„Heroiczna świętość” i wybrane współczesne ujęcia mitu bohaterskiego bądź jego imitacje

Józef Kuffel

Abstrakt
Znacząca część artykułu poświęcona została charakterystyce szeregu przykładów nowszych ujęć heroizmu – z intencją ukazania niejednoznaczności paradygmatu bohaterstwa w kulturze. Na owym zróżnicowanym tle niejednokrotnie wzajemnie sprzecznych ideałów bohaterstwa zademonstrowano sylwetkę św. Piotra Atonity. Tytułowy bohater późnobizantyńskiej literatury hagiograficznej wykreowany został przez św. Grzegorza Palamasa na wzorzec prawosławnego ascety realizującego w swym życiu strategię hezychazmu.
 
 
“Heroic Holiness” and Selected Contemporary Portrayals of the Heroic Myth or its Imitations
SUMMARY
A considerable part of the article is devoted to the characteristics of a number of examples of newer portrayals of heroism – with the intention of showing the ambiguity of the heroism paradigm in culture. The figure of St. Peter the Athonite was presented on this varied background of the ideally contrary ideals of heroism. The title character of late Byzantine hagiographic literature was created by St. Gregory Palamas on the model of the Orthodox ascetic who implemented the hesychastic strategy in his life.
Słowa kluczowe: prawosławie, hezychazm, św. Grzegorz Palamas, świętość, heroizm, Orthodoxy, Hesychasm, St. Gregory Palamas, holiness, heroism
References
Bielik-Robson A., Filozof wspólnoty, [w:] http://www.tygodnik.com.pl/dni%20tischner/bielik.html [dostęp: 15.03.2017].
Ewangelia według św. Marka, [w:] Biblia Tysiąclecia Online, Poznań 2003, http://www.biblia.deon.pl/ [dostęp: 30.10.2016].
Ewangelia według św. Mateusza, [w:] Biblia Tysiąclecia Online, Poznań 2003, http://www.biblia.deon.pl/ [dostęp: 30.10.2016].
Herbert Z., Pan Cogito, Wrocław, Wydawnictwo Dolnośląskie, 2001.
Herbert Z., Potwór Pana Cogito, [w:] Wiersze wybrane, wyb. i oprac. R. Krynicki, Kraków, a5, 2017, ss. 232-235.
Janion M., Płacz generała. Eseje o wojnie, Warszawa, Sic!, 1998.
Klimak J., święty, Drabina raju, wstęp A. Naumowicz, tłum. W. Polanowski, E. Osek, Kęty, Wydawnictwo Marek Derewiecki, 2011.
Miłosz C., Piesek przydrożny, Kraków, Znak, 2016.
Słownik Języka Polskiego PWN, [w:] http://sjp.pl [dostęp: 15.03.2017].
Workowski A., Maska i tożsamość. Związek Pana Cogito i Zbigniewa Herberta, [w:] „Warszawski Festiwal Poezji im. Zbigniewa Herberta, 2007”, http://literat.ug.edu.pl/herbert/ [dostęp: 15.03.2017].
 
 
Виноградов A., Источники, используемые свт. Григорием Паламой, [w:] Cвт. Григорий Палама, Слово на житие прп. Петра Афонского, tłum. ze starogreckiego А. Волчкевич и А. Крюковa, red. Д. Поспелов, Святая Гора Афон, 2007, ss. 135-148.
Дворкин А., Очерки по истории Вселенской Православной Церкви, [w:] https://www.sedmitza.ru/lib/text/434823/ [dostęp: 23.03.2017].
Достоевский Ф., Братья Карамазовы, Москва, 1987.
Захар Прилепин собрал в ДНР свой батальон, „Комсомольская Правдa”, [w:] http://m.kp.ru/daily/26642.5/3661046/ [dostęp: 15.02.2017].
Лурье В., Введение в критическую агиографию, Санкт-Петербург, 2009.
Прилепин З., Взвод. Офицеры и ополченцы русской литературы, Москва 2017.
Попова Т., Античная биография и византийская агиография, [w:] Античность и Византия, red. Л.А. Фрейберг, М., Наука, 1975, http://vikent.ru/enc/5010/[dostęp: 23.03.2017].
Риго А., Житие Петра Афонита (BHG 1506) составленное Григорием Паламой, [w:] Cвт. Григорий Палама, Слово на житие прп. Петра Афон-
ского, Пер. с древнегреч. А. Волчкевич и А. Крюковой, red. Д. Поспелов, Святая Гора Афон, 2007.
Св. Отца Нашего Исаака Сирина, епископа бывшаго ниневийскаго, Слова духовно-подвижническiя, переведенныя съ греческаго Старцемъ Паvсiем Величковскимъ, Москва, Изд. Козельской Введенской Оптиной пустыни, 1854.
Федотов Г., Святые Древней Руси, Москва, Московский рабочий, 1990.
Хант А., Монах как печальник: преподобный Исаак Сирин и монашеская самоидентичность в VII столетии и в последующее время, [w:] Международная конференция „Преподобный Исаак Сирин и его духовное наследие”, „Церковь и Время. Научно-богословский и церковно-общественный журнал”, ss. 4-5, https://mospat.ru/church-and-time/1546 [dostęp: 20.03.2015].
Xopyжий С., Аналитический Словарь Исихастской Антропологии, [w:] Синергия. Проблемы аскетики и мистики Православия, Православия. Научный сборник, ред. С. Хоружий, Мoсква, 1995.
αρχιμ. Παύλος Παπαδόπουλος, Δια Χριστόν Σαλοί: Ηθικά και Ποιμαντικά Πρότυπα – Εισαγωγικά, za: Βλ. επίσης Διονυσιου (Μητροπ, Τρίκκης και Σταγών), Ανατολικός Ορθόδοξος Μοναχισμός κατά τα πατερικά κείμενα, Ιερά Μονή Παντοκράτορος Σωτήρος Χριστού, Κέρκυρα 2004, s. 505, [w:] ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑ, https://www.pemptousia.gr/2013/09/dia-christon-sali-ithika-ke-pimantik/ [dostęp: 30.10.2016].
 
 
Filmografia
Одна война, reż. B. Глаголевa, 2009.