Algorytm cyberwojny w kulturze masowej zglobalizowanego świata współczesnej antyutopii rosyjskiej (S.N.U.F.F. Wiktora Pielewina).

Katarzyna Duda

Abstrakt

The Cyber War Algorithm in Mass Culture of Globalised World in Modern Russian Antiutopia (S.N.U.F.F. by Victor Pelevin)

There were a lot of utopian and antiutopian compositions in the XXth century. Almost all of them related to totalitarianism and people who became in danger of being arrested, tortured, killed, sentenced either to concentration camps or to special psychiatric hospitals for political prisoners called dissidents. Writers realized this  threat very quickly and began to write, strictly forbidden by the Soviet censorship, works showing the results of communistic utopia. This genre was created both by novelists living in the former USSR and these onces who were forced to emigrate. However, we have to take into account that both of them were the eye witnesses of Soviet tragedy. These writers, often much earlier than historians, proved that communistic ideology was not able to come true because it is not possible to build the paradise on the Earth. They noticed that the only aim of communistic experiment was to create completely new kind of human being – homo sovieticus – a creature which is unable to think sensibly, to reach their own decisions, to act according their own choices.
After the collapse of communism, it turned out that antiutopias did not disappear. Moreover, in modern Russia more and more compositions are published. One of them, entitled S.N.U.F.F., was written by well known worldwide writer Victor Pelevin. The main question of XXIst century antiutopia is: what people are afraid of  owadays? Pelevin tries to answer it in his novel. Modern man desires about new inventions and introducing them into our lives. The progress makes our existence easier but at the same time it may cause very dangerous changes such as globalised world where people loose their identity and experiments connected with overusing biotechnology, artificial intelligence and the new creature called homo superior.

Streszczenie
Dwudziestowieczne antyutopie rosyjskie ostrzegały ludzi przed groźbą totalitaryzmu, który zaistnieć miał bądź którego mechanizmy obserwowali jako naoczni świadkowie pisarze rosyjscy, zarówno ci przebywający na emigracji, jak i zamknięci w klatce ideologii twórcy pozostający w ZSRR. Wszyscy oni doszli do wniosku, iż nadrzędnym celem utopijnego eksperymentu było stworzenie nowego gatunku antropologicznego – homo sovieticus – istoty infantylnej, pozbawionej możliwości wyboru i podejmowania własnych decyzji, ślepo posłusznej władzy.
Po upadku państwa radzieckiego okazało się, że antyutopie nie zniknęły wraz z komunizmem. Zło nadal ingeruje w życie ludzi, tym samym istnienie swoje kontynuują zarówno utopie, jak i antyutopie. W związku z tym w Federacji Rosyjskiej nie przestają powstawać wciąż nowe utwory antyutopijne. Jednym z nich jest S.N.U.F.F. – książka napisana przez dobrze znanego na całym świecie współczesnego pisarza rosyjskiego – Wiktora Pielewina. W poniższym artykule starano się udowodnić, iż obecne powieści antyutopijne odnoszą się do, postrzeganych jako groźne, nowych tendencji w polityce i ideologii.
Pielewin pisze, że rodzący się i wciąż rozwijający się postęp z jednej strony ułatwia życie ludziom, z drugiej – może doprowadzić ich do zagłady. Współczesne wojny nie będą przypominały tych, które miały miejsce w minionych stuleciach. Będą to konflikty prowadzone nie z bronią w ręku, ale rozgrywane przez cyborgi  aprogramowane przez człowieka. Ludzkość zostanie wchłonięta przez zglobalizowany, pogrążony w kulturze masowej „nowy, wspaniały świat”.

Słowa kluczowe: nowa antyutopia rosyjska, zglobalizowany świat, wojna cybernetyczna, sztuczna inteligencja, new Russian antiutopia, globalised world, cyber war, artificial intelligence
References

Burdzik T., Między indywidualizmem a zbiorowością – globalizacja a tożsamość, [Between Individualism and the Collectiva – Globalization and Identity]. „Horyzonty Wychowania” [„Horizones and Education] 2013, no. 12(24), pp. 54–60.

Cassirer E., Esej o człowieku. Wstęp do filozofii kultury [Essay on Man. Introduction to the Philosophy of Culture], trans. A. Staniewska.Warszawa, The Reader, 1998, 459 p.

Gershenfeld N., Chuang I., Molekularne komputery kwantowe [Molecular Quantum Computers] „Świat Nauki” [„Word of Science”] 1998, no 8, pp. 17–23.

Harari Y. N., Homo deus. Krótka historia jutra [Homo Deus. A Short History of Tomorrow], trans. M. Romanek. Warszawa, Literary Publishing House, 2018, 548 p. Huxley A., Nowy wspaniały świat [Brave New Word], trans. B. Baran, Warszawa, Muse, 2011, 398 p.

Jaskuła S., Korporowicz L., Kultury narodowe w procesie wirtualizacji [National Cultures in the Virtualization Process], „Politeja” 2014, no 31, pp. 7–28.

Kaźmierczak A., Brzeziński W., Strefy cyberwojny [Cyber War Zones], Warszawa, Outbuilding 4eM, 2018, p. 234.

Ludzkość to za mało [Humanity Is Not Enough], Available at: https://natemat. pl/24095,ludzkosc-to-za-malo-transhumanisci-wierza-w-nowego-lepszego-czlowieka-i-twierdza-ze-wiedza-jak-go-stworzyc [accessed 19.01.2019].

Mahler T., Wiedzą o nas wszystko – ostrzega Yuval Noah Harari. Algorytmy nowych wojen [They Know Everything about Us – Warns Yuval Noah Harare. Algorithms of New Wars], Available at: https://www.forumdwutygodnik.pl/ artykuly/1775916,1,wiedza-o-nas-wszystko--ostrzega-yuval-noah-harari.read [accessed   02.01.2019].

More M., Transhumanism. Towards a Futurist Philosophy, Available at: http://web.archive.org/web/20130806172107/http://www.maxmore.com.80/transhum.htm, [accessed 19.01.2019].

Możejko E., Wielka szansa czy iluzja: wielokulturowość w dobie ponowoczesności [The Great Opportunity or Illusion: Multiculturalism In the Post-modern Era], “ER(R)GO”, Teoria – Literatura – Kultura [Theory – Literature – Culture] 2003, no 1 (6), pp. 67–72.

Pańkowska E., Obrazowanie satyryczne w wybranych utworach Wiktora Pielewina [Satirical Imaging In Selected Works of Victor Pyelevin], [in:] Satyra w literaturach wschodniosłowiańskich [Satire in East Slavonic Literature], pt. IV, ed. W. Supa, Białystok, University of Białystok Publishing House, 2005, pp. 89–99.

Pielewin W., S.N.U.F.F. [S.N.U.F.F.], trans. A. Janowski, Konin, Psychojump, 2018, 512 p.

Podgórecki A., Logika praktycznego działania [Logic of Practical Operation], [in:] Socjotechnika [Sociial Engineering], vol. 2, ed. A. Podgórecki, Warszawa, Book and Knowledge, 1968, pp. 41–56.

Porębski L., Technika w perspektywie społecznej [Technology in the Social Perspective], Kraków, Academic Bookstore, 2017, 297 p.

Raźny A., Rosyjskie koncepcje konfliktu kultur i cywilizacji po 1991 roku [Russian Concepts of the Conflict of Cultures and Civilisations after 1991], [in:] Rozpad ZSRR i jego konsekwencje dla Europy i świata [The Collapse of the USSR and its Consequences for Europe and the World], vol. 1 Federacja Rosyjska [Russian Federation], ed. A. Jach, Kraków, Academic Bookstore, 2011, pp. 73–89.

Sadowski J., Rewolucja i kontrrewolucja obyczajów. Rodzina, prokreacja i przestrzeń życia w rosyjskim dyskursie utopijnym lat 20. i 30. XX wieku [Revolution and Counterrevolution of Morals. Family, Procreation and Living Space In the Russian Utopian Discourse of the 1920s and 1930s.], Łódź, Publishing House Ibidem, 2005, 211 p.

Sajczykowa J., Dziesięciolecie przemian. Proza rosyjska lat 1985–1995 [Ten Years of Change. Russian Prose 1985–1995]. Gdańsk, University of Gdańsk Publishing House, 1998, 199 p.

Szepietowska J.Z, Igra utopiczeskimi diskursami w romaine Pielewina S.N.U.F.F. [The Fun with Utopian Discourse in Pyelevin’s novel S.N.U.F.F], [in:] Istinnost’ i lożnost’ utopii. Woprosy utopiczeskich diskursow [The Truth and the Lie of Utopia. Questions of Utopian Discourses], ed. D. Szymonik, M. Jasińska, J. Siepietowska, J. Żukowska, „Colloquia Litteraria Sedlcensia” 2016, , vol. XXIII, pp. 140–151.

Suchanek L, Człowiek radziecki i naród radziecki. Eksperyment antropologiczny i etniczny [The Sowiet Man and the Sowiet People. Antrophological and Ethnic Experiment, [in:] Współcześni Słowianie wobec własnych tradycji i mitów. Sympozjum w Castell Gandolfo 19–20 sierpnia 1996 [The Modern Slavs in the Face of their own Traditions and Myths. Symposium at Castel Gandolfo August 19–20

1996], eds. M. Bobrownicka, L. Suchanek, F. Ziejka, Kraków, Publishing House Universitas, 1997, pp. 129–143.

Szacki J., Spotkania z utopią [The Meetings with Utopia], Warszawa, Publishing House Sic!, 2000, 311 p.

Walczak-Duraj D., Podstawy współczesnej socjologii [The Basics of Modern Sociology], Pabianice, Publishing House Omega-Praxis, 2006, 511 p.

Воробьева А.Н., Russkaja antiutopia XX – naczala XXI wiekow w kontekstie mirowoj antyutopii [The Russian Antyutopia in he 20 and 21 centuries in the Face of World Antiutopia], Саратов 2009, 210 p.

Załuski W., Etyczne aspekty doświadczenia czasu [Ethical Aspects of Time Experience], Kraków, Yagiellonian University Publishing House, 2017, 341 p.