Georges Bernanos, czyli chrześcijaństwo bez taryfy ulgowej

Marek Tomaszewski

Abstrakt
Autor pyta, jak doszło do wytworzenia się tak solidnej więzi z niepozornym zakątkiem prowincji, którego nic nie predestynowało do odegrania jakiejkolwiek roli w życiu i twórczości młodego paryżanina. Biografowie nie odnotowują żadnych wcześniejszych związków rodziny Bernanosów z północną Francją, zwaną obecnie Région Hauts-de-­France. Na tle pejzaży wyniesionych z dzieciństwa Bernanos ustawicznie walczy z rozpowszechnionym poglądem o łatwym i spokojnym życiu pod płaszczykiem Kościoła. Nie waha się także ukazać, na czym polegają męki samokrytycyzmu i zwątpienia. Nieodłączną cechą charakteru bohaterów Bernanosowskich jest ich niepokój wewnętrzny i nieznośne roz­darcie duszy. W powieściach Bernanosa nie pojawiają się tylko postacie wyjątkowe w dobrym czy złym sensie tego słowa – święci bohaterowie stojący naprzeciw wysłanników Szatana. Występują tam też dziwaczne figury ludzkie, śmieszne i oziębłe, często obojętne na losy innych ludzi. Ewolucja duchowa samego pisarza nie przypomina harmonijnej krzywej wznoszącej się równomiernie ku górze. Wiele jest w jego życiu upadków, klęsk, a nade wszystko gorzkich rozczarowań. Czyż jego dzieło, w tym samym stopniu co jego życie, nie jest to po prostu ucieczką przed pokusami wygodnego realizmu i cynizmu żerującego na ludzkiej niewiedzy i naiwności? Zapewne w tym pytaniu, bardziej niż w odpowiedzi, kryje się sens posłania, jaki wyłania się dla nas po tylu latach z zapisanych nerwowym pismem, surowych książek Bernanosa.
Słowa kluczowe: Georges Bernanos, chrześcijańska nadzieja, rewolucja ku wolności, Action Française, Książę Ciemności, gazeciarz monarchista, stowarzyszenie wyznaniowe, rozdział Kościoła i państwa
References

Bernanos G., Essais et écrits de combat IIUn monde qui va vite, Paris 2015.

Bernanos G., Pod słońcem szatana, cz. 2: Święty Lumbres XIII, tłum. Z. Milewska, Warszawa 1989.

Gosselin-Noat M., Bernanos, romancier du surnaturel, Paris 2015.

Lapaque S., Sous le soleil de l’exil. Georges Bernanos au Brésil 1938–1945, Paris 2003.

Richard P., L’Ecriture de l’abandon. Esthétique carmélitaine de l’oeuvre romanesque de Georges Bernanos, Paris 2015.

Un adolescent d’autrefois pour aujourd’hui, Aire-sur-la-Lys 1988.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line