Prawa socjalne osób z niepełnosprawnością - w stronę redefinicji pojęcia

Ryszard Necel

Abstrakt

Social rights of people with disabilities – towards redefinition of the concept

The article presents a ways of understanding social rights on the basis of people with intellectual disabilities. The theoretical framework of analysis is the ideas of Hannah Arendt and the concept of citizenship proposed by Thomas H. Marshall. The author argues that the current system of social policy changes the perception of social rights. These rights are based on two basic forms of resilience. Firstly, on independence and self-determination in creating one’s own life biography, secondly on effective participation in the public sphere. The author appraises the implementation of the idea of resilience in the practical and normative dimension and uses theoretical concepts of Amartya Sen oraz Seyl Benhabib.

Słowa kluczowe: social rights, resilience, citizen activity, social policy
References

Albrecht G.L., Seelman K.D., Bury M. (2001), Ań Institutional History ofDisability [w:] Hand-book ofDisability Studies, G.L. Albrecht, K.D. Seelman, M. Bury (eds.), Sagę, London.

Arendt H. (2008), Korzenie totalitaryzmu, cz. l, tłum. D. Grinberg, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa.

Basińska A., MatczakP. (2010), Wolontariatjako narzędzie budowy kapitału społecznego w świetle badań nad wołontariatem akcyjnym w trzech polskich miastach, „Przegląd Socjologiczny" nr (59)4, s. 83-102.

Beckett Ch. (2010), Podstawy teorii dla praktyków pracy socjalnej, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa.

Benhabib S. (2015), Prawa innych. Przybysze, rezydenci i obywatele, przeł. M. Filipczuk, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa.

Białożyt K., Zielińska-Król K. (2016), Wyzwania i trudności w realizacji zasad etycznych w pracy socjalnej z osobami starszymi i z niepelnosprawnościami, „Niepełnosprawność. Dyskursy pedagogiki specjalnej", nr 24, s. 60-79.

Dalton R.J. (2008), The Good Citizen: How a Younger Generation is Reshaping American Politics, CQ Press, Washington DC.

Frieske K. (2004), Pesymistyczne wnioski teoretycznych implikacji [w:] Utopie inkluzji. Sukcesy i porażki programów reintegracji społecznej, K.W. Frieske (red.), IPiSS, Warszawa.

Hoffe O. (1992), Etyka państwa i prawa, przeł. Cz. Porębski, Wydawnictwo Znak, Kraków.

Janowska M. (2011), Prawa osób niepełnosprawnych w międzynarodowych aktach prawnych, „Niepełnosprawność - zagadnienia, problemy, rozwiązania", nr 1(1).

Karwacki A., Rymsza M. (2011), Meandry upowszechniania koncepcji aktywnej polityki społecznej w Polsce [w:] Polityka aktywizacji w Polsce. Usługi reintegracji w sektorze gospodarki społecznej w Polsce, M. Grewiński, M. Rymsza (red.), Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP, Warszawa.

Kaźmierczak T. (2006), Praca socjalna. Między upośledzeniem społecznym a obywatelskościq, „Śląsk" Wydawnictwo Naukowe, Katowice.

Kędziora K. (2014), Jeśli nie ubezwłasnowolnienie, to co? Prawne formy wsparcia osób z niepełnosprawnością, intelektualną, Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego, Warszawa.

Krzyszkowski J. (2005), Między państwem opiekuńczym a opiekuńczym społeczeństwem. Determinanty funkcjonowania środowiskowej pomocy społecznej na poziomie lokalnym, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Magnussen A-M., Nilssen E. (2013), Juridification and the Construction of Social Citizenship, „Journal of law and society", 40/2, s. 228-248.

Marshall T. H. (2009), Citizenship and social class, [w:] Inecjuality and Society: Social Science Perspectives on Social Stratification, J. Manza, M. Sauder (eds.), W.W. Norton and Co., New York.

Osiatyński W. (2011), Prawa człowieka i ich granice, tłum. S. Kowalski, Wydawnictwo Znak, Kraków.

Powell F. (2010), Zmienne właściwości obywatelstwa w społeczeństwie ponowoczesnym [w:] Definiowanie usług socjalnych w kontekście europejskim - od ogółu do szczegółu, P. Herrmann, C. O'Connel, A. Brandstatte (red.), Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP, Warszawa.

Rymsza M. (2015), Polityka społeczna wobec kwestii społecznej w XXI wieku [w:] Kwestia społeczna u progu XXI wieku. Księga jubileuszowa dla Profesor Józefiny Hrynkiewicz, E. Giermanowska, M. Racław, M. Rymsza (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.

Sen A. (2000), Nierówności. Dalsze rozważania, tłum. J. Łoziński, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Kraków.

Shue H. (1980), Basic Rights. Subsistence, Affluence and U.S.foreign Policy, Princeton University

Press, Princeton, New Jersey. Somers M.R. (2008), Genealogies of Citizenship. Market, Statelessness, and the Right to have Rights, Cambridge University Press, New York.

Twelvetrees A. (2014), Pracując ze społecznością, tłum. A. Konieczna-Purchała, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa.

Wnuk-Lipiński E. (2005), Socjologia życia publicznego, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Zamorska K. (2001), Prawa społeczne jako program przebudowy polityki społecznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.

Zima-Parjaszewska M. (2014), Artykuł 12 konwencji ONZ o prawach osób z niepelnosprawnościami a ubezwłasnowolnienie w Polsce [w:] Prawa osób z niepełnosprawnością, intelektualną lub psychiczną w świetle międzynarodowych instrumentów ochrony praw człowieka, D. Pudzianowska (red.), Wydawnictwo Wolters Kluwer SA, Warszawa.

Ziv N. (2007), The Social Rights of People with Disabilities. Reconciling Car e andjustice [w:] Exploring Social Rights. Eetween Theory and Practice, D.B. Erez, A.M. Gross (eds.), Hart Publishing, Oxford and Portland.