Rząd Mariana Zyndrama-Kościałkowskiego 13 X 1935–15 V 1936 Pierwszy gabinet powołany w dobie obowiązywania Konstytucji kwietniowej

Jacek Goclon

Abstrakt

The Government of Marian Zyndram-Kościałkowski October 13, 1935 – May 15, 1936
The First Cabinet Appointed During the Period of Force of the April Constitution

The Marian Zyndram-Kościałkowski Government, was the first appointed cabinet after the entry into force of the April constitution of 1935. Deputy Prime Minister Eugeniusz Kwiatkowski played a decisive role in many of the government’s economic cases. The government concentrated on the economic recovery of the country. A certain economic recovery took place in the agricultural sector; a rise in the prices of plants grown for industrial purposes was registered, as well as of animals, and, from the spring of 1936, cereal crops. After a certain stagnation, the department of agriculture hastened the completion of agricultural reform. As a result of the rise in the incomes of agricultural producers and the increases in purchases of manufactured goods by the population of the villages, a growth in industrial manufacturing accelerated automatically. Apart from that the Council of Ministers decided to introduce a reform of the income tax system (including the extraordinary payroll tax), as a measure to increase the income of the state treasury. This brought additional earnings of 288 m PLN into the state treasury. The budget balance for 1935/1936 amounted to a deficit of 263 m PLN, but the budget for the following year was drawn up in such a way that the deficit was liquidated entirely (!) since the cuts in expenditures, and the limited reform of taxes made up for more than 100 m PLN. The government’s announcements of anticipated rapid improvements in the economic situation of the society in the autumn of 1935 turned out to be a big mistake. When the expected recovery failed to materialize, a wave of protests poured over the country in the spring of 1936. Admittedly, the government, through increased taxes and quite drastic cuts in state expenditures, succeeded in reducing the country’s budget deficit, but it simultaneously produced universal dissatisfaction in the society which had to incur serious costs due to such policies. As a result, in spite of the growth in industrial production and a reduction in unemployment, the population started withdrawing its deposits on a large scale, and exchanging them for gold and foreign currencies. In the spring of 1936 the government implemented a ban on the transport of mottos, as well as one on trade in foreign currencies and gold. It also put sharp restrictions on the exchangeability of Polish currency into gold and mottos, and suspended the transfer of foreign loans. All these measures were admittedly necessary, but they came too late to save the country from hemorrhaging foreign exchange. In commercial litigation cases, however, this was the first government to overcome a profound economic crisis.
 

Słowa kluczowe: dissolving cartel contracts and cartels, price reductions of cartel articles, tax increases, cuts in expenditures of state agencies, growth of industrial production, improvement of the situation in the agricultural sector, precipitating the implementation of agricultural reform, exchange restrictions, the exchangeability of Polish currency to gold, liquidation of the country’s budget defi cit, overcoming an economic crisis.
References

Źródła archiwalne

Archiwum Akt Nowych w Warszawie, protokoły posiedzeń Rady Ministrów; Zbiory Zespołów Szczątkowych, t. 71.

Źródła drukowane

„Gazeta Polska” 19.04.1936.

Grubrer H., Wspomnienia i uwagi, Londyn 1968.

Jędrzejewicz J., W służbie idei. Fragmenty pamiętnika i pism, Londyn 1972.

Krzywoszewski S., Długie życie, Warszawa 1947, t. 2.

Organizacja rządu i administracji rządowej według nowej konstytucji, „Gazeta Sądowa Warszawska” 1936, R. LXIII, nr 24.

Sprawozdania stenograficzne z posiedzeń Sejmu 1935–1936.

Opracowania i publicystyka

Ajnenkiel A., Parlamentaryzm II Rzeczypospolitej, Warszawa 1975.

Berezowski C., Sejm w ustawie konstytucyjnej z 23 kwietnia 1935 r., Warszawa 1964.

Cat-Mackiewicz S., Historia Polski od 11 XI 1918 do 17 IX 1939, Wrocław 1989.

Chojnowski A., Marian Zyndram-Kościałkowski, premier Rzeczypospolitej 13 X 1935 – 15 V 1936 [w:] Prezydenci i premierzy Drugiej Rzeczypospolitej, red. A. Chojnowski, P. Wróbel, Wrocław 1992.

Chmurski A., Nowa konstytucja, Warszawa 1935.

Czapliński W., Dzieje sejmu polskiego do roku 1939, Kraków–Wrocław 1984.

Deryng A., Równowaga władzy ustawodawczej i władzy wykonawczej a nowa konstytucja polska, Lublin 1937.

Drozdowski M.M., Polityka gospodarcza rządu polskiego 1936–1939, Warszawa 1963.

