Female Educational Ideals in Polish Periodicals on Pedagogy in the Years 1918–1939

Dominika Jagielska

Abstrakt

The phenomenon of educational ideals is immensely important to educators and teachers – they are used as tools to build images that determine goals, methods, forms, and means of educational works and so they have an impact not only on educational theory and practice, but also on the development of future generations and the entire society. The issue of female educational ideals is a particularly interesting one – the approach to women, their role in society and education, has changed hugely over the past centuries. In this paper, I wanted to present a certain excerpt of this process with regard to the Poland of the years 1918–1939.

The scientific goal of research presented in the article was to reconstruct female educational ideals functioning in the interwar period as found in educational periodicals and analysing their diversification against philosophical and ideological premises of various educational concepts. Results of research presented below constitute and attempt to identify a neglected or forgotten aspect of Polish pedagogical thought.

Słowa kluczowe: educational ideals, female educational ideals, education in interwar period, educational ideals in Poland
References

Cegielska, Paulina. “Kobieta wobec zepsucia obyczajów”. Przewodnik Społeczny V (1923/1924), 230–237.

Cegielska, Paulina. “Udział inteligentnej kobiety polskiej w katolickim ruchu organizacyjnym”. Przewodnik Społeczny 1 (1924/1925), 43–48.

Chrzanowski, Ignacy. “Polski ideał wychowawczy”. In: idem, Około wychowania narodowego. Trzy odczyty. Warszawa: Skład Główny w Domu Książki Polskiej, 1932.

Czerwiński, Sławomir. O nowy ideał wychowawczy. Warszawa: Dom Książki Polskiej, 1934.

De Ruyter, Doret J. “The Importance of Ideals in Education”. Journal of Philosophy of Education 37 (2003), 467–482.

Estreicherówna, Maria. “Zasady wychowawcze jenerałowej Zamoyskiej”. Przegląd Powszechny 161 (1924), 208–218.

Forecki, Franciszek. “Duszpasterz a kwestja kobieca”. Przewodnik Społeczny 143 (1925), 619–625.

Friedlander, Michał. “Idea koedukacji i jej realizacja”. Ruch Pedagogiczny 1 (1933), 26; 2 (1933), 65–76.

Friedlander, Michał. “Koedukacja i koinstrukcja”. Ruch Pedagogiczny 5 (1926), 151–156.

Friedlander, Michał. “Życie duchowe młodzieży żeńskiej”. Ruch Pedagogiczny 9–10 (1925), 302–305.

Granat, Wincenty. “Katolicki ideał wychowawczy”. Miesięcznik Katolicki i Wychowawczy 8, 9, 10 (1936).

Hełm-Pirgowa, Janina. “Koedukacja w świetle opinji VI Międzynarodowego Kongresu Wychowania Moralnego w Krakowie”. Zrąb 19/20 (1934), 125–130.

Heyting, Frieda. “Beware of Ideals in Education”. Journal of Philosophy of Education 38 (2004), 241–247.

Historia wychowania, ed. Łukasz Kurdybacha. Warszawa: PWN, 1965, 1967.

Historia wychowania: wiek XX, ed. Józef Miąso. Warszawa: PWN, 1981.

Hutchins, Robert M. “Ideals in Education”. American Journal of Sociology 43 (1937), 1–15.

Ideały wychowania i wzory osobowe narodu polskiego w XIX i XX wieku, ed. Elwira J. Kryńska. Białystok: Trans Humana, 2006.

Ideały wychowawcze i myśl polityczna harcerstwa polskiego, ed. Grzegorz Baziur. Oświęcim: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Rotmistrza Witolda Pileckiego w Oświęcimiu, 2011.

Jamrożek, Wiesław, Żołądź-Strzelczyk, Dorota. Studia z dziejów edukacji kobiet na ziemiach polskich. Poznań: WSE UAM, 2001.

Jarosz, Ludwik. “Odnowienie rodziny katolickiej jako problem duszpasterski i społeczny”. Przewodnik Społeczny 13 (1925), 561–568.

