomnienia Ravensbrück, oprac. U. Wińska, Gdańsk 1985.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line