Planowane numery

Tematyka planowanych zeszytów:

  • Edukacja polonistyczna. Zderzenie z cywilizacją
  • Przekłady, kanony, przemieszczenia. (Literatura polska w świecie)

 

Edukacja polonistyczna. Zderzenie z cywilizacją

Bywały epoki, gdy wokół edukacji panował konsensus i nie odczuwano potrzeby ingerencji. Bywały jednak i takie, gdy edukacja stawała się przedmiotem sporu, gdyż zmiany światopoglądu czy mentalności zmuszały do poszukiwania nowych sposobów przekazywania młodym ludziom doświadczenia pokoleń. W takiej epoce właśnie my żyjemy. Podejmowane w Polsce reformy edukacji, radykalne decyzje, ich odwracanie, ponowne zwroty wynikają z niepewności, która nam obecnie stale towarzyszy. Jest to niepewność cywilizacyjna, znamienna nie tylko dla naszego kraju, ale bez mała dla całego globu.

W zeszycie 4 „Kontekstów Kultury” proponujemy podjęcie refleksji nad przyczynami tej niepewności i jej skutkami. Chodzi nam o przemyślenie sytuacji kulturowej, w której się znajdujemy. Jak kształcić, przekazywać wiedzę i umiejętności, kształtować postawy, gdy świat bardzo szybko się zmienia, wahamy się co do wartości, nie jesteśmy zgodni co do priorytetów edukacyjnych? Choć decyzje polityczne stanowią oczywiste i niemożliwe do zignorowania tło, zależy nam na pogłębionej analizie obecnej sytuacji cywilizacyjnej i wynikających z niej możliwych rozwiązań edukacyjnych. Chcielibyśmy, by artykuły pomieszczone w tym zeszycie stanowiły istotny głos w tej dyskusji i punkt wyjścia dla dalszych rozważań.

 

Przekłady, kanony, przemieszczenia. (Literatura polska w świecie) 

Co ciekawego działo się, dzieje lub może dziać z literaturą polską w polu różnorakich relacji z literaturami, tworzonymi w innych językach i kulturach? W jakich wymianach, transferach i interakcjach uczestniczy polska literatura, włączana i włączająca się w globalną sieć przepływów, zwaną „literaturą światową”? A przede wszystkim: jak ten relacyjny, usieciowiony modus istnienia literatur można i warto opisywać?

Nie są to, rzecz jasna, pytania nowe, nigdy dotąd niestawiane – a jednak to wokół nich ogniskuje się zapowiadany numer. Do ich ponownego sformułowania skłania nas m.in. niedawna książka Justina Quinna Between Two Fires: Transnationalism and Cold War Poetry (2015), czyniąca swym tematem szerokie spectrum zjawisk, które najogólniej określić można jako kulturowy „transfer dwukierunkowy”, dokonujący się pomiędzy literaturą czeską i literaturami anglojęzycznymi (w tym zwłaszcza literaturą amerykańską) w drugiej połowie XX wieku, w okresie zimnej wojny. Książka ta wydaje się ciekawa nie tylko jako szczegółowe, historyczne studium konkretnego, zamkniętego już procesu kulturowego, ale też jako możliwa inspiracja do myślenia o problemie innych „wymian dwustronnych”, zachodzących pomiędzy współczesnymi sobie, stykającymi się (na różne sposoby) kulturami (językami, środowiskami, literaturami etc.). A więc także o wymianach, w których jedną ze stron była lub jest – literatura polska. Próba wstępnego wykreślenia i rozpoznania możliwego pola takiej właśnie refleksji podjęta zostaje w otwierającym numer szkicu Aleksandry Kremer, zatytułowanym Przekłady, kanony, przemieszczenia