Функции инфинитива в польском и русском языках: корпусный анализ

Marek Łaziński

Abstrakt

The paper presents a corpus-based analysis of the use of infi nitives in Polish and Russian.
Infi nitive is a non-fi nite verb form developed from a verbal noun, preserving both nominal
and verbal syntactic properties. The queries performed in the Polish-Russian Parallel Corpus
and in the Parallel Corpus ParaSOl show that Russian more often than Polish allows the
infi nitive as a main predicate in a sentence and as a verb object. Polish, as well as other
West Slavic languages, uses predominantly fi nite verb forms in the fi rst function and verbal
nouns in the latter. When compared with other Slavic languages, the Polish infi nitive
reveals another essential distinctive property: like Eas t Slavic languages Polish allows the
fi nal infi nitive clause with the conjunction żeby, while other Slavic languages do not. The
use of verbal nouns is extremely frequent in Polish, not only in comparison with Russian
but also with other West Slavic languages. To obtain a more comprehensive analysis of
Slavic infi nitive, a matrix of all uses of infi nitives in the text of the novel Kak zakoljalas’
stal’ and its translations into Slavic languages has been prepared and vi sualised by means
of specialized software. The graph confi rms a proximity within the East Slavic and the
West Slavic groups – with the exception of Polish, which remains distant from both groups.

Słowa kluczowe: инфинитив, герундий (nomen actionis), глагольное дополнение, целевое предложение
References

Брицын В. М., 1990, Синтаксис и семантика русского инфинитива, Киев: Наукова
думка.
Шелякин М. А., 2006, Русский инфинитив (морфология и функции). Учебное пособие,
Москва: Флинта – Наука.
Bartnicka B., 1982, Funkcje semantyczno-składniowe bezokolicznika we współczesnej
polszczyźnie, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Ossolineum.
Dickey S., 2000, Parameters of the Slavic Aspect. A cognitive Approach, Stanford CA:
CSLI Publications.
Doros A., 1975, Werbalne konstrukcje bezosobowe w języku rosyjskim i polskim na tle
innych języków słowiańskich, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Ossolineum.
Gawełko M., 2006, O tendencjach rozwojowych polskiego bezokolicznika, Polonica,
t. XXVI–XXVII, с. 255–273.
Haspelmath M., 1989, From Purposive to Infi nitive – a Universal Path of Grammaticization,
Folia Linguistica. Historica, Vol. X/1–2, с. 287–310.
Łaziński M., 2011, Kto imeet uši slyšat’, da slyšit! Funkcje semantyczne bezokolicznika
jako nadrzędnego predykatu w zdaniu polskim i rosyjskim [в:] M. Bańko, D. Kopcińska
(red.), Różne formy, różne treści. Tom ofi arowany Profesorowi Markowi Świdzińskiemu,
Warszawa: Wydział Polonistyki UW, с. 139–150.
Maurice F., 1996, Der modale Infi nitiv in der modernen russischen Standardsprache,
München: Otto Sagner.
Pisarkowa K., 1984, Historia składni języka polskiego, Wrocław–Warszawa: Ossolineum.
Řeháček L., 1961, Syntaktická funkce polského infinitivu ve srovnání s češtinou
[в:] K. Horá lek, J. Kurz (red.), Sborník slavistických prací věnovaných k IV. mezinárodnímu
sjezdu slavistů v Moskvě, 1958, Praha: Universita Karlova ve Stá tní m
pedagogické m nakl., с. 52–64.
Veyrenc J., 1979, Les propositions infi nitives en russe, Paris: Institut d’Études Slaves.
Waldenfels R. von, 2012, Aspect in the imperative across Slavic – a corpus driven pilot
study [в:] A. Grønn, A. Pazelskaya (eds.), Oslo Studies in Language 4 (1): The Russian
Verb, с. 141–154.
Weiss D., 1993, Infi nitif et datif en Polonais contemporain: un couple malheureux?
[в:] S. Karolak,T. Muryn (éds), Complétude et incomplétude dans les langues romanes
et slaves. Actes du VI Colloque international de linguistique romane et slave, Cracovie
29 sept.–3 oct. 1991, Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP, с. 443–487.
Wierzbicka A., 1997, The Russian Language [в:] A. Wierzbicka, Semantics, Culture
and Cognition, Oxford: Oxford University Press, с. 395–424 (русский перевод:
А. Вежбицкая, 1997, Язык. Культура. Познание, ред. М. А. Кронгауз, Москва:
Русские словари).