Planowane numery

Tematyka planowanych zeszytów:

  • Edukacja polonistyczna. Zderzenie z cywilizacją
  • Postkolonializm. Lekcja uważności
  • Europa Środkowa dzisiaj

 

Edukacja polonistyczna. Zderzenie z cywilizacją

Bywały epoki, gdy wokół edukacji panował konsensus i nie odczuwano potrzeby ingerencji. Bywały jednak i takie, gdy edukacja stawała się przedmiotem sporu, gdyż zmiany światopoglądu czy mentalności zmuszały do poszukiwania nowych sposobów przekazywania młodym ludziom doświadczenia pokoleń. W takiej epoce właśnie my żyjemy. Podejmowane w Polsce reformy edukacji, radykalne decyzje, ich odwracanie, ponowne zwroty wynikają z niepewności, która nam obecnie stale towarzyszy. Jest to niepewność cywilizacyjna, znamienna nie tylko dla naszego kraju, ale bez mała dla całego globu.

W zeszycie 4 „Kontekstów Kultury” proponujemy podjęcie refleksji nad przyczynami tej niepewności i jej skutkami. Chodzi nam o przemyślenie sytuacji kulturowej, w której się znajdujemy. Jak kształcić, przekazywać wiedzę i umiejętności, kształtować postawy, gdy świat bardzo szybko się zmienia, wahamy się co do wartości, nie jesteśmy zgodni co do priorytetów edukacyjnych? Choć decyzje polityczne stanowią oczywiste i niemożliwe do zignorowania tło, zależy nam na pogłębionej analizie obecnej sytuacji cywilizacyjnej i wynikających z niej możliwych rozwiązań edukacyjnych. Chcielibyśmy, by artykuły pomieszczone w tym zeszycie stanowiły istotny głos w tej dyskusji i punkt wyjścia dla dalszych rozważań.

 

Postkolonializm. Lekcja uważności

W ostatnich latach wzrasta w Polsce zainteresowanie literaturą wywodząca się z krajów postkolonialnych. Pojawia się wiele przekładów już nie tylko klasyki, ale też twórczości najnowszej, znacznie odchodzącej od kanonicznych schematów wyznaczanych przez Chinuę Achebe czy V.S. Naipaula. Publikacjom tekstów literackich towarzyszy namysł teoretyczny – czasopisma literaturoznawcze i kulturoznawcze podejmują coraz bardziej specjalistyczną refleksję nad „postkolonializmem”, czasem nawet kwestionując sens tego terminu.

W planowanym numerze „Kontekstów Kultury” chcemy w pewnym stopniu abstrahować od sporów pojęciowych i skupić się na samej literaturze tworzonej na obszarach byłych kolonii. Punktem wyjścia do dyskusji będzie szkic Katarzyny Mroczkowskiej-Brand zatytułowany Postkolonialna lekcja uważności. Autorka postuluje w nim swoistą „etykę czytania”: analizę dzieł literackich, które pozwalają WYRAZIĆ, czym mogło być życie kolonizowanych i kolonizujących na różnych etapach tych procesów”. Z jej tekstem polemizują znawcy literatury byłych kolonii, których poprosiliśmy o odpowiedź na kilka podstawowych pytań: dlaczego warto czytać literaturę postkolonialną? Czy decydująca jest motywacja etyczna – rodzaj zobowiązania, by wsłuchać się w głos tych, którzy wcześniej byli wykluczeni, czy też niezaprzeczalna literacka ranga dzieł należących do tego nurtu? A może te dwie motywacje nakładają się na siebie? Jakie najważniejsze strategie oporu wobec kultury europejskiej lub jej oswajania przyjmowała i przyjmuje literatura postkolonialna?

 

Europa Środkowa dzisiaj

Specyficznie definiowana idea Europy Środkowej liczy sobie już wiele dziesięcioleci. Pojęcie użyte przez Milana Kunderę ukute zostało, by podkreślić kulturową przynależność Czechosłowacji, Węgier i Polski do Zachodu, mimo politycznego uzależnienia od Związku Radzieckiego. Jak wiadomo, po 1989 roku zmienił się kontekst historyczny i geopolityczny. Co zaskakujące, w ostatnich latach podkreślana jest odmienność tego regionu od wspólnoty europejskiej, należy więc zastanawiać się, jakie są tego przyczyny i konsekwencje.

Spory o granice Europy Środkowej, o jej tożsamość – odrębność od pozostałej części kontynentu z jednej strony, a czynniki konstytuujące wspólnotę z drugiej – toczyły się także w literaturze. W drugiej połowie XX wieku wyraźnie zaznaczył swą obecność mit środkowoeuropejski – szeroko komentowany i  opisywany przez badaczy. Czy jest on żywotny dzisiaj? Interesujące może być także pytanie, jak zmienia się recepcja utworów, które tę tematykę podejmują. W planowanym zeszycie „Kontekstów Kultury” chcielibyśmy włączyć się w rozważania o Europie Środkowej i podjąć dyskusję o znaczeniu tego pojęcia dzisiaj.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line