Faryś J., Gabinet Mariana Zyndram-Kościałkowskiego 13 X 1935 – 15 V 1936 [w:] Gabinety Drugiej Rzeczypospolitej, red. J. Faryś, J. Pajewski, Szczecin–Poznań 1991.

Gabinety Drugiej Rzeczypospolitej, red. J. Faryś, J. Pajewski, Szczecin–Poznań 1991.

Garlicki A., Mądry król Asioka, Warszawa 1972.

Gdulewicz E., Konstytucja kwietniowa z 1935 roku. Mity i rzeczywistość, Warszawa 1985.

Gdulewicz E., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1935 r. [w:] Konstytucje Polski, red. M. Kallas, Warszawa 1990, t. 2.

Goclon J., I gabinet Józefa Piłsudskiego (2 X 1926 – 27 VI 1928). Rola premiera i działalność rządu, „Folia Iuridica Wraticlaviensis” 2015, vol. 4.

Goclon J., Rząd generała Władysława Sikorskiego (16 XII 1922 – 26 V 1923), geneza, skład i działalność, „Przegląd Nauk Historycznych” 2013, r. XII, nr 1.

Górecki D., Pozycja ustrojowo-prawna prezydenta Rzeczypospolitej i rządu w ustawie konstytucyjnej z 23 kwietnia 1935 roku, Łódź 1995.

Górecki D., Prezydent w konstytucji kwietniowej. Oryginalność rozwiązania konstytucyjnego [w:] Prawo konstytucyjne II Rzeczypospolitej, red. P. Sarnecki, Kraków 2006.

Górski G., Polonia Restituta. Ustrój państwa polskiego w XX wieku, Lublin 2007.

Gwiżdż A., Formy pracy sejmów Drugiej Rzeczypospolitej [w:] Sejmy Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1990.

Jędrzejewicz W., Rola Józefa Piłsudskiego w odbudowie i umacnianiu państwa polskiego, Nowy Jork 1982.

Kaczmarek Z., Trzej prezydenci, Warszawa 1988.

Kallas M., Historia ustroju Polski X–XX w., Warszawa 1999.

Komarnicki W., Ustrój państwowy Polski współczesnej, Wilno 1937.

Komarnicki W., Ustrój państwa w latach 1918–1939, Londyn 1951.

Konarski M., Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej (1918–1939), „Rada Narodowa, Gospodarka, Administracja” 1982, nr 18.

Konstytucje Polski, t. 2, red. M. Kallas, Warszawa 1990.

Kumaniecki K., Nowa konstytucja Polski, Kraków 1935.

Kumaniecki K., Ustrój polityczny Polski, Kraków 1937.

Leszczyński P., Konstytucyjna regulacja statusu Rady Ministrów w II Rzeczypospolitej [w:] Prawo konstytucyjne II Rzeczypospolitej. Nauka i Instytucje, red. P. Sarnecki, Kraków 2006.

Makowski W., Rzeczpospolita, Warszawa 1935.

Matuszewski I., Próby syntez, Warszawa 1937.

Mirowicz R., Edward Rydz-Śmigły, Warszawa 1988.

Peretiatkowicz A., Nowa konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Lwów 1935.

 

Pietrzak M., Kontrola długów państwa w II rzeczypospolitej, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 1985, t. 37, z. 2.

Pietrzak M., Odpowiedzialność konstytucyjna w Polsce, Warszawa 1992.

Pietrzak M., Parlament w systemie organów państwowych [w:] Sejmy Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1990.

Pietrzak M., Reglamentacja wolności prasy w Polsce (1918–1939), Warszawa 1963.

Pietrzak M., Zagadnienie wolności słowa w Polsce w latach 1918–1926, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 1956, t. 8, z. 2.

Pobóg-Malinowski W., Najnowsza Historia Polityczna Polski 1864–1945, Londyn 1967, t. 2.

Prezydenci i premierzy Drugiej Rzeczypospolitej, red. A. Chojnowski, P. Wróbel, Wrocław 1992.

Schaetzel T., Pułkownik Walery Sławek, Jerozolima 1947.

Seidler G.L., Władza ustawodawcza i wykonawcza w polskich konstrukcjach ustrojowych 1917–1947, Lublin 2000.

Starzewski M., Stanowisko senatu w konstytucji z 23 kwietnia 1935 r., Warszawa 1936.

Starzewski M., Z Zagadnień konstytucji kwietniowej, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1937, nr 3.

Wołpiuk W.J., Pozycja ustrojowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych pod rządami ustawy konstytucyjnej z dnia 23 kwietnia 1935 r. [w:] Prawo konstytucyjne II Rzeczypospolitej. Nauka i instytucje, red. P. Sarnecki, Kraków 2006.

Wróblewskij A., Polsza, Moskwa 1936.

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.