Inflanckie korzenie łańcucha rektorskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego z 1900 roku

Radosław Budzyński

Abstrakt

Livonian Origins of the Rector’s Chain of Jagiellonian University of 1900

The tradition of generous endowments for Almae Matris is as old as university itself. Some donations can be admired at the Jagiellonian University Museum. One of the insignia of the University’s authorities has very interesting origins. The rector’s chain of 1900 was donated by graduates of the “former Universität Dorpat” (currently University of Tartu) during the official celebration of the 500th anniversary of reinstatement of the Jagiellonian University. The concept of the chain and the interesting iconography originated from the Polish-Livonian historiographer Gustaw Manteuffel. So far, the history of this artefact has not been explored in depth. In the 19th century Galicia was perceived as the refuge of Polishness and Kraków was the most important sanctuary of national heritage. Poles from Universität Dorpat felt a bond with the Polish community and the chain was a symbol to express their patriotism. The donation from Dorpat delegation included several elements: tributary letter (now lost), tissue (never found) covering the masterpiece box containing the chain, and then the main gift itself: the chain. Gustaw Manteuffel left a symbolic “signature” on this work. At Princes Czartoryski Library in Kraków, the Author has found previously unknown correspondence between Manteuffel and Lubomir Gadon – parts of it concern creation of the chain.

Słowa kluczowe: Gustaw Manteuffel, Uniwersytet Jagielloński, Inflanty Polskie, Ryga, Łotwa, łańcuch rektorski / Gustaw Manteuffel, Jagiellonian University, Polish Livonia, Riga, Latvia, rector’s chain
References

Materiały archiwalne

Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie, Korespondencja Lubomira Gadona i Gustawa Manteuffla, sygn. rps 7342.

Wybrana literatura przedmiotu

Bardach J., Gustaw Manteuffel [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 19, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk 1974.

Bednarski Z., Bednarska H., Jak wychowankowie Uniwersytetu Dorpackiego uczcili jubileusz 500-lecia refundacji Akademii Krakowskiej, „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny” 2000, t. 63, z. 2, s. 129–134.

Belting H., Obraz i kult, przeł. T. Zatorski, Gdańsk 2010.

Bochnak A., Les Insignes de l’université Jagellonne, Cracovie 1962.

Chwalba A., Mecenasi i dary. Od XIX w. do współczesności [w:] Piękno darowane. Dzieła ofiarowane Uniwersytetowi Jagiellońskiemu w zbiorach Collegium Maius. Katalog wystawy zorganizowanej w Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego w dniach 7 maja–6 sierpnia 2014 roku z okazji jubileuszu 650-lecia uczelni, red. J. Pollesch, M. Zdanek, Kraków 2014.

Dybiec J., Mecenat naukowy i oświatowy w Galicji 1860–1918, Wrocław 1981.

Dziedzic S., Święty szlak Almae Matris, Kraków 2003.

Greenblatt S., Poetyka kulturowa. Pisma wybrane, Kraków 2006.

Księga pamiątkowa pięćsetnego jubileuszu odnowienia Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1901.

Manteuffel G., Notatki o dziejach wiary rzymsko-katolickiej w Rydze (1201–1901 r.), Warszawa 1902.

Manteuffel G., Z dziejów Dorpatu i byłego Uniwersytetu Dorpackiego, Warszawa 1911.

Perkowska U., Dwie idee jubileuszu Uniwersytetu Jagiellońskiego (1964, 2000), „Alma Mater”, maj 2007.

Perkowska U., Jubileusze Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2000.

Piech Z., Odnowione znaki Uniwersytetu Jagiellońskiego, „Alma Mater”, maj 2008, nr 103.

Piech Z., Orzeł i św. Stanisław w herbie Uniwersytetu Jagiellońskiego, „Alma Mater”, grudzień–styczeń 2012–2013, nr 152.

Piech Z., Znaki Uniwersytetu Jagiellońskiego jako system [w:] Znaki i symbole w przestrzeni publicznej, red. A. Jaworska, R. Jop, K. Madejska, Warszawa 2016.

Piękno darowane. Dzieła ofiarowane Uniwersytetowi Jagiellońskiemu w zbiorach Collegium Maius. Katalog wystawy zorganizowanej w Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego w dniach 7 maja–6 sierpnia 2014 roku z okazji jubileuszu 650-lecia uczelni, red. J. Pollesch, M. Zdanek, Kraków 2014.

Purchla J., Matecznik polski. Pozaekonomiczne czynniki rozwoju Krakowa w okresie autonomii galicyjskiej, Kraków 1992.

Stopka K. et al., Dzieje Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2000.

Trynkowski J., Towarzystwo Byłych Wychowańców Uniwersytetu Dorpackiego (początki organizacji filisterskiej Konwentu Polonia, „Historia Academica”, z. 1, Warszawa 2009.

Zajas K., Nieobecna kultura. Przypadek Inflant Polskich, Kraków 2008.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.