Kisielewska, Julia. “O potrzebie reformy szkoły średniej dla dziewcząt”. Polska Macierz Szkolna 3 (1918), 9–15; 4 (1918), 5–10.

Klepacz, Michał. Kierunki organizacyjne i ideały wychowawcze we współczesnym szkolnictwie polskim. Katowice: Księgarnia i Drukarnia Katolicka, 1937.

Kobieta a patriotyzm. Konteksty historyczno-pedagogiczne XVI–XX wieku, ed. Elwira J. Kryńska, Agnieszka Szarkowska, Urszula Wróblewska. Białystok: Trans Humana, 2012.

Kobiety na Kresach na przełomie XIX i XX wieku, ed. Adriana Dawid, Joanna Lusek. Bytom–Opole: DiG, 2016.

Koperska, Apolonia. “Kobieta-obywatelka”. Przewodnik Społeczny 1 (1919/1920), 37–42.

Korczyńska. “Jakie przygotowanie umysłowe powinna kobieta wnosić w życie”. Przewodnik Społeczny 3 (1924/1925), 104–111.

Kostkiewicz, Janina. “Humanistyczna pedagogika społeczna jako pogranicze i obszar wspólny z katolicką nauką społeczną. Szkic zagadnienia”. Polska Myśl Pedagogiczna 2 (2016), 51–81.

Kostkiewicz, Janina. Kierunki i koncepcje pedagogiki katolickiej w Polsce 1928–1939. Kraków: Oficyna Wydawnicza “Impuls”, 2013.

Kostkiewicz, Janina. “Status i tożsamość pedagogiki katolickiej 20-lecia międzywojennego w Polsce”. Paedagogia Christiana 1 (2013), 45–69.

Kostkiewicz, Janina. “Wychowanie prorodzinne w myśli społeczno-pedagogicznej ks. Stanisława Podoleńskiego SJ (1887–1945)”. In: Społeczeństwo, kultura, wychowanie w poglądach polskich jezuitów okresu II Rzeczypospolitej, ed. Stanisław Cieślak, Beata Topij-Stempińska. Kraków: Wydawnictwo WAM – Akademia Ignatianum, 2012, 141–167.

Kot, Stanisław. Historia wychowania. Warszawa: Żak, 1994.

Kozłowski, Edward. “Płace rodzinne w katolickiej nauce społecznej”. Przewodnik Społeczny 7 (1938), 209–223.

Łazarewiczówna, Barbara. “Międzynarodowy katolicki ruch kobiecy”. Przewodnik Społeczny 1 (1928), 6–15.

Łempicki, Stanisław. Polski ideał wychowawczy. Lwów–Warszawa: Książnica – Atlas, 1938.

Męczkowska, Teodora. “Zagadnienie koedukacji w teorji i praktyce”. Zrąb 16 (1933), 46–67.

Muszyński, Heliodor. Ideał i cele wychowania. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1972.

Nalaskowski, Stanisław. O ideale wychowania i celach kształcenia. Studium z pedagogiki porównawczej. Toruń: Adam Marszałek, 1993.

Niesiołowski, Andrzej. “O istocie, genezie i funkcji ideałów”. Kultura i Wychowanie V (1938), 288.

Pewniak, Jan. “Cele i przeszkody wychowania młodzieży żeńskiej”. Przewodnik Społeczny 6 (1925), 249–257.

Podoleński, Stanisław. “Czy zmierzch kobiety?”. Przegląd Powszechny 168 (1925), 305–318.

Podoleński, Stanisław. “Dlaczego chcą nam narzucić rozwody?”. Przegląd Powszechny 190 (1931), 57–70; 190 (1931), 184–205.

Podoleński, Stanisław. “Jeszcze w sprawie życia ‘nienarodzonych’”. Przegląd Powszechny 202 (1934), 25–33.

Podoleński, Stanisław. “Małżeństwo wobec Kościoła i państwa”. Przegląd Powszechny 147/148 (1920), 229–238.

Podoleński, Stanisław. “Nemezis rozwodu”. Przegląd Powszechny 161 (1924), 193–207.

Podoleński, Stanisław. “O poszanowanie kobiety”. Przegląd Powszechny 181 (1929), 333–348.

Podoleński, Stanisław. “O życie nienarodzonych”. Przegląd Powszechny 196 (1932), 161–176; 196 (1932), 301–324; 197 (1933), 147–163.

Podoleński, Stanisław. “Prawo rozwodowe a szczęście małżeńskie”. Przegląd Powszechny 141/142 (1919), 420–431; 143/144 (1919), 111–126; 143/144 (1919), 403–415.

Podoleński, Stanisław. “Prawo rozwodowe a szczęście małżeńskie”. Przegląd Powszechny 145/146 (1920), 120–134; 145/146 (1920), 200–211.

Podoleński, Stanisław. “W sprawie niewłaściwej mody”. Przegląd Powszechny 163 (1924), 215.

Podoleński, Stanisław. “W walce z poczęciem życia”. Przegląd Powszechny 205 (1935), 3–23.

Przerembska, Violetta. Ideały wychowania w edukacji muzycznej w II Rzeczypospolitej. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2008.

Rola i miejsce kobiet w edukacji i kulturze polskiej, ed. Wiesław Jamrożek, Dorota Żołądź-Strzelczyk. Poznań: Instytut Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 1998.

Rzepecka, Zofia. “Emancypacja kobiet”. Przewodnik Społeczny 1 (1932), 26–33.

Female Educational Ideals in Polish Periodicals on Pedagogy in the Years 1918–1939 243

Rzepecka, Zofia. “Zagadnienia kobiece w oświetleniu katolickiem”. Przewodnik Społeczny 6 (1925), 299–303; 10 (1925), 433–438.

Sawicki, Franciszek. “Era żeńska w czasach zamierzchłych a w przyszłości”. Przegląd Powszechny 189 (1931), 274–298.

Skarżyńska, Maria. “Praca zarobkowa mężatek”. Przewodnik Społeczny 5 (1938), 157–160.

Skwarczyńska, Zofia. “Życie wewnętrzne rodziny”. Prąd 26 (1934), 173–177.

Smołalski, Antoni. Ideały wychowawcze w polskiej myśli pedagogicznej od XVI w. do końca II Rzeczypospolitej. Opole: Uniwersytet Opolski, 1994.

Sopoćko, Michał. “Polskie i katolickie ideały i systemy wychowawcze”. In: Katolicka myśl wychowawcza. Pamiętnik II Studium Katolickiego w Wilnie w dn. 28.VIII–1.IX.1926, ed. Stanisław Bross. Poznań: NIAK, 1937.

Stęślicka, Hanna. “Wykorzystanie odrębności natury kobiecej jako czynnik odrodzenia Narodu”. Przewodnik Społeczny 2 (1927), 55–62.

Szulc-Golska, Bożenna. “Wpływ kobiety na kulturalne życie społeczeństwa”. Przewodnik Społeczny 4 (1927), 145–150.

Śliwerski, Bogusław. Harcerstwo źródłem pedagogicznej pasji. Kraków: Oficyna Wydawnicza Oficyna Wydawnicza “Impuls”, 2016.

Urban, Jan. “O prawa obywatelskie dla kobiet”. Przegląd Powszechny 138/139 (1918), 276–293; 139/140 (1918), 414–431.

Urban, Jan. “O zdrowie moralne w naszych rodzinach”. Przegląd Powszechny 153/154 (1922), 420–438.

Urban, Jan. “Przeciwko zarazie moralnej”. Przegląd Powszechny 143/144 (1919), 289–298.

Wera. “Zasadnicze błędy w wychowaniu dziewcząt”. Przewodnik Społeczny 13 (1925), 575–578.

Weychert Szymanowska, Władysława. “Prawa kobiety”. Miesięcznik Nauczycielski 1–2 (1937), 11–13.
Zarzecki, Lucjan. O idei naczelnej polskiego wychowania. Warszawa–Poznań: M. Arct, 1919.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.