Nabycie niepełnosprawności wzroku w późnej dorosłości a jakość życia

Kornelia Czerwińska,

Izabella Kucharczyk

Abstrakt

Visual impairment acquired in late adulthood and the quality of life

The prevalence rate of visual impairment in the population of persons above the age of 65 is significantly increasing. Vision loss in late adulthood can result in substantial functional deterioration which generates a number of problems in performing activities of daily living and increases the demand for care services in the place of residence or in an institution. The goal of the article is to present the results of research on the effects of partial or total vision loss on the quality of life of elderly persons. The negative effect of acquired vision loss on the quality of life of seniors has been sufficiently evidenced by numerous research studies. However, the  mechanisms generating those adverse effects have not been clearly identified.

Słowa kluczowe: jakość życia, niepełnosprawność wzroku, utrata wzroku, późna dorosłość
References

Alma M.A., Van der Mei S.F., Melis-Dankers B.J., Van Tilburg T.G., Groothoff J.W., Suur-meijer T.P. (2011), Partidpation ofthe elderly ajter vision loss, Disability & Rehabilitation, 33, 63-72.

Bień B. (2002), Stan zdrowia i sprawność ludzi starszych, [w:] Polska starość, B. Synak (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.

Błachnio A., Kuryś-Szyncel K., Martynowicz E., Molesztak A. (2017), Psychologia starzenia się i strategie dobrego życia, Difin, Warszawa.

Błędowski P. (2012), Starzenie się jako problem spoleczny. Perspektywy demograficznego starzenia się ludności Polski do roku 2035 [w:] Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludności w Polsce, M. Mossakowska, A. Więcek, P. Błędowski (red.), Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań.

Brennan M., Cardinali G. (2000), The use ojpreexisting and novel coping strategies in adapting to age-related vision loss, The Gerontologist, 40, 327-334.

Bron A. (2011), O starzeniu i uczeniu się. Praca i milość w jesieni życia [w:] Edukacyjne, kulturowe i społeczne konteksty starości, M. Malec (red.), Oficyna Wydawnicza Atut-Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, Wrocław.

Brown R.L., Barrett A.E. (2011), Visual impairment and ąuality oj Uje among older adults: an exa-mination ojexplanations jor the relationship, The Journals of Gerontology, Series B: Psycho-logical Sciences and Social Sciences, 66 (3), 364-373, doi:10.1093/geronb/gbr015.

Burmedi D., Becker S., Heyl V., Wahl H-W., Himmelsbach I. (2002), Emotional andsocial con-seąuences oj age-related Iow vision, Yisual Impairment Research, 4 (1), 47-71.

Coyle C.E., Steinman B.A., Chen J. (2016), Visual Acuity and Self-Reported Vision Status: Their Assodations With Social Isolation in Older Adults, Journal of Aging and Health, 29 (1), 1-21.

Crews J.E., Campbell V.A. (2001), Health conditions, activity limitations, and participation restri-ctions among older peopk with visual impairments, Journal of Yisual Impairment & Blind-ness, 95,453-467.

Crews J.E., Chou Ch-F., Zhang X., Zack M.M., Saaddine J.B. (2014), Health-Related Quality of Life Among People Aged 65 Years with Self-reported Visual Impairment: Findings from the 2006-2010 Behavioml Risk Factor Suneillance System, Ophthalmic Epidemiology, 21 (5), 287-296.

Evans B.J.W., Rowlands J. (2004), Correctable visual impairment in older people: a major unmet need, Ophthalmic & Physiological Optics, 24,161-180.

Haymes S.A., Johnston A.W., Heyes, A.D. (2002), Relationship between Vision Impairment and Ability to Perform Activities of Daily Living, Ophthalmic & Physiological Optics, 22,79-91.

Halicki J. (2010), Obrazy starości rysowane przeżyciami seniorów, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok.

Heine C., Browning C.J. (2002), Communication and psychosocial consecjuences oj sensory loss in older adults: overview and rehabilitation directions, Disability & Rehabilitation, 24,763-773.

Hill D.R. (2009), Pozytywne starzenie się, Wydawnictwo Laurum, Warszawa.

Jacobs J.M., Hammerman-Rozenberg R., Maaravi Y., Cohen A., Stessman J. (2005), The Im-pact of Yisual Impairment on Health, Function and Mortality, Aging Clinical and Experimen-tal Research, 17,281-286.

Jang Y., Mortimer J., Haley W., Smali B., Chisolm T., Graves A. (2003), The role ofvision and he-aring in physical, social, and emotional functioning among older adults, Research on Aging, 25,172-191.

La Grow S., Sudnongbua S., Boddy J. (2011), The Impact oj Visual Disability on the Quality of Life of Older Persons in Rural Northeast Thailand, Journal of Yisual Impairment & Blind-ness, 105, 361-369.

La Grow S.J., Towers A., Yeung P., Alpass F., Stephens Ch. (2015), The Relationship between Loneliness and Perceived Quality ofLife among Older Persons with Yisual Impairments, Journal of Yisual Impairment & Blindness, 109,487^99.

Li Y., Crews J.E., Elam-Evans L.D., Fan A.Z., Zhang X., Elliott A.F., Balluz L. (2011), Yisual impairment and health-related ąuality oflife among elderly adults with age-related eye diseases, Quality of Life Research, 20, 845-852.

Liljas A.E.M., Wannamethee S.G., Whincup P.H., Papacosta O., Walters K., Iliffe S., Lennon L.T., Carvalho L.A., Ramsay S.E. (2015), Socio-demographic characteristics, lijestyle jactors and burden oj morbidity associated with selj-reported hearing and vision impairments in older Eritish community-dwelling men: a cross-sectional study, Journal of Public Health, 38, 2, 21-28.

Mathew R.S., Delbaere K., Lord S.R., Beaumont P., Yaegan, Madigan M.C. (2011), Depressi-ve Symptoms and Quality ofLife in People with Age-Related Macular Degeneration, Ophthalmic and Physiological Optics, 31, 375-380.

Nowak B. (2011), Jakość życia w kontekście niepelnosprawności, [w:] Kategorie pojęciowe edukacji w przestrzeni interdyscyplinarnych interpretacji, A. Gaweł, B. Bieszczad (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Nyman S.R., Dibb B., Yictor Ch.R., Gosney M.A. (2012), Emotional well-being and adjustment to vision loss in later Uje: a meta-synihesis oj qualitative studies, Disability & Rehabilitation, 34 (12), 971-981.

Oleś P. (2002), Jakość żyda w zdrowiu i chorobie, [w:] Jak świata mniej widzę: zaburzenia widzenia a jakość żyda, P. Oleś, S. Steuden, J. Toczołowski (red.), Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin.

Olszewski H. (2016), Psychologiczny przegląd („remanent") zbioru zjawisk starości, [w:] Starość. Jak ją widzi psychologia, M. Kielar-Turska (red.), Akademia Ignatianum w Krakowie, Wydawnictwo WAM, Kraków.

Polack S., Eusebio C., Fletcher A., Foster A., Kuper H. (2010), Visual Impairment from Cataract and Health Related Quality ofLife: Resultsfrom a Case-Control Study in the Philippines, Opht-halmic Epidemiology, 17 (3), 152-159.

Rovner B. W., Casten, RJ. (2002), Activity loss and depression in age-related macular degenera-tion, American Journal of Geriatrie Psychiatry, 10, 305-310.

Rubin G.S., Bandeen-Roche K., Huang G-H., Munoz B., Schein O.D., Fried L.P., West S.K. (2001), The Assodation oj Multiple Visual Impairments with Self-Reported Visual Disability: SEE Project, Investigative Ophthalmology & Yisual Science, 42, l, 64-72.

Seland J.H., Yingerling J.R., Augood CA., Bentham G., Chakravarthy U., dejong P.T.Y.M., Rahu M., Soubrane G., Tomazzoli L., Topouzis F., Fletcher A.E. (2011), Visual Impairment and cjuality ojlije in the Older European Population, the EUREYE study, Acta Ophthalmolo-gica, 89,608-613.

Steuden S. (2011), Psychologia starzenia się i starości, PWN, Warszawa.

Straś-Romanowska M. (2016), Starość: kres rozwoju czy kontynuacja? Czas utrapień czy dar losu?, [w:] Starość. Jak ją widzi psychologia, M. Kielar-Turska (red.), Akademia Ignatianum w Krakowie, Wydawnictwo WAM, Kraków.

Szarota Z. (2010), Starzenie się i starość w wymiarze instytucjonalnego wsparcia na przykladzie Krakowa, Wydawnictwo Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków.

Trafiałek E. (2016), Innowacyjna polityka senioralna XXI wieku. Między ageizmem, bezpieczeństwem socjalnym i active ageing, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.

Wang C.W., Chan C.L., Ho A.H., Xiong Z. (2008), Social Networks and Health-Related Quality of Life among Chinese Older Adults with Yision Impairment, Journal of Aging and Health, 20, 804-823.

Wang C.-W., Chan C.L.W., Chi I. (2014), Oueruiew of Quality ofLife Research in Older People with Visual Impairment, Advances in Aging Research, 3, 79-94.

Wang S.W., Boerner K. (2008), Staying connected: Re-establishing social relationships jollowing vision loss, Clinical Rehabilitation, 22, 816-824.

Wojciechowska K., Steuden S. (2015), Mądrość życiowa a jakość życia w późnej doroslości [w:] Oblicza starości we współczesnym świecie. Perspektywa psychologiczno-medyczna, t. 1. Wydawnictwo KUL, Lublin.