Польские и русские лексические единицы, происходящие из одного источника: о семантических различиях слов raport и рапорт

Alina Urazbekova

Abstrakt

On Lexical Units Originating from the Same Source (Raport vs. Рапорт:on the Issue of Semantic Specificity)

The paper deals with the Polish word raport and the Russian word рапорт that are similar in sounding. The issue of which lexical borrowings in the Russian language should be considered polonisms is being resolved. We start with the review of the word raport dictionary descriptions in Polish lexicographical sources. It shows the  change in the lexical meaning of the studied word over time. In a similar way we analyze the lexicographical description of the Russian word рапорт. The study proposes an analysis of relevant examples from mono-, bi- and polylingual dictionaries. The article presents the results of the corpora data study. The contexts of raport word usage in the National Corpus of Polish and рапорт word in the Russian National Corpus, as well as the ways of these words’ translations from Polish into Russian and from Russian into Polish, are being studied and presented. It is concluded that the polysemantic word (five meanings) in Polish when borrowed to Russian  splits into three words: рапорт (first and second meanings), раппорт (third and fourth meanings) and раппорт (fifth meaning), the last two words with change in graphic appearance, reflecting the original spelling in French. If in Polish the correlation of the first meaning of the lexeme under study with military art disappears with  time, in Russian, on the contrary, it develops.

Streszczenie
Przedmiotem artykułu jest polskie słowo raport, które ma w języku rosyjskim swój fonetyczny odpowiednik – słowo рапорт. Autorka stara się odpowiedzieć na pytanie, czy mamy tu do czynienia z polonizmem w języku rosyjskim. Zaprezentowany materiał słownikowy  kazuje historyczne zmiany znaczenia tego słowa w języku polskim i rosyjskim. Artykuł dowodzi, że na podstawie wieloznacznego (pięć znaczeń) polskiego słowa raport język rosyjski tworzy dwa słowa: рапорт и раппорт, które odpowiadają trzem grupom znaczeń w języku polskim. Podwójna jest grafika tego słowa w języku rosyjskim, jeden z zapisów odzwierciedla grafikę z języka francuskiego. Jeśli w języku polskim słowo to z czasem traci związek ze znaczeniem wojskowym, to w języku rosyjskim obserwujemy proces odwrotny

Słowa kluczowe: polonizmy, zapożyczenia, rozwój semantyki, konstrukcje lingwistyczne, leksykografia, polonism, borrowing, semantic development, corpus data, lexicography
References

Gumetskaya. L.L., K istorii ukrainsko-pol’skikh iazykovykh sviazey [On the history of Ukrainian-Polish language relations], [in:] Issledovaniia po pol’skomu iazyku [Polish studies], Moscow, Nauka 1969.

Marinova E.V., Teoriia zaimstvovaniia v osnovnykh ponyatiiakh i terminakh: slovar’- spravochnik [Borrowing theory in basic concepts and terms: dictionary], Moscow, FLINTA 2013.

Narodowy Korpus Języka Polskiego [National Corpus of Polish], URL: http://nkjp.pl/ [accessed:19.02.2019].

Natsional’nyy korpus russkogo iazyka [Russian National Corpus], URL: http://www.ruscorpora.ru/ [accessed:19.02.2019].

Polsko-rosyjski i rosyjsko-polski korpus równoległy [Polish-Russian Parallel Corpus], URL: http://pol-ros.polon.uw.edu.pl/ [accessed:19.02.2019].

Smirnov N.A., Zapadnoe vliianie na russkiy iazyk” v” petrovskuyu epokhu [Western influence on the Russian language in the Peter’s era], Saint-Petersburg, Tipografiya Imperatorskoy Akademii Nauk” 1910.

Zoltan A., Interslavica. Issledovaniia po mezhslavianskim iazykovym i kul’turnym kontaktam [Research on inter-Slavic language and cultural contacts], Moscow, Indrik, 2014.