Teoria rozumowania moralnego – zarys syntezy

Urszula Gruca-Miąsik

Abstrakt

The Theory of Moral Reasoning – An Outline of Synthesis

The theory of moral reasoning exposes the correlation between thinking and moral behavior as well as the passage of its development through subsequent stages. Adequately to the child’s cognitive development, his or her moral reasoning ability also develops, i.e. the competence to analyze and evaluate events and situations in  the context of social rules and norms. In my definition of moral reasoning, I consider it as a conscious and purposeful thought process, by means of which a given individual defines the difference between good and evil in relation to ideas, situations and behaviors of one’s own and other people. The moral reasoning of the individual, which opens up space for educational activities, is a synthesis of personal and environmentally conditioned factors. Fortunately, in the last decades, in Anglo- Saxon environment, but also in Poland with my participation, research with this and many other contexts of moral reasoning has appeared.

Słowa kluczowe: moral reasoning, morality, education, man, development
References

Arbuthnot, Jack. „Modification of moral judgment through role playing”. Developmental Psychology, 11 (1975), 319–324.

Bee, Helen, Boyd, Denise. Psychologia rozwoju człowieka. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka, 2008.

Blasi, Augusto. „Bridging moral cognition and moral action: A critical review of the literature”. Psychological Bulletin 1 (1980), 1–45.

Cichosz, Marcin. Pedagogika społeczna. Zarys problematyki. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2014.

Clouse, Barbara. Patterns for a purpose. New York: McGraw-Hill, 1995.

Colby, Ann, Damon, William. Some do care: Contemporary lives of moral commitment. New York: Free Press, 1992.

Colby, Ann, Kohlberg, Lawrence, Gibbs, John, Lieberman, Marcus. A longitudinal study of moral judgment. Monographs of the Society for Research in Child Development. Chicago: University of Chicago Press, 1983 (1–2, Serial No. 200).

Czyżowska, Dorota. „O związkach między rozwojem moralnym a zachowaniami przestępczymi”, Roczniki Psychologiczne XIV, 2 (2011), 124–125.

Czyżowska, Dorota. „Wychowanie moralne w rodzinie”. W: Rodzina w kontekście współczesnych problemów wychowania, red. Bożena Muchacka. Kraków: Wydawnictwo Naukowe PAT, 2008.

Czyżowska, Dorota, Niemczyński, Adam, Kmieć, Ewa. „Formy rozumowania moralnego Polaków w świetle danych z badania metodą Lawrence’a Kohlberga”. Kwartalnik Polskiej Psychologii Rozwojowej 2 (1) (1993), 19–38.

Czyżowska, Dorota, Oleszkowicz, Anna. „Związek między rozwojem myślenia moralnego a tendencją do zachowań agresywnych w sytuacjach trudnych w okresie dorastania”. Psychologia Rozwojowa 15, 2 (2010), 47–59.

Greenberg, Jerald. „Who stole the money, and when? Individual and situational determinants of employee theft”. Organizational Behavior and Human Decision Processes 89 (2002), 985–1003.

Groth, Jarosław. „Rozumowanie moralne nieletnich przestępców”. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 3 (2007), 191–205.

Gruca-Miąsik, Urszula. Rozumowanie moralne – osoba, rozwój, wychowanie. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2018.

Grusec, Joan E., Goodnow, Jacqueline J. „Impact of parental discipline methods on the childis internalization of values: A reconceptualization and identification as predictors of current points of view”. Development Psychology 30 (1994), 4–19.

Holstein, Constance E. „The relation of children’s moral judgment level to that of their parents and to communication patterns in the family”. W: Adolescents: Development and relationships, red. Mollie S. Smart, Russell C. Smart. New York: Macmillan, 1973.

Janiszewska, Barbara. „Rozwój moralny”. W: Wybrane zagadnienia z psychologii, red. Stanisław Siek. Siedlce: Wydawnictwo Akademii Podlaskiej, 1999.

Kohlberg, Lawrence. „Essays on Moral Development”, vol. 1. W: The Philosophy of Moral Development. San Francisco: Harper and Row, 1981.

Kohlberg, Lawrence. „Essays on Moral Development”, vol. 2. W: The Psychology of Moral Development. San Francisco: Harper and Row, 1984.

Marynowicz-Hetka, Ewa. Pedagogika społeczna 1. Podręcznik akademicki. Warszawa: Wydawnictwo PWN, 2006.

Niemczyński, Adam, Czyżowska, Dorota, Pourkos, Marios, Mirski, Andrzej. „The Cracow studies with Kohlberg’s Moral Judgement Interview”. Polish Psychology Bulletin 1 (1988).

Ossowska, Maria. Motywy postępowania. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1949.

Power, Clark, Higgins, Ann, Kohlberg, Lawrence. Kohlberg’s approach to moral education. New York: Columbia University Press, 1989a.

Pratt, Michael W., Hunsberger, Bruce, Pancer, Mark S., Alisat, Susan. „A longitudinal analysis of personal values socialization: Correlates of moral self-ideal in late adolescence”. Social Development, 12 (4) (2003).

Radziewicz-Winnicki, Andrzej. Pedagogika społeczna w obliczu realiów codzienności. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008.

Rest, James R. Moral Development: Advances in Research and Theory. New York: Greenwood Publishing Group, Incorporated, 1986.

Rest, James R., Thomas, Stephen J. „Relation of moral judgement development of formal education”. Developmental Psychology 21 (1985), 709–714.

Róg, Anna, Orzechowska, Melania. „Wychowanie do wartości”. Edukacja i Dialog 5 (2004), 10–13.

Siemieniecki, Bronisław. Pedagogika kognitywistyczna. Studium teoretyczne. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, 2013.

Strus, Włodzimierz. Dojrzałość emocjonalna a funkcjonalność moralna. Warszawa: Wydawnictwo Liberi Libri, 2012.

Szczęsny, Wiesław W. Edukacja moralna: logos, antropos, praksis, etos. Warszawa: Wydawnictwo „Żak”, 2001.

Thomas, Stephen J. „Estimating gender differences in the comprehension and p of moral issue”. Developmental Review 6 (1986), 165–180.

Trempała, Janusz. Rozumowanie moralne i odporność dzieci na pokusę oszustwa. Bydgoszcz: Wydawnictwo WSP, 1992.

Turiel, Elliot. „An experimental test of the sequentiality of developmental stages in the child’s moral judgments”. Journal of Personality and Social Psychology 3 (1966), 611–618.

Walker, Lawrence J., de Vries, Brian, Trevethan, Shelley. „Moral stages and moral orientations in real-life and hypothetical dilemmas”. Child Development 58 (1987), 842–858.

Walker, Lawrence J., Pitts, Russell C. „Naturalistic conceptions of moral maturity”. Developmental Psychology 34 (1998).

Wojnar, Irena. „Światowa dekada rozwoju kulturalnego – nowe propozycje dla edukacji”. W: Edukacja wobec wyzwań XXI wieku, red. Irena Wojnar, Jerzy Kubina. Warszawa: Komitet Prognoz „Polska w XXI wieku” przy Prezydium PAN, 1997.

Wrońska, Marta. Kultura medialna adolescentów. Studium dostępu i zachowań. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2012.

Wysocka, Ewa. Człowiek a środowisko życia, podstawy teoretyczno-metodologiczne diagnozy. Warszawa: Wydawnictwo „Żak”, 2007.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.