Lokalny transport zbiorowy w Łodzi w świetle badań dostępności

Bartosz Bartosiewicz,

Szymon Wiśniewski

Abstrakt

W niniejszym artykule skupiono się na ocenie dostępności do lokalnego transportu zbiorowego w Łodzi. Do analizy wykorzystano m.in. podejście grafowe oraz dostępność kumulatywną, poszerzone o analizy sieciowe. Badanie oparto w głównej mierze na dwóch bazach danych aktualnych na I kwartał 2016 r. Jest to baza otrzymana od Zarządu Dróg i Transportu w Łodzi w postaci wykazu wszystkich przystanków, linii autobusowych i tramwajowych, czasów przejazdu pomiędzy przystankami, częstotliwości oraz rodzaju taboru obsługującego poszczególne linie komunikacyjne. Druga baza to informacje nt. liczby, rozmieszczenia oraz struktury wieku i płci mieszkańców Łodzi wg danych ewidencyjnych ludności Urzędu Miasta Łodzi. Artykuł uzupełniono o autorską recenzję Modelu w zakresie zapisów odnoszących się do jego założeń strategicznych. Badanie zamyka część wnioskowa zawierająca ponadto rekomendacje dla postulatów modelu.

Słowa kluczowe: transport zbiorowy, dostępność, graf, analiza sieciowa, Łódź
References

Alonso B., Moura L. J., Ibeas A., dell’Olio L., 2013, Using O–D matrices for decision making in road network management, Transport, 28(1), 31-37.

Banister D., Berechman J., 2002, The Economic Development Effects of Transport Investments [w:] A. Pearman, P. Mackie, J. Nellthrop, L. Giorgi (red.), Transport Projects, Programmes and Policies: Evaluation, Needs and Capabilities, Ashgate, Aldershot, 291-293.

Bryniarska Z., 2008, Komunikacja nocna w dużych miastach, Transport Miejski i Regionalny, 2, 13-22.

Bryniarska Z., 2013, Komunikacja nocna w Krakowie w latach 2007–2013, Transport Miejski i Regionalny, 9, 27-36.

Bryniarska Z., Starowicz W., 2010, Wyniki badań systemów publicznego transportu zbiorowego w wybranych miastach, Wydawnictwo PiT, Kraków.

Das S., Pandit D., 2016, Methodology to determine service delivery levels for public transportation, Transportation Planning and Technology, 39, 2, 195-217.

Domańska A., 2006, Wpływ infrastruktury transportu drogowego na rozwój regionalny, PWN, Warszawa.

Feltynowski M., 2009, Dostępność komunikacyjna jako element rozwoju gmin wiejskich w Łódzkim Obszarze Metropolitarnym [w:] Infrastruktura i ekologia obszarów wiejskich, nr 6, Polska Akademia Nauk oddział w Krakowie, Komisja Technicznej Infrastruktury Wsi, Kraków, 197- 207.

Gadziński J., 2010, Ocena dostępności komunikacyjnej przestrzeni miejskiej na przykładzie Poznania, Biuletyn IGSE i GP UWAM, Seria Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 13, Wydawnictwo Naukowe Bogucki, Poznań.

Goodchild M.F., 2013, Geographic Information Systems [w:] Gomez B., Jones III J. P. (red.), Research Methods in Geography, Wiley-Blackwell, 376-391.

Guzik R., 2003, Przestrzenna dostępność szkolnictwa ponadpodstawowego, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Horak J., Ivan I., Fojtik D., 2014, Time of Day Dependency of Public Transport Accessibility in the Czech Republic, Geoinformatics for Intelligent Transportation, Lecture Notes in Geoinformation and Cartography, 93-108.

Jakimavičius M., Burinskienė M., 2009, A GIS and multi-criteria-based analysis and ranking of transportation zones of Vilnius city, Technological and economic development of economy, Baltic Journal on Sustainability, 15(1), 39–48.

Kellerman A., 1981, Centrographic Measures in Geography, CAT MOG 32.

Komornicki T., Rosik P., Śleszyński P., Solon J., Wiśniewski R., Stępniak M., Czapiewski K., Goliszek S., 2013, Wpływ budowy autostrad i dróg ekspresowych na rozwój społeczno-gospodarczy i terytorialny Polski, Opracowanie wykonane przez Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk na zlecenie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, Warszawa.

Kowalski M., Wiśniewski S., 2013, Ocena możliwości realizacji transportu zbiorowego przez miejskie przedsiębiorstwo komunikacyjne w Łodzi na terenie kształtującego się Łódzkiego Obszaru Metropolitalnego, Transport Miejski i Regionalny, 3, 26-32.

