Karanie uczestników wydarzeń marcowych z 1968 r. przez kolegia karno-administracyjne

Marcin Łysko

Abstrakt

The Penalization of the Participants of the March 1968 Events by Criminal-Administrative Colleges

In March 1968, in the streets of Warsaw, Polish students protested against the communist authorities’ restriction of freedom of cultural and artistic activity. Demonstrations taking place during the so-called March events were brutally pacified by the militia, and participants in the events were charged with breach of the peace. When considering cases of their offenses, the penal-administrative colleges imposed severe basic arrest penalties and high fines, which were usually immediately convertible into alternative arrest. The penalties isolating the offender from society were imposed in an accelerated procedure without any guarantee of defence of the rights of the accused. This practice of the colleges’ severe punishment of participants in social protests, which was initiated during the March events of 1968, would be repeated during successive political crises of the 1970s and 1980s.

Słowa kluczowe: kolegia karno-administracyjne, wydarzenia marcowe, Polska Ludowa, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych / Boards adjudicating petty offences, March events, Polish People’s Republic, Ministry of Home Affairs
References

Źródła archiwalne

Instytut Pamięci Narodowej, zespół akt Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, sygn. teczek IPN BU 1584/524, IPN BU MSW 1584/6504, IPN BU MSW 1585/1919, IPN BU MSW 1585/6439, IPN BU 1585/6657.

 

Źródła drukowane

Dąbrowski, Franciszek, Gontarczyk, Piotr i Tomasik, Paweł, red. nauk. Marzec 1968 r. w dokumentach MSW. T. 2: Kronika wydarzeń, cz. 1, oprac. Piotr Byszewski [et al.]. Warszawa:

Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2009.

 

Źródła prawa

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 lipca 1932 r. Prawo o wykroczeniach (Dz.U. 1932 nr 60 poz. 572).

Ustawa z dnia 15 grudnia 1951 r. o orzecznictwie karno-administracyjnym (Dz.U. 1951 nr 66 poz. 454).

Dekret z dnia 7 grudnia 1954 r. o naczelnych organach administracji państwowej w zakresie spraw wewnętrznych i bezpieczeństwa publicznego (Dz.U. 1954 nr 54 poz. 269).

Ustawa z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz.U. 1958 nr 5 poz. 16).

Ustawa z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz.U. 1958 nr 34 poz. 152).

Ustawa z dnia 2 grudnia 1958 r. o zmianie ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. o orzecznictwie karno-administracyjnym (Dz.U.1958 nr 77 poz. 396).

Ustawa z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz.U. 1959 nr 69 poz. 434).

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o przekazaniu niektórych drobnych przestępstw jako wykroczeń do orzecznictwa karno-administracyjnego (Dz.U. 1966 nr 23 poz. 149).

Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114).

Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. 1971 nr 12 poz. 116).

Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. 1971 nr 12 poz. 117).

Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. o ustroju kolegiów do spraw wykroczeń (Dz.U. 1971 nr 12 poz. 118).

Ustawa z dnia 29 maja 1989 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego, prawa o wykroczeniach oraz innych ustaw (Dz.U. 1989 nr 34 poz. 180).

 

Opracowania

Bafia, Jerzy. O zaostrzeniu i przyśpieszeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo. Komentarz do Ustawy z dn. 22 V 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo oraz do przepisów związkowych. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1959.

Chmielewski, Henryk. „Nowe poważne zadania”. Poradnik dla Kolegiów Orzekających 3 (1958): 1–10.

Eisler, Jerzy. Marzec 1968. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej, 2006. Eisler, Jerzy. Polski rok 1968. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, 2006.

Gubiński, Arnold. „Areszt zasadniczy i zastępczy”. Zagadnienia Karno-Administracyjne 6 (1963): 53–62.

Gubiński, Arnold. „Ewolucja stosowanych przez kolegia środków karnych i zasad wymiaru kary”. Zagadnienia Wykroczeń 6 (1977): 24–42.

Autor nieznany. „Karanie wykroczeń chuligańskich”. Zagadnienia Karno-Administracyjne 1 (1964): 1–6.

Kolegia ds. wykroczeń w PRL (rozwiązania ustawowe i praktyka). Broszura opracowana i wydana staraniem Komisji Interwencji i Praworządności NSZZ „Solidarność” oraz Małopolskiego Komitetu Walki o Praworządność. Warszawa–Kraków: 1987.

Kamiński, Łukasz. Represje. https://marzec1968.pl/m68/historia/6965,Represje.html (data pobrania: 8.01.2020).

Lewiński, Janusz. „Kształtowanie stosowanej przez kolegia do spraw wykroczeń polityki karania przez organy nadzoru”. W: Materiały na Sesję Popularno-Naukową z okazji XXV-lecia

kolegiów do spraw wykroczeń (21 IV 1977 Warszawa), wydane przez DSA MSW we współpracy z Akademią Spraw Wewnętrznych im. Feliksa Dierżyńskiego, red. Jan Smereczański, Warszawa: 1977.

Leoński, Zbigniew. „Kolegia w systemie organów rady narodowej”. Zagadnienia Karno-Administracyjne 6 (1968): 12–22.

Łysko, Marcin. „Aparat biurokratyczny orzecznictwa karno-administracyjnego Polski Ludowej”. W: Dzieje biurokracji. T. 5, cz. 2, red. Andrzej Gaca, Artur Górak, Zbigniew Naworski, 561–676. Włocławek [etc.]: Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej, 2013.

Łysko, Marcin. „Działalność kolegiów do spraw wykroczeń w okresie obowiązywania stanu wojennego”. Studia Prawno-Ekonomiczne CXII (2019): 83–89.

Łysko, Marcin. Ewolucja polskiego systemu prawa wykroczeń w XX wieku”. Miscellanea Historico-Iuridica XVII, z. 1 (2018): 167–192.

Łysko, Marcin. „Kształtowanie polityki karnej w sprawach o wykroczenia przez aparat administracji Polski Ludowej”. W: Dzieje biurokracji. T. 8: (2018), red. Tatjana Bykowa, Artur Górak, Jacek Legieć, 169–188. Lublin: Towarzystwo Nauki i Kultury „Libra”, 2018.

Łysko, Marcin, „Kształtowanie się ustroju kolegiów orzekających w Polsce Ludowej (1952–1956)”. Czasopismo Prawno-Historyczne LXIV, z. 2 (2012): 249–275.

Łysko, Marcin. „Orzecznictwo karno-administracyjne w walce z alkoholizmem w okresie gomułkowskim”. Z Dziejów Prawa 4 (2011): 249–279.

Łysko, Marcin. Prace nad kodyfikacją materialnego prawa wykroczeń w Polsce Ludowej (1960–1971). Białystok: Temida 2, 2016.

Łysko, Marcin. „Problem chuligaństwa w orzecznictwie karno-administracyjnym Polski Ludowej”. Czasopismo Prawno-Historyczne LX, z. 2 (2008): 79–202.

Łysko, Marcin. Reforma prawa karno-administracyjnego Polski Ludowej z 1958 r.”. Z Dziejów Prawa 7 (2014): 211–242.

Łysko, Marcin. „Socjalistyczna reforma orzecznictwa karno-administracyjnego Polski Ludowej”. W: Księga pamiątkowa dla uczczenia pamięci Profesor Krystyny Kamińskiej, red. Andrzej Gaca, 315–344. Toruń, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa Dom Organizatora, 2013.

Łysko, Marcin. Zasady obsady personalnej kolegiów karno-administracyjnych Polski Ludowej”. Miscellanea Historico-Iuridica XII (2013): 321–349.

Marzec 1968. W: Historia PRL, praca zbiorowa, T. 13: 1968 [aut. tekstów Ewa Krupnik et al.], seria: Wielka Kolekcja 1944–1989. Warszawa: New Media Concept. Axel Springer Polska, 2009.

Pacholarz, Elżbieta. „Wykroczenia «alkoholowe» (w świetle statystyki kolegiów)”. Zagadnienia Karno-Administracyjne 4 (1968): 18–27.

Przybysiak, Ireneusz, „Od «Biuletynu» do «Zagadnień Wykroczeń»”. Zagadnienia Wykroczeń 2 (1976): 22–27.

Siarkiewicz, Kazimierz. „Kształtowanie się ustroju kolegiów”. Zagadnienia Wykroczeń 4–5 (1977): 31–46.

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.