Zigomar i Zograf w podróży dookoła świata. O komiksach nowych i na nowo odkrywanych w Serbii

Tomasz Kwoka

Abstrakt

Historia komiksu serbskiego jest nie tylko bardzo ciekawa, lecz także długa, ponieważ jego początki sięgają lat trzydziestych XX w. Wówczas, w ciągu zaledwie kilku lat, w Serbii wytworzyła się niezwykle twórcza i witalna scena komiksowa, w której powstawały komiksy na światowym poziomie, chętnie kupowane w kraju i publikowane za granicą (także w przedwojennej Polsce). Co ciekawe, największą grupę rysowników tworzyli rosyjscy emigranci, ówczesna awangarda serbskiego komiksu. Po II wojnie światowej i okresie jugosłowiańskim, z kilkoma ciekawymi komiksami tego okresu (Dikan lub Mirko i Slavko), na arenie międzynarodowej serbski komiks pojawił się dopiero w latach dziewięćdziesiątych. Główną postacią serbskiego komiksu autorskiego jest Aleksandar Zograf, obecnie najbardziej znany i ceniony rysownik z Serbii. Co więcej, jest on także historykiem komiksu, jedną z kilku osób, dzięki którym rodzima publiczność poznała i na nowo odkryła dokonania serbskiego komiksu międzywojennego. Dzięki postaci Zografa cały artykuł spaja klamra łącząca przeszłość z współczesnością, w której jedną z najważniejszych tendencji jest odkrywanie dawnych dziejów.

Abtsract

Zigomar and Zograf on tour around the world. On new and newly discovered comic books in Serbia

The history of Serbian comic books is not only very interesting, but also long, as its beginnings date back to the early 1930s. At that time, in just a few years, a very creative and vital comic scene emerged in Serbia. It produced world class comic books, eagerly bought within the country and published abroad (including pre-W orld War II Poland). What is interesting, the largest group of cartoonists were Russian emigrants, who formed the vanguard of Serbian comic book art. After the World War II and during the Yugoslavian era, with several interesting comics from that period (Dikan or Mirko and Slavko), the Serbian comic book entered the international arena as late as the 1990s. The central figure on the Serbian scene of single-author comic books is Aleksandar Zograf, currently the best known and most distinguished Serbian cartoonist. What is more, he is also a comic book historian, one of several people thanks to whom the Serbian achievements from the interwar period (1918–1939) were rediscovered by the his compatriots. In the article, it is Zograf who links the past with the present, the most important feature of which is the rediscovery of the history of Serbian comic book.

Keywords: comic book, pop culture, Zigomar, Serbia, Aleksandar Zograf

Słowa kluczowe: komiks, popkultura, Zigomar, Serbia, Aleksandar Zograf
References

Draginčić S., Zupan Z., Istorija jugoslovenskog stripa, t. 1, Novi Sad 1986.

Obradović S., Novosadski strip, Novi Sad 2007.

Pavlovič Navojev N., Vidić B., Bogdanović D., Zigomar: maskirani pravednik, ur. Z. Zupan, Pančevo 2011.

Rusek A., Od „Grzesia” do „Gazetki Miki”: dzieje czasopism obrazkowych dla młodzieży w II Rzeczypospolitej, „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 2009, t. XII , z. 2 (24), s. 57–76.

Rusek A., Tarzan, Matołek i inni. Cykliczne historyjki obrazkowe w Polsce w latach 1919–1939, Warszawa 2001.

Tamburić Ž., Zupan Z., Stefanović Z., Stripovi koje smo voleli. Izbor stripova i stvaralaca sa prostora bivše Jugoslavije u XX veku, Beograd 2011.

Veljko Kockar: strip, život, smrt, ur. Z. Zupan, Pančevo 2009.

Zupan Z., Vek stripa u Srbiji, Pančevo 2007.