Epifanijne doświadczenia krajobrazu w przedwojennej poezji jidyszowej Awroma Suckewera 

Karolina Koprowska

Abstrakt

Epiphanic Experience of Landscape in Pre-War Yiddish Poetry of Avrom Sutzkever

This article analyses the relationship between the subject and the landscape in Avrom Sutzkever’s early poetry (primarily focusing on compositions published in the volumes Lider [Poems], from 1937, and Valdiks [Forested], from 1940). Th e author explores the matter of epiphanic experience of landscape – wherein the stake is the search for  metaphysical sense within nature – that is a dominant feature of Sutzkever’s pre-war poetry. The way these epiphanies are depicted reveals the romantic–modernist provenance of the early poetic compositions of this Yiddish writer.

Streszczenie:

Przedmiotem zawartej w artykule analizy jest relacja podmiotu i krajobrazu we wczesnej poezji Awroma Suckewera (przede wszystkim w utworach opublikowanych w tomach Lider [Wiersze] z 1937 roku i Waldiks [Leśne] z 1940 roku). Autorka skupia się na problemie epifanicznego doświadczania krajobrazu, którego stawką jest poszukiwanie metafizycznego sensu w naturze, jako dominującym wyznaczniku przedwojennej twórczości Suckewera. Sposób przedstawiania epifanii ukazuje romantyczno-modernistyczną proweniencję wczesnych utworów poetyckich jidyszowego pisarza.

Słowa kluczowe: krajobraz, epifania, literatura jidysz, Awrom Suckewer, landscape, epiphany, Yiddish literature, Avrom Sutzkever
References

Adorno T., Teoria estetyczna, tłum. K. Krzemieniowa, Warszawa 1994.

Birnbojm J., Awrom Suckewer [w:] Der leksikon fun najer jidiszer literatur, t. 6, Nowy Jork 1965.

Cammy J., Abraham Sutzkever (Avrom Sutskever) [w:] Writers in Yiddish, red. J. Sherman, Detroit 2007.

Cammy J.D., „Ceworfene Bleter”: Jung Wilne i kultura jidysz w międzywojennym Wilnie, w: Poezja i poeci w Wilnie lat 1920–1940. Studia, red. T. Bujnicki, K. Biedrzycki, Kraków 2003.

Fajn J., Dos molerisze ojg, „Di Goldene Kejt” 1993, nr 136.

Frydryczak B., Krajobraz. Od estetyki „the picturesque” do doświadczenia topografi cznego, Poznań 2013.

Janasowicz I., Awrom Suckewer. Zajn lid un zajn proze, Tel Awiw 1981.

Kac D., Wilno Jerozolimą było. Rzecz o Abrahamie Sutzkeverze, Sejny 2003.

Lisek J., Jung Wilne – żydowska grupa artystyczna, Wrocław 2005.

Litwin M., Der driter period in Awrom Suckewers poezje [w:] Jiches fun lid. Lekowed Awrom Suckewer, red. D. Sadan, Tel Awiw 1983.

Miłosz C., O milczeniu, „Ateneum” 1938, nr 2, s. 138–143.

Nowersztern A., Der narcis un der regn [w:] Jiches fun lid. Lekowed Awrom Suckewer, red. D. Sadan, Tel Awiw 1983.

Nycz R., Literatura jako trop rzeczywistości. Poetyka epifanii w nowoczesnej literaturze polskiej, Kraków 2012.

Rosenfarb Ch., Dos gan-ejdn-jingl Awrom Suckewer, „Di Goldene Kejt” 1993, nr 136, s. 23–40.

Roskies D., Against the Apocalypse: Responses to Catastrophe in Modern Jewish Culture, Syracuse 1999.

Shmeruk Ch., Awrom Suckewer i polska poezja. Juliusz Słowacki w poemacie „Cu Pojln”, tłum. M. Adamczyk-Garbowska [w:] Polskie tematy i konteksty literatury żydowskiej, red. E. Prokop-Janiec, M. Tuszewicki, Kraków 2014.

Shmeruk Ch., Awrom Suckewer un pojlisze poezje: Juliusz Slowacki un der poemat „Cu Pojln” [w:] Jiches fun lid. Lekowed Awrom Suckewer, red. D. Sadan, Tel Awiw 1983.

Suckewer A., Lider, Warszawa 1937.

Suckewer A., Waldiks, Wilno 1940.

Szymaniak K., Być agentem wiecznej idei. Przemiany poglądów estetycznych Debory Vogel, Kraków 2006.

Valencia H.M., „Bashtendikayt” and „Banayung”: Th eme and Imagery in the Earlier Poetry of Abraham Sutzkever, Stirling 1991.

Wisse R., Sutzkever, Avrom, YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe, 2017, http://www.yivoencyclopedia.org/article.aspx/Sutzkever_Avrom, dostęp: 6.08. 2018.

Zaleski M., Formy pamięci. O przedstawianiu przeszłości w polskiej literaturze współczesnej, Warszawa 1996.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line