O związkach pedagogiki z literaturą dziecięcą w świetle sylwetki Stanisława Jachowicza

Alicja Ungeheuer-Gołąb

Abstrakt

About Connection between Pedagogy and Children Literature in the light of Vita of Stanisław Jachowicz

The article present the vita of Stanisław Jachowicz ‒ the author of literary works for children in Poland as well as the educationalist living in the XIX century. The authoress caracterises briefly the main areas of his literary, pedagogical and social activity. She takes into account the meaning of Jachowicz’s activity for the development of contemporary literature for children. The silhouette of the writer-educationalist is presented as a background to take a subject of connections between pedagogy and children literature. An attempt has been made to point to common areas and influences, that determine pedagogical function of literary works for young readers. The authoress accentuates the co-existence of pedagogical ideas and messages included in literary works for children in the times of its development.

Słowa kluczowe: literatura dla dzieci, pedagogika, Stanisław Jachowicz
References

Ariès, Philippe. Historia dzieciństwa, przeł. Maryna Ochab. Gdańsk: Wydawnictwo Marabut, 1995, wyd. fr. 1960.

Baluch, Alicja. „Przestrzeń międzyosobowa a wychowanie”. W: tejże, Dziecko i świat przedstawiony, czyli tajemnice dziecięcej lektury. Wrocław: Wydawnictwo Wacław Bagiński i Synowie, 1994, 83–99.

Baluch, Alicja. „Sacrum – przekroje tematyczne (od Jachowicza do Kulmowej)”. W: tejże, Czyta, nie czyta… (o dziecku literackim). Kraków: Wydawnictwo Edukacyjne, 1998, 72–83.

Bauman, Zbigniew. „Kultura płynnej nowoczesności”. W: Bauman o popkulturze. Wypisy, wyb. Mateusz Halawa i Paulina Wróbel. Warszawa: WAIP, 2008.

Beniaminek czy podrzutek, głosy o literaturze dla dzieci i młodzieży, wyb. Hanna Bielawska. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1982.

Bettelheim, Bruno. Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni, t. 1–2, przeł. Danuta Danek. Warszawa: PIW, 1985.

Budrewicz, Zofia. Czytanka literacka w gimnazjum międzywojennym. Geneza, struktura, funkcje. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2003.

Cieślikowski, Jerzy. „Model Jachowiczowskiej bajki i powiastki”. W: tegoż, Literatura i podkultura dziecięca. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy Ossolińskich, 1975, 7–37.

Cieślikowski, Jerzy. Wielka zabawa. Wrocław: Wydawnictwo im. Ossolińskich, 1985.

Czaplejewicz, Eugeniusz. Pragmatyka, dialog, historia. Problemy współczesnej teorii literatury. Warszawa: PWN, 1990.

Czaplejewicz, Eugeniusz. „Tradycja i założenia poetyki pragmatycznej”. W: Problemy poetyki pragmatycznej, red. Eugeniusz Czaplejewicz. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 1977, 11–46.

Durczyńska, Elżbieta. „Jachowicz – współtwórca polskiej literatury dziecięcej”. Życie i Myśl 7/8 (1951).

Efekty kształcenia dla kierunku pedagogika według Ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. „Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce” (Dz.U. 2018, poz. 1668); Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 września 2018 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych (Dz.U. 2018, poz. 1818); Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów (Dz.U. 2018, poz. 1861); Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie charakterystyk drugiego stopnia uczenia się dla kwalifikacji na poziomach 6–8 Polskiej Normy Kwalifikacyjnej (Dz.U. 2018, poz. 2218).

Hadaczek, Bolesław. Wychowanie przez literaturę w Polsce międzywojennej. Warszawa–Poznań: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Szczecinie, 1973.

Kaniowska-Lewańska, Izabela. Stanisław Jachowicz, życie i działalność. Opole: Wyższa Szkoła Pedagogiczna, 1970.

Kaniowska-Lewańska, Izabela. Stanisław Jachowicz. Życie, twórczość, działalność. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1986.

