Najnowsza rosyjska krytyka kultury masowej. Kierunki i tendencje

Hanna Kowalska-Stus

Abstrakt

Celem artykułu jest ukazanie specyficznych dla humanistyki rosyjskiej stanowisk wobec współczesnych zjawisk kulturowych. Wybrano prace socjologów, aby pokazać odmienność metodologiczną w podejściu do badań kulturoznawczych socjologów zachodnich, w tym także polskich, i rosyjskich. Badacze rosyjscy podkreślają, że we współczesnej rzeczywistości kulturowej najbardziej zagrożony jest człowiek jako podmiot. Dlatego trzeba skoncentrować się na nim. Sama globalizacja z jej kulturą ma o wiele mniejsze znaczenie lub jej istnienie jest wręcz negowane. Natomiast głównym zadaniem dla współczesnego człowieka jest pozostanie człowiekiem. Dlatego, aby zdiagnozować współczesną popkulturę, nie wystarczy analizować jej poszczególnych zjawisk, lecz trzeba potraktować ją jako skutek niewłaściwego ukierunkowania kultury chrześcijańsko-europejskiej. Całkowicie nieznane w badaniach zachodnich jest zagadnienie eschatologizmu kultury zwane przez Andrieja Fursowa historyczno-systemową finalistyką. Dlatego krytyce poddany został, wylansowany przez Rousseau, prezentyzm, będący normą współczesnej popkultury.


Abstract

The newest Russian criticism about pop culture. Directions and tendencies

The aim of the article is to show attitude specific for Russian humanities in respect of the contemporary cultural phenomena. Sociologists’ works were chosen in order to present methodological distinctness in approach to cultural research of western sociologists, including Polish and Russian ones. Russian researchers emphasize that in modern cultural reality man is most at risk, as a subject. Thus, man has to be the focus of attention. Globalization itself and its culture matters less or its existence is simply negated. Whereas, the main task for the present-day man is remaining a human. Therefore, in order to diagnose the contemporary pop-culture it is not sufficient to analyse its individual phenomena but one has to treat it as a result of improper targeting of Christian-European culture. Entirely unknown in western research is the issue of culture eschatologism which Andriej Fursow calls history-systemic finalism. Thus, presentism promoted by Rousseau which was a norm of contemporary pop-culture came under criticism.

Keywords: Russia, pop culture, russian contemporary sociology

Słowa kluczowe: Rosja, kultura masowa, współczesna socjologia rosyjska
References

Kowalska-Stus H., Projekt Rosja. Doktryna rosyjska [w:] W poszukiwaniu prawdy. Chrześcijańska Europa między wiarą a polityką, red. U. Cierniak, Częstochowa 2010, s. 277–286.

Дугин A., Поп-культура и знаки времени, http://books.4pt.su/publikaciya-v-pdf/popkulturai-znaki-vremeni.

Костина A. B., Массовая культура: аспекты понимания, „Знание. Понимание. Умение” 2006, № 1.

Костина A., Массовая культура: архаические истоки или «новая религиозность»?, http://www.mosgu.ru/nauchnaya/publications/2009/professor.ru/Kostina_AV.pdf.

Кузнецова T., Луков B., Луков M., Массовая культура и массовая беллетристика, http://www.zpu-journal.ru/e-zpu/2008/4/kuznetsova&lukovs/.

Проект «Pоссия». Исследовательский доклад группы «интелрос», http://www.intelros.org/lib/doklady/russia.htm.

Фурсов A., Вирусные элиты и Русская культура, 10 января 2014, http://omiliya.org/article/andrei-fursov-virusnye-elity.

Фурсов A., Колокола истории, http://royallib.com/read/fursov_andrey/kolokola_istorii.html#20480.

Черняк M., Категория «автора» в массовой литературе; Феномен массовой литературы ХХ века, Изд-во РГПУ им. А. И. Герцена, Санкт-Петербург 2005.