LaGro Jr. J. A., 2013, Site Analysis. Informing Context-Sensitive and Sustainable Site Planning and Design, Wiley, New Jersey.

Łatuszyńska M., 2004, Metody przewidywania efektów rozwoju międzynarodowej infrastruktury transportu, Problemy Ekonomiki Transportu, 1, 29–39.

Loose W., 2001, Flächennutzungsplan 2010 Freiburg – Stellungnahme zu den verkehrlichen Auswirkungen, Öko–Institut e.V., Freiburg.

Majewski B., Beim M., 2008, Dostępność komunikacji publicznej w Poznaniu [w:] Czyż T., Stryjakiewicz T., Churski P. (red.), Nowe kierunki i metody w analizie regionalnej, Biuletyn IGSE i GP UAM, Seria Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 3, Wydawnictwo Naukowe Bogucki, Poznań, 115-124.

Mazurek T., 1965, Komunikacja miejska. Cz. 1. Planowanie tras komunikacyjnych w miastach oraz eksploatacja komunikacji miejskich, PAN, Łódź.

Michniak D., Więckowski M., Stępniak M., Rosik P., 2015, The impact of selected planned motorways and expressways on the potential accessibility of the Polish-Slovak borderland with respect to tourism development, Moravian Geographical Reports, 23, 1, 13-20.

O’Sullivan D., Morrison A., Shearer J., 2000, Using desktop GIS for the investigation of accessibility by public transport: an isochrone approach, International Journal of Geographical Information Science, 14, 1, 85-104.

Paczkowski K., Budler M., 2012, Funkcjonowanie transportu zbiorowego w Łódzkim Obszarze Metropolitalnym - wstępne analizy, BPPWŁ, Łódź.

Ratajczak W., 1980, Analiza i modele wpływu czynników społeczno- gospodarczych na kształtowanie się sieci transportowej, PWN, Warszawa - Poznań.

Rechłowicz M., 2010, Wykorzystanie tramwajów w komunikacji nocnej, Transport Miejski i Regionalny, 6, 9-15.

Rosik P., 2009, Potencjał własny oraz szacowanie parametrów modelu dostępności wewnętrznej na przykładzie Warszawy, Czasopismo Geograficzne, 80, 1–2, 78–95.

Rosik P., 2012, Dostępność lądowa przestrzeni Polski w wymiarze europejskim, Prace Geograficzne, 233, IGiPZ PAN, Warszawa.

Rosik P., Stępniak M., 2015, Monitoring of changes in road potential accessibility at municipality level in Poland. 1995-2015, Geographia Polonica, 88, 4, 607-620.

Rosik P., Stępniak M., Komornicki T., Pomianowski P., 2012, Monitoring spójności terytorialnej gmin w skali krajowej i międzynarodowej w latach 1995-2030, IV edycja konkursu dotacji Ministerstwa Rozwoju Regionalnego.

Siemieniak D., Janczewski J., 2014, Organizacyjne i techniczne cechy procesu tworzenia rozkładów jazdy komunikacji miejskiej na szczególnym przykładzie MPK-Łódź Sp. z o.o., Zarządzanie innowacyjne w gospodarce i biznesie, 2(19), Łódź, 103-112.

Wibowo S. S., Olszewski P., 2005, Modeling walking accessibility to public transport terminals: case study of Singapore mass rapid transit, Journal of the Eastern Asia Society for Transportation Studies, 6, 147-156.

Wiśniewski S., 2014, Spójność sieci transportowych województwa łódzkiego w świetle analiz grafowych, Transport Miejski i Regionalny nr 9; Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji Rzeczypospolitej Polskiej, Kraków, 23-29.

Wiśniewski S., 2016, Funkcjonowanie nocnego transportu zbiorowego w Łodzi, Przegląd Komunikacyjny (red. A. Szydło); Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji Rzeczpospolitej Polskiej, Warszawa, w druku.

Witryna internetowa Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Łodzi, www.mpk.lodz.pl/rozklady/linie.jsp.

Yigitcanlar T., Sipe N., Evans R., Pitot M., 2007, A GIS based land use and public transport accessibility indexing model, Australian Planner, 44(3), 30-37.

Zeng W., Chang X., Lv J., 2010, Design of Data Model for Urban Transport GIS, Journal of Geographic Information System, 2, 106-112.

Zych M., Baran J., 2012, Porównanie organizacji komunikacji miejskiej w wybranych miastach świata i Polski, Logistyka, 6, 637-645.