Wychowanie moralne w świetle „rozpraw obyczajowych” publikowanych na łamach „Katolika Dyecezyi Chełmińskiej” w latach 1849–1850

Paweł Śpica

Abstrakt

Moral Education in the light of “Moral Dissertations” Published in the Pages of “Katolik Dyecezyi Chełmińskiej” in the Years 1849–1850

Summary: Since ancient times morality has been the subject of reflection by philosophers and theologians of various religions. Religious education is closely related to moral education. From the beginning, ethical issues has also occupied an important place in the teaching of the Catholic Church. In the 17th and 18th centuries, moral problems were described in particular by authors of moral theology textbooks. Along with the development of the nineteenth-century periodicals, the issues of moral education were also addressed in Polish newspapers. One of them was the “Katolik Dyecezyi Chełmińskiej”. This newspaper was published in West Prussia in 1849–1851. In this magazine were published, among others, “moral dissertations”, aimed at spreading moral attitudes and behavior in accordance with the teaching of the Catholic Church. A purpose of the article is a (re)construction of moral education in the light of these dissertations, as well as to clarify: who they were addressed to, what they were to serve and what moral ideas they tried to expand.

Słowa kluczowe: wychowanie moralne, etyka, teologia moralna, prasa polska, Prusy Zachodnie
References

Banach, Jacek. Prasa polska Prus Zachodnich w latach 1848–1914. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 1999.

Bukowski, Andrzej. „Gółkowski Józef Szczepan”. W: Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, t. 2: G–K, red. Zbigniew Nowak. Gdańsk: Wydawnictwo Gdańskie, 1994.

Cieślak, Tadeusz. Prasa Pomorza Wschodniego w XIX i XX wieku. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966.

Greniuk, Franciszek. Katolicka teologia moralna w poszukiwaniu własnej tożsamości. Lublin: Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1993

Greniuk, Franciszek. „Teologia moralna w XIX wieku”. W: Dzieje teologii katolickiej w Polsce, t. 3: Wiek XIX i XX, cz. 1, red. Marian Rechowicz. Lublin: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1976.

Jasionek, Stanisław. Wychowanie moralne. Kraków: WSF-P Ignatianum, Wydawnictwo WAM, 2004.

„Katolik Dyecezyi Chełmińskiej”: nr 1, 1.07.1849; nr 3, 18.07.1849; nr 4, 25.07.1849; nr 7, 15.08.1849; nr 9, 29.08.1849; nr 11, 12.09.1849; nr 15, 10.10.1849; nr 16, 17.10.1849; nr 18, 31.10.1849; nr 19, 7.11.1849; nr 20, 14.11.1849; nr 21, 21.11.1849; nr 24, 12.12.1849; nr 25, 19.12.1849; nr 1, 2.01.1850; nr 5, 30.01.1850; nr 6, 6.02.1850; nr 11, 13.03.1850; nr 22, 29.05.1850; nr 23, 5.06.1850; nr 24, 12.06.1850; nr 25, 19.06.1850; nr 26, 26.06.1850; nr 1, 1.01.1851.

Łobocki, Mieczysław. Wychowanie moralne w zarysie. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2009.

Mross, Henryk. „Osmański Mateusz”. W: Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, red. Stanisław Gierszewski, t. 3: L–P, red. Zbigniew Nowak. Gdańsk: Wydawnictwo Gdańskie, 1997

Mrozek, Zdzisław. „Pokojski Adam”. W: Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, red. Stanisław Gierszewski, t. 3: L–P, red. Zbigniew Nowak. Gdańsk: Wydawnictwo Gdańskie, 1997.

Nadolny, Anastazy. „Kręcki Kazimierz”. W: Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, t. 2: G–K, red. Zbigniew Nowak. Gdańsk: Wydawnictwo Gdańskie, 1994.

Pinckaers, Servais Théodore. Źródła moralności chrześcijańskiej. Jej metoda, treść, historia. Poznań: W Drodze, 1994.

Pryszmont, Jan. Historia teologii moralnej. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, 1987.

Romanow, Andrzej. „Pielgrzym” pelpliński w latach 1869–1920. Gdańsk–Pelplin: Instytut Kaszubski, 2007.

Romanow, Andrzej. „Prasa jako źródło do dziejów Pomorza XIX wieku”. W: Prasa regionalna jako źródło do badań historycznych okresu XIX i XX wieku, red. Joanna Nowosielska-Sobel, Grzegorz Strauchold, Tomasz Ślepowroński. Wrocław: ATUT, 2011.

Suchodolski, Bogdan. Wychowanie moralno-społeczne. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1947.

Wierzchosławski, Szczepan. „Od upadku Polski do odzyskania niepodległości (1795–1920)”. W: Dzieje Chełmna. Zarys monograficzny, red. Marian. Biskup. Warszawa–Poznań–Toruń: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.