Religion and Philosophy in August Cieszkowski’s Our Father

Ewa Starzyńska–Kościuszko

Abstrakt

This paper presents and discusses the main ideas of August Cieszkowski set forth in his Ojcze–Nasz [Our Father]. This treatise, presently known only to historians of Polish philosophy and historians of ideas, is one of the best examples worldwide of messianic consciousness and approach and, simultaneously, an original attempt to unite philosophy (social philosophy and the dialectical method) with religion. One of the tasks of historians of Polish philosophy is to disseminate the most significant works of older Polish thinkers and make them known internationally. Such then is the aim of this paper. The final sections additionally present contemporary disputes emerging in Poland as to the interpretation of Our Father and my position in these disputes as one of its active participants.

Słowa kluczowe: historiosophy, Cieszkowski, dialectics, philosophy of religion, the Kingdom of God on earth, Polish Romantic messianism
References
Bartula P., Chrześcijański liberalizm Augusta Cieszkowskiego in: Filozofia a religia w dziejach filozofii polskiej, (eds.) S. Janeczek & A. Starościc, KUL, Lublin 2014, pp. 177–191. 
Cieszkowski A., Ojcze–Nasz, vol. 1–2, J. Czernecki, Poznań 1922. 
Cieszkowski A., Ojcze–Nasz, vol. 3, J. Czernecki, Poznań 1922. Cieszkowski A., Prolegomena zur Historiosophie, Gebr. Unger, Berlin 1838. 
Cieszkowski A., Prolegomena do historyozofii, J. Fr. Tomaszewski, Poznań 1908. 
Jakubowski M. N., Czyn, przyszłość, naród. Poglądy filozoficzne Augusta Cieszkowskiego, PWN, Warszawa & Poznań 1989. 
Jakubowski M. N., Ciągłość historii i historia ciągłości. Polska filozofia dziejów, UMK, Toruń 2004. 
Janeczek S., Ojcze nasz Augusta Cieszkowskiego – ideologia, filozofia religijna, katolicka nauka społeczna? Przegląd stanowisk in: Romantyzmy polskie, (eds.) A. Dziedzic, T. Herbich, S. Pieróg & P. Ziemski, Fundacja Historii Filozofii Polskiej, Warszawa 2016, pp. 7–49. 
Pieróg S., Modlitwa jako ideologia. Próba interpretacji Ojcze nasz Augusta Cieszkowskiego in: August Cieszkowski. W setną rocznicę śmierci, Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, Warszawa 1966, pp. 108–125. 
Roszkowski A., Poglądy społeczne i ekonomiczne Augusta Cieszkowskiego, Fiszer i Majewski, Poznań 1923. 
Sajdek W., Polski Sokrates. Pojęcie czynu w filozofii Augusta Cieszkowskiego, KUL, Lublin 2013.
Starzyńska–Kościuszko E., Opozycja, synteza czy „trzecia droga”? Filozofia i religia w poglądach przedstawicieli polskiej „filozofii narodowej” lat czterdziestych XIX wieku in: Filozofia a religia w dziejach polskiej filozofii. Inspiracje–krytyka, (eds.) S. Janeczek & A. Starościc, KUL, Lublin 2014, pp. 111–139. 
Walicki A., Polska myśl filozoficzna epoki międzypowstaniowej in: Filozofia i myśl społeczna w latach 1831–1864, A. Walicki, A. Sikora & J. Garewicz, PWN, Warszawa 1977, pp. 111–125.
Wawrzynowicz A., Geneza powstania Ojcze nasz Augusta Cieszkowskiego – fakty i mity in: Światopoglądowe odniesienia filozofii polskiej, (eds.) S. Janeczek, R. Charzyński & M. Maciołek, KUL, Lublin 2011, pp. 119–120.