Teatr jako medium doświadczania śmierci na przykładzie wybranych dramatów Hanocha Levina

Barbara Świąder-Puchowska

Abstrakt

Theatre as a medium of experiencing death on the example of selected plays by Hanoch Levin

The article presents the topics of death and dying in the works of the Israeli playwright Hanoch Levin, which are focused on them more or less. The text presents sources of the author's obsessive focus on this subject (including the death of his father and personal experience of war), as well as selected examples of its implementation, with particular emphasis on the drama Requiem.

Streszczenie

W artykule zaprezentowano w syntetycznym ujęciu tematy śmierci i umierania w twórczości izraelskiego dramatopisarza Hanocha Levina, którego utwory koncentrują się na nich w mniejszym lub większym stopniu. Przedstawiono źródła obsesyjnego skupienia autora na tej tematyce (w tym śmierć ojca i osobiste doświadczenie wojny), jak i wybrane przykłady jej realizacji, ze szczególnym uwzględnieniem dramatu Requiem.

Słowa kluczowe: teatr współczesny, dramat współczesny, Hanoch Levin, śmierć, umieranie
References

Biernat J., Na progu śmierci jeszcze cię pomęczę. Antyk Hanocha Levina [w:] Hanoch Levin w teorii i praktyce – klucze interpretacyjne, red. E. Manthey, A. Tomasiewicz, Agencja Dramatu i Teatru ADiT–Wydawnictwo Austeria, Warszawa–Kraków 2017.

Burzyńska A., Lubię komedie rodzinne Hanocha Levina [w:] Hanoch Levin w teorii i praktyce – klucze interpretacyjne, red. E. Manthey, A. Tomasiewicz, Agencja Dramatu i Teatru ADiT–Wydawnictwo Austeria, Warszawa–Kraków, Warszawa 2017.

Dorak-Wojakowska L., Teatr wobec nowych technologii komunikacyjnych, „Media i Społeczeństwo” 2017, nr 7.

Figzał M., Melancholia jako sposób doświadczania rzeczywistości w dramatach Hanocha Levina [w:] Dramat i doświadczenie, red. B. Popczyk-Szczęsna, M. Figzał, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2014.

Gajek J., Chucpa! Teatr i dramat Hanocha Levina, „Teatr” 2012, nr 5.

Goźliński P., Życie – strata, śmierć – zysk, „Dialog” 2002, nr 1–2.

Handelzalc M., Syndrom Levina – Sobola. Dwa oblicza współczesnego dramatu izraelskiego, przeł. A. Błasiak, „Dialog” 2002, nr 1–2.

Kaspi Z., Siedzący w ciemności. Świat dramatu Chanocha Lewina: podmiot, autor, widzowie, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010.

Lacan J., Funkcja i pole mówienia i mowy w psychoanalizie, przeł. B. Gorczyca, W. Gajewski, Wydawnictwo KR, Warszawa 1996.

Lehmann H.-T., Teatr postdramatyczny, przeł. D. Sajewska, M. Sugiera, Księgarnia Akademicka, Kraków 2004.

Levin H., Męki Hioba, przeł. M. Sobelman [w:] H. Levin, Ja i Ty i następna wojna. Teatr życia i śmierci, przeł. I. Amiel, A. Olek, J. Poniedziałek, M. Sobelman, Agencja Dramatu i Teatru ADiT–Wydawnictwo Austeria, Warszawa–Kraków 2009.

Levin, H. Płaksy, przeł. W. Leder [w:] H. Levin, Wielka nierządnica z Babilonu i inne sztuki mityczne, Agencja Dramatu i Teatru ADiT–Wydawnictwo Austeria, Warszawa–Kraków 2015.

Levin H., Requiem, przeł. I. Amiel [w:] H. Levin, Ja i Ty i następna wojna. Teatr życia i śmierci, przeł. I. Amiel, A. Olek, J. Poniedziałek, M. Sobelman, Agencja Dramatu i Teatru ADiT–Wydawnictwo Austeria, Warszawa–Kraków 2009.

Levin H., Śniący chłopiec, przeł. M. Sobelman, A. Olek [w:] H. Levin, Ja i Ty i następna wojna. Teatr życia i śmierci, przeł. I. Amiel, A. Olek, J. Poniedziałek, M. Sobelman, Agencja Dramatu i Teatru ADiT–Wydawnictwo Austeria, Warszawa–Kraków 2009.

Manthey E., Levina choroba na życie [w:] Hanoch Levin w teorii i praktyce – klucze interpretacyjne, red. E. Manthey, A. Tomasiewicz, Agencja Dramatu i Teatru ADiT–Wydawnictwo Austeria, Warszawa–Kraków 2017.

Olek A., Śmieszna baśń przez łzy – o spotkaniu z teatrem i dramatem Hanocha Levina [w:] H. Levin, Ja i Ty i następna wojna. Teatr życia i śmierci, przeł. I. Amiel, A. Olek, J. Poniedziałek, M. Sobelman, Wydawnictwo Austeria, Warszawa 2009.

Rokem F., Hiob z okrutnego cyrku, „Dialog” 2002, nr 1–2.

Schiller A., Hanoch Levin – nareszcie!, E-teatr.pl, 11.02.2010, http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/87830.html (dostęp: 11.11.2019).

Sobelman M., Skandalista Hanoch Levin [w:] Hanoch Levin w teorii i praktyce – klucze interpretacyjne, red. E. Manthey, A. Tomasiewicz, Agencja Dramatu i Teatru ADiT–Wydawnictwo Austeria, Warszawa–Kraków 2017.

Teatr wśród mediów, red. A. Duda, M. Wiśniewska, B. Oleszek, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2015.

Unterman A., Encyklopedia tradycji i legend żydowskich, przeł. O. Zienkiewicz, Książka i Wiedza, Warszawa 1998.