Konstytucje wolnych miast Europy w latach 1806–1954. Teksty źródłowe

Tadeusz Maciejewski

Abstrakt

Constitutions of Selected European Free Cities 1806–1954. Source Texts

Recently, two monographs have been published that are directly related to the research topic. The purpose of their writing was to supplement the existing Polish and European literature concerning the political history and organization of those European Free Cities which significantly influenced the development of the political and socio-economic relations of the continent over 150 years of the nineteenth and twentieth centuries. Closer attention to the above-mentioned subject has become urgent, especially due to the lack of relevant studies in European literature, which has been examined only fragmentarily. The emergence of free cities, sometimes also referred to as “countries”in Europe, was, of course, with the exception of Germany, mainly the effect of inter-empire or inter-state cooperation in order to prevent political and national conflicts by establishing a new European order to prevent such conflicts in the future (such as at the Vienna Congress, and Versailles and Potsdam). As it turned out, the adopted decisions were temporary, and their durations lasted from several to several dozen years. Each of them promulgated their own constitution at that time, the texts of which will be published in a separate publication.

Słowa kluczowe: ustrój, wolne miasto, źródło / constitution, free city, source
References

Publikatory aktów prawnych

Die Verfassung der freien Hansestadt Hamburg vom 7. Januar 1921, w: Hamburgisches Gesetzund Verordnungsblatt 1921, Nr 5.

Gesetz betreffend Änderung der Verfassung der Freien Stadt Danzig vom 4.7.1930, w: Gesetzblatt für die Freie Stad Danzig 1930, Nr 35.

Lübeckischen Landesverfassung. Verӧffentlich am 23 Mai 1920, w: Samlung der Lübeckischen Gesetze und Verordnungen 1920, Nr 78.

Ustawa z dnia 14 listopada 1947 r. o ratyfikacji traktatu pokoju z Włochami, podpisanego w Paryżu dnia 10 lutego 1947 r. (Dz.U. 1947 r. nr 72 poz. 445).

Verfassung der Freie Stadt Danzig in der Fassung der Bekanntmachung vom 14 Juni 1922, w: Gesetzblatt für die Freie Stad Danzig 1922, Nr 30.

Verfassung der freien Hansestadt Bremen. B. 21. Februar in der Bekanntmachung v. 1. Dezember 1894, w: Gesetzblatt der freien Hansestadt Bremen, 1894.

Verfassung der freien Hansestadt Bremen. Vom 18. Mai 1920, w: Gesetzblatt der Freien Hansestadt Bremen, 1920, Nr 46.

Verfassung der freien Hansestadt Hamburg vom 13. Oktober 1879, w: Hamburgische Gesetzsammlung, 1879.

 

Opracowania

Bartel, Wojciech Maria. Ustrój i prawo Wolnego Miasta Krakowa (1815–1846). Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1976.

Pӧlitz, Karl Heinrich Ludwig. Die europäischen Verfassungen seit dem Jahre 1789 bis auf die neueste Zeit. Bd. 1, Leipzig: F.A. Brockhaus, 1832.

Bollmann, Johannes. Das Staatsrecht der freien Hansestädte Bremen und Lübeck, Tübingen: Verlag J.C.B. Mohr (Paul Siebeck), 1914.

Bӧtcher, Hans Victor. Die Freie Stadt Danzig. Wege und Umwege in die europäisches Zukunft. Bonn: Kulturstiftung der deutschen Vertriebenen, 1997.

Brückner, Wilhelm. Staats- und Verwaltungsrecht der freien und Hansestadt Lübeck. Hannover: Jänecke, 1909.

Conrad, Hermann. Deutsche Rechtsgeschichte, Bd. 1, Frühzeit und Mittelalter. Ein Lehrbuch. Karlsruhe: C. F. Müller, 1954.

Darmstädter, Paul. Das Großherzogtum Frankfurt: ein Kulturbild aus der Rheinbundszeit. Baer, Frankfurt am Main: Baer, 1901.

Depoli, Aldo. Fiume una storia meravigliosa. Fiume: Ediz. Libero Comune di Fiume in Esilio, 1969.

Dunkelberg, Michael. Der Bürgerausschuß in der Verfassung der Freien und Hansestadt HamburgDiss. Hamburg, 1980.

Godoli, Ezio. La Citta nella Storia d’Italia. Roma–Bari–Trieste: Laterza, 1984.

Goclon, Jacek. „Konstytucje Wolnego Miasta Krakowa z 1815, 1818 i 1833 roku”. W: Konstytucje Polski. Studia monograficzne z dziejów polskiego konstytucjonalizmu. Praca zbiorowa. 1, red. Marian Kallas, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990.

Hawranke, Leo Alexander. Verfassungsrecht der Freien Stadt Danzig. Danzig: G. Stilke, 1931.

Jezioro, Artur. „Geneza i ustrój Wolnego Miasta Krakowa”. W: Wolne Miasto Kraków w poszukiwaniu nowoczesności, kol. red. Michał Niezabitowski [et al.], 121–54. Kraków: Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, 2015.

Kelsen, Hans. The Free Teritory of Trieste under the United Nations. London: Stevens, 1950.

Klessmann, Eckart. Geschichte der Stadt Hamburg, Hamburg: Die Hanse in der Europäischen Verlagsanstalt, 2002.

Krabbenhӧft, Günter. Verfassungsgeschichte der Hansestadt Lübeck. Lübeck: Schmidt-Römhild, 1969.

Łossowski, Piotr. Kłajpeda kontra Memel. Problem Kłajpedy w latach 1918–1939–1945. Warszawa: Wydawnictwo Neriton. Instytut Historii PAN, 2007.

Maciejewski, Tadeusz. „Konstytucja Wolnego i Hanzeatyckiego Miasta Hamburga z 7 stycznia 1921 r.”. W: Świat, Europa, mała Ojczyzna. Studia ofiarowane Profesorowi Stanisławowi Grodziskiemu w 80-lecie urodzin, red. Marian Małecki, 801–12. Bielsko-Biała: Wyższa Szkoła Administracji, 2009.

Maciejewski, Tadeusz. „Krajowa Konstytucja miasta Lubeki z 23 maja 1920 r.” W: Vetera Novis Augere. Studia i prace dedykowane Profesorowi Wacławowi Uruszczakowi, t. 2, red. Stanisław Grodziski, Dorota Malec, Anna Karabowicz i Marek Stus, 635–44. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2010.

Maciejewski, Tadeusz. Ustrój konstytucyjny i sądowy Napoleońskiego (1807–1814) i Wersalskiego (1920–1939) Wolnego Miasta Gdańska w rozwoju prawno-historyczno-porównawczym. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2017.

Maciejewski, Tadeusz. Ustrój konstytucyjny wolnych miast (państw, terytoriów) Europy w latach 1806–1954. Studium prawno-historyczno-porównawcze. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck, 2018.

Makowski, Juljan [sic!] (przeł.). Nowe Konstytucje, Warszawa: nakładem Księgarni F. Hoesicka, 1925.

Massagrande, Danilo L. Italia e Fiume 1921–1924. Milano: Cisalpino-Goliardica, 1982.

Mikulicz, Sergiusz. Kłajpeda w polityce europejskiej 1918–1939. Warszawa: Książka i Wiedza, 1976.

Planitz, Hans. Die deutsche Stadt im Mittelalter: Von der Römerzeit bis zu den Zukunftkämpfen, Weimar: Böhlau Nachfolger, 1973.

Podlaszewski, Marceli. Ustrój polityczny Wolnego Miasta Gdańska. Gdynia: Wydawnictwo Morskie, 1966.

Reincke, Heinrich. Hamburgs Geschichte und Alt-Hamburger Leben. Hamburg: Otto Meißeners Verlag, 1933.

Rozenkranz, Edwin. Napoleońskie Wolne Miasto Gdańsk. Ustrój, prawo, administracja. Wrocław [etc.]: Ossolineum. Wydawnictwo PAN, 1980.

Ruthenberg, Otto. Verfassungsgesetze des Deutschen Reichs und der deutschen Länder nach dem Stande vom 1. Februar 1926. Berlin: Franz Dahlen, 1926.

Schwarzwälder, Herbert. Geschichte der freien Hansestadt Bremen. Bremen: Temmen, 1995.

Seelig, Geert. Die geschichtliche Entwicklung der Hamburgischen Bürgerschaft und die hamburgischen Notabeln. Hamburg: Verlag Gräfe & Sillem, 1900.

Wacholz, Szczęsny. Rzeczpospolita Krakowska. Okres od 1815 do 1830 r. Kraków: Wydawnictwo Prawnicze, 1957.

Zacharia, Heinrich Albert. Der Deutschen Verfassungsgesetze der Gegenwart. Gӧttingen 1855.

Zajewski, Władysław. „Wolne Miasto Gdańsk w epoce napoleońskiej. Ustrój Wolnego Miasta Gdańska”. W: Historia Gdańska. Opracowanie zbiorowe. T. 3 [Cz.] 2: 1793–1815, red. Edmund Cieślak. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1993.

Zajewski, Władysław. Wolne Miasto Gdańsk pod znakiem Napoleona, Olsztyn: Wydawnictwo Littera, 2005.

Kwartalnik ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.