Urazy szczęk i twarzy w doświadczeniu chirurgicznym Dominika Jeana Larreya

Maria J. Turos

Abstrakt

Injuries to jaw and face in surgical experience Dominique Jean Larrey

Reconstructive surgery has a long way to go. In Europe, Dominique Jean Larrey surgeon, humanist and innovator wrote a very interesting card in this area. In addition to practical actions often taken on the battlefields of the Napoleonic era, he devoted a signifi ant part of his scientifi c achievements to the problems of maxillofacial surgery, also educating his students in this direction. And here is a handful of messages from over two hundred years ago.

Słowa kluczowe: chirurgia szczękowo-twarzowa, Dominique Jean Larrey, wojny napoleońskie
References

Allégret M., Morand Charles Antoine Louis Alexis (1771–1835), général, comte d’Empire, „Revue du souvenir napoléonien”, décembre 2005–janvier 2006, nr 462.

„Alexandri Benedicti physici Anatomice sive historia corporis humani euisdem collectiones medicinales seu aforismi” in Offi cina Henrici Stephani, Parisiis 1514.

A. L., Notice biographique sur la vie et sur les travaux de M. le Baron Larrey, Paris 1841.

Benoît J., La bataille de la Moskova par le général baron Lejeune, „Revue du Souvenir Napoléonien” décembre 2004, nr 455-6.

„Biblija Święta”, Londyn 1945.

Bielecki R., Encyklopedia wojen napoleońskich, Warszawa 2002.

Bourachot Ch., Les hommes de Napoléon – Témoignages (1805–1815), Paris 2011.

Czerwiakowski R.J., Narządu opatrzenia chirurgicznego, Część II §196 – §743, w Krakowie 1816 roku.

Czerwiakowski R.J., Narządu powszechnego opatrzenia chirurgicznego, w Krakowie 1816 Cz. IV.

Czerwiakowski R.J., Narządu powszechnego opatrzenia chirurgicznego część VII tabele, przez Rafała Józefa Czerwiakowskiego, Kraków 1817.

Dictionnaire des sciences médicales, Paris 1818, T. 29 (LON – MACH).

Dziekońska I., Kara, Warszawa 1963.

Ferret-Dussart K., La chirurgie maxillo-faciale à travers l’histoire, Paris 2004.

Gasparis Taliacotii ... De curtorum chirurgia per insitionem, libri duo: in quibus ea omnia, quae ad huius chirurgiae, narium scilicet, aurium, ac labiorum per insitionem restaurandorum cum thoricen, tum practicen pertinere videbantur, clarissima methodo cumulatissimè declarantur ; additis cutis traducis instrumentorum omnium,  tque deligationum iconibus, & tabulis. Cum indice quadruplici expeditissimo, capitum singulorum, authorum, controuersiarum, rerum denique & verborum memorabilium, Ad Gasparem Bindonium Juniorem, Venetiis, 1597.

Godart J., Quelques notes inedites du Baron Larrey, „Le Progres Medical”, nr 9–10 (20 Mars 1940).

Grzelak E. (red.), Chirurgia praktyczna Rafała Józefa Czerwiakowskiego, Warszawa 1969.

Hamilton D., A History of Organ Transplantation: Ancient Legends to Modern Practice, Pittsburgh 2012.

Korzon T., Urazy szczęk i twarzy, Warszawa 1975.

Larrey D.J., Clinique chirurgicale, exercée particulièrement dans les camps et les hôpitaux militaires, depuis 1792 jusqu’en 1829, t. I, II, III, Paris 1829, t. IV, Paris 1832, t. V, Paris 1836.

Larrey D.J., Clinique chirurgicale, exercée particulièrement dans les camps et les hôpitaux militaires, depuis 1792 jusqu’en 1829. Atlas du tome cinquieme, br. m. i r. wyd.

Larrey D.J., Memoires de chirurgie et de campagnes, t. I–III, Paris 1812.

Larrey D.J., Memoires de chirurgie militaire et campagnes, t. IV, Paris 1817.

Larrey D.J., Memoires et campagnes, Wydanie krytyczne, Paris 2004.

Larrey D.J., Recueil de memoires de chirurgie, Paris 1821.

Larrey D.J., Relation médicale de campagnes et voyages de 1815 à 1840, Paris 1841.

Long F.X., Les blessés de la face durant la Grande Guerre. Les origines de la chirurgie maxillo-faciale, „Hist. des Sciences Medic.” 2002, t. XXXVI, nr 2.

Marchioni J., Place a monsieur Larrey, Arles 2006.

Płaczkowski W., Pamiętniki porucznika dawnej gwardii cesarsko- -francuskiej spisane w roku 1845, Żytomierz 1861.

Relation historique et chirurgicale de l’expedition de l’armee d’Orient en Egypte et en Syrie par D. J. Larrey, Paris l.An XI (1803).

Riaud X., Chirurgie maxillo-faciale et Grande Armée, „ e-mémoires de l‘Académie Nationale de Chirurgie” 2016, nr 15(4).

Riaud X., Maxillofacial Surgery and Napoleonic Great Army, „Oral Health Care” 2018, vol. 3(2).

Richardson R.D., Larrey: Surgeon to Napoleon’s Imperial Guard, London 1974.

Rochard J., Histoire de la chirurgie francaise au xixe siècle : Etude historique et critique sur les progres faits en chirurgie et dans les sciences qui s’y rapportent, depuis las suppression de l’Academie royale de chirurgie jusqu’a l’époque actuelle, Paris 1875.

de Saint-Hilaire M., Historia Napoleona, Gdańsk, 2004.

Saraf S., Parihar R., Sushruta: The fi rst Plastic Surgeon in 600 B.C., „The Internet Journal of Plastic Surgery” 2006, vol. 4, nr 2.

Shen J.T., Weinstein M., Ambroise Pare (1510 to 1590): A Surgeon Centuries Ahead of His Time, „The American Surgeon”, June 2014, nr 80.

Singh V., Sushruta: The father of surgery, „National Journ. of Maxillofac Surg” 2017, Jan–Jun, nr 8(1).

Stembrowicz W., D. Larrey, Fragmenty pamiętników dotyczące kampanii rosyjskiej, cz. I, w „Medycyna – Dydaktyka – Wychowanie” 1995, t. XXVII, nr 1–2.

Tessier P., Chirurgie réparatrice et morphologique du nez, „Revue du Practicien” 1958, Oct, nr 21, 8(27).

Tessier P., Rhinoplastie post-traumatique et rhinopoïèse, „Gaz Med Fr.” 1966 Fevrier, nr 10, 73(3).

Turos M.J., Dominique Jean Larrey (1766–1842), Oświęcim 2017.

Znosko A., Mały słownik wyrazów starocerkiewnosłowiańskich i terminologii cerkiewno-liturgicznej, Warszawa 1983.

Strony internetowe

Mackiewicz M., Średniowieczna ręczna broń palna, http://www.muzeumwp.pl/emwpaedia/sredniowieczna-reczna-bron-palna.php.

Réunion des Musées Nationaux, Grand Palais (Château de Versailles).