Kapłani dla Polski zmartwychwstałej : idee i działalność Papieskiego Kolegium Polskiego w Rzymie

Wojciech Mleczko CR

Abstrakt

The Polish Pontifical College was founded in Rome in 1866 by the Congregation of the Resurrection under the patronage of Pope Pius IX. The creation of this institution of priestly formation was of great importance because of the situation of the Church and the clergy in Poland under occupation. The college became a place of formation of priests and seminarians in the atmosphere of universality of the Church, pure science, deep spirituality and genuine love for the country. In the years 1866-1918 the college educated 210 priests, among which can be found later saints and blessed, cardinals, bishops, rectors of seminaries, professors and rectors of universities. Preparation of this elite clergy personnel proved providential in the context of the resurrection of Poland in 1918.

Streszczenie

Papieskie Kolegium Polskie zostało założone w Rzymie w 1866 roku przez Zgromadzenie Zmartwychwstańców pod patronatem papieża Piusa IX. Powstanie tej instytucji formacji kapłańskiej miało ogromne znaczenie wobec sytuacji Kościoła i duchowieństwa w Polsce pod zaborami. Kolegium stało się miejscem formacji kapłanów i seminarzystów w atmosferze uniwersalizmu Kościoła, czystej nauki, głębokiej duchowości oraz prawdziwej miłości ojczyzny. W latach 1866-1918 Kolegium wykształciło 210 księży, wśród których można znaleźć późniejszych świętych i błogosławionych, kardynałów, biskupów, rektorów seminariów, profesorów i rektorów uniwersytetów. Przygotowanie doborowych kadr duchowieństwa okazało się opatrznościowe w kontekście zmartwychwstania Polski w 1918 roku.

Słowa kluczowe: Papieskie Kolegium Polskie, zmartwychwstańcy, formacja, księża, Rzym
References

100-lecie Papieskiego Kolegium Polskiego w Rzymie 1866–1966, Watykan 1966.

Bp. Ablewicz J., „Abyśmy byli pomocnikami prawdy…” (3 J 8). Homilia wygłoszona dnia 15 listopada 1986 roku w Papieskim Kolegium Polskim z racji setnej rocznicy śmierci ks. Piotra Semenenki, „Collegium Polonorum” 1987/88, t. 9.

Ćwiąkała F., Kronika, „Roczniki Kolegium Polskiego w Rzymie” 1903, nr 3.

Feliński Z. Sz., Pamiętniki, opr. E. Kozłowski, Warszawa 1986.

Grabowski K., Pamiętnik 1867–1890, Archiwum Zgromadzenia Zmartwychwstańców w Rzymie, rkps nr 15458.

Iwicki J.,, Charyzmat Zmartwychwstańców. Historia Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego, t. I (1836–1886), przy współpracy J. Wahla, tłum. J. Zagórski, Katowice 1990.

Jański B, List do J. i B. Zaleskich z 24 kwietnia 1838 r., w: tegoż, Listy 1828–1839, Rzym 2005 (komputeropis udostępniony w 2010 r. przez postulatora procesu kanonizacyjnego B. Jańskiego, ks. Wiesława Śpiewaka CR).

Jełowicki A., List do Jego Świętobliwości Piusa IX, proszący o szczególne błogosławieństwo Apostolskie dla obecnych i przyszłych dobrodziejów Seminarium Polskiego w Rzymie, i łaskawy na to Jego Świątobliwości Reskrypt, w: tegoż, Kazania o świętych Polskich i o Królowej Korony Polskiej, Berlin 1869.

Jełowicki A.,List do Jego Świętobliwości Piusa IX, proszący o upoważnienie ofiarowania Mu, na Seminarium Polskie w Rzymie, składki zebranej na zbudowanie kościoła polskiego w Rzymie, i reskrypt Ojca Świętego, w: tegoż, Kazania o świętych Polskich i o Królowej Korony Polskiej, Berlin 1869.

Kajsiewicz H., Pamiętnik o początkach Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego, w: tegoż, Pisma, t. 3, Berlin–Kraków 1872.

Kakowski A., Z niewoli do niepodległości. Pamiętniki, Kraków 2000.

Kalinka W., Ś. p. ks. Piotr Semenenