Gdańskie środowisko dziennikarskie w roku 1989: refleksje po 30 latach

Jacek Wojsław

Abstrakt

Journalistic environment of Gdansk in 1989: reflections after 30 years

The subject of the article is research on events taking place in the Gdansk journalists’ environment in 1989. The presented analysis has shown how individual groups of Pomeranian journalists and their leaders reacted to dynamic changes related to the political breakthrough of  that year. What was the discussion of the participants of the dispute, on the one hand representing political and media system related to the People's Republic of Poland, on the other, the journalists who had so far been in opposition, often excluded from practicing the profession after the imposition of martial law. One of the most important conclusions is that the political environment that changed during 1989 significantly influenced the position of public journalists associated with the SD PRL. Hence, their stance could have been the subject of justified criticism as they were not credible.

Streszczenie

Przedmiotem artykułu są badania dotyczące wydarzeń w gdańskim środowisku dziennikarskim w roku 1989. Przedstawiona analiza pokazała, jak poszczególne grupy pomorskich dziennikarzy, ich liderzy reagowali na dynamiczne zmiany związane z przełomem politycznym tego roku. W jaki sposób wyglądała dyskusja uczestników sporu, z jednej strony reprezentujących system polityczno-medialny związany z PRL, z drugiej zaś środowisko dziennikarzy będących do tej pory w opozycji, często wykluczonych po wprowadzeniu stanu wojennego z wykonywania zawodu. Jednym z ważniejszych wniosków jest stwierdzenie, że zmieniające się w ciągu 1989 roku otoczenie polityczne wpłynęło znacząco na zajmowane publicznie stanowisko przedstawicieli środowisk dziennikarskich związanych z SD PRL, a co za tym idzie – mogło też być przedmiotem uzasadnionej krytyki, co do wiarygodności osób je wypowiadających.

Słowa kluczowe: gdańskie środowisko dziennikarskie, 1989, „Dziennik Bałtycki”, Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich, Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej
References

Monografie i artykuły naukowe

Ciborska E., Portret zbiorowy redaktorów naczelnych prasy PZPR [w:] Kontrowersje wokół transformacji prasy polskiej (1989–1992), T. XXIII, red. A. Słomkowska, Uniwersytet Warszawski, Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych, Instytut Dziennikarstwa, Pracownia Najnowszej Historii Dziennikarstwa, Warszawa 1993.

Galus H., Najnowsza historia prasy gdańskiej 1945–1998, Wydawnictwo Autorskie, Gdańsk 1999.

Galus H., Prasa w dobie polskich przemian 1944–1998. Część I. Doktryna i polityka prasowa a praktyka dziennikarska, Wydawnictwo Autorskie, Gdańsk 1999.

Informator o strukturze i obsadzie personalnej centralnego aparatu PZPR 1948–1990, oprac. W. Janowski, A. Kochański, red. K. Persak, Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2000.

Pepliński W., Gdańskie i pomorskie media po roku 1989, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2007.

Prasa w dobie polskich przemian 1944–1998. Studia historyczno-socjologiczne nad systemami prasy kierowanej w PRL i prasy niezależnej w III RP. Część III. Aneks dokumentalny. Biała księga prasy gdańskiej 1980–1993. Dokumenty i publicystyka, red. H. Galus, Wydawnictwo Autorskie, Gdańsk 1999.

Radio gra i… mówi, red. A. Sobecka, Bernardinum, Pelplin 2005.

Słownik dziennikarzy i publicystów Pomorza 1945–2015, red. J. Model i in., Stowarzyszenie Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej. Oddział Morski, Gdańsk 2015.

Stopikowski R., Polskie Radio Gdańsk [w:] Radio regionalne w Polsce. Stan na koniec grudnia 2014 roku, red. P. Kuc, W. Furman, K. Wolny-Zmorzyński, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2016.

Wicenty D., Weryfikacja gdańskich dziennikarzy w stanie wojennym, Instytut Pamięci Narodowej, Gdańsk 2015.

Wojsław J., „Głos Wybrzeża – Dziennik Bałtycki – Wieczór Wybrzeża” [w:] Środki masowego zakłamania. Gadzinówki w czasie stanu wojennego, red. S. Ligarski, Pamięci Narodowej, Szczecin 2012.

Wojsław J., Telewizja Polska Gdańsk [w:] Publiczna telewizja regionalna w Polsce. Stan na koniec grudnia 2015 roku, red. P. Kuc, W. Furman, K. Wolny-Zmorzyński, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2018.

Wojsław J., „Ziemie Odzyskane” w polityce propagandowej kierownictwa PPR w latach 1945–1948 w kontekście rysowania relacji Niemców i Polaków: strategie komunikacyjne i ich stosowanie na przykładzie prasy Wybrzeża Gdańskiego, „Naukowy Przegląd Dziennikarski” 2017, nr 3, s. 7–27.

Wolne media? Środowisko dziennikarskie w 1989 roku. Studia, red. P. Szulc, T. Wolsza, Instytut Pamięci Narodowej, Szczecin–Warszawa 2010.

Źródła prasowe

„Dziennik Bałtycki” 1989

„Głos Wybrzeża” 1989

„Polityka” 1989

„Prasa Polska” 1989

„Tygodnik Gdański” 1989

„Wieczór Wybrzeża” 1989