Karpowicz, Stanisław, Szycówna, Aniela. „Nasza literatura dla młodzieży”. W: Aniela Szycówna, Rys historyczny literatury dziecięcej. Warszawa: Księgarnia Naukowa, 1904, 41–107.

Kolasiński, Zygmunt. „Miejsce i data urodzenia Stanisława Jachowicza”. Słowo 149 (1908).

Korczak, Janusz. Wybór pism pedagogicznych, t. I. Warszawa: PZWS, 1958.

Korwin, Bronisław. „W setną rocznicę urodzin Stanisława Jachowicza”. Wędrowiec 14 (1896).

Krasoń, Katarzyna. „Wychowanie przez poezję”. W: Literatura dla dzieci i młodzieży (po roku 1980), red.

Krystyna Heska-Kwaśniewicz. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2008, 215–238.

Kubale, Anna. Dziecko romantyczne. Szkice o literaturze. Wrocław: PAN, 1984.

Kuliczkowska, Krystyna. „Stanisław Jachowicz”. Odrodzenie 16 (1947).

Leszczyński, Grzegorz. Bunt czytelników. Proza inicjacyjna netgeneracji. Warszawa: Wydawnictwo SBP, 2010.

Leszczyński, Grzegorz. Książki pierwsze. Książki ost@tnie. Warszawa: Wydawnictwo SBP, 2012.

Leszczyński, Grzegorz. Wielkie małe książki. Lektury dzieci i nie tylko. Poznań: Media Rodzina, 2015.

Molicka, Maria. Bajki terapeutyczne dla dzieci. Poznań: Media Rodzina, 1999.

Muszkowski, Jan. „Geniusz serca. Z powodu 75-letniej rocznicy śmierci Stanisława Jachowicza”. Ruch Pedagogiczny 3 (1933), 97–103.

Papuzińska, Joanna. Dziecko w świecie emocji literackich. Warszawa: Wydawnictwo SBP, 1996.

Prek, Ksawery. Czasy i ludzie. Wrocław: Ossolineum, 1959.

Rojek, Tadeusz. Kałamarz z bajkami. Opowieść o Stanisławie Jachowiczu. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1979.

Skrodzki, Eugeniusz Wielisław. Wieczory piątkowe i inne gawędy. Warszawa: PIW, 1962.

Ungeheuer-Gołąb, Alicja. „O dydaktycznych wierszach Stanisława Jachowicza”. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Pedagogika i Psychologia 4, 46 (2007), 155–164.

Ungeheuer-Gołąb, Alicja. „Od wolno ci do wolności (rozważania o wychowaniu i literaturze dla dziecka)”. W: Wolność i wyobraźnia w literaturze dziecięcej, red. Anna Czabanowska-Wróbel, Marta Kotkowska. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2017, 19–30.

Ungeheuer-Gołąb, Alicja. „Otwarty dydaktyzm czytanek Klementyny z Tańskich Hoffmanowej”. W: Sezamie, otwórz się! Z nowszych badań nad literaturą dla dzieci i młodzieży w Polsce i za granicą, red. Alicja Baluch, Kazimierz Gajda. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2001, 145–149.

Waksmund, Ryszard. „Liryka szarej godziny. Z zagadnień komunikacji literackiej w poezji dla dzieci”. Acta Universitatis Wratislaviensis 547. Prace Literackie XXII (1981), 155–172.

Waksmund, Ryszard. Literatura pokoju dziecinnego. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1986.

Waksmund, Ryszard. Od literatury dla dzieci do literatury dziecięcej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2000.

Wroczyński, Ryszard. „Wstęp”. W: Jan Henryk Pestalozzi, Pisma pedagogiczne. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, PWN, 1972, X–XI.

Żarów-Mańszewska, Lidia. „Dziennik dla Dzieci Stanisława Jachowicza”. Rozprawy z Dziejów Oświaty 4 (1961), 125–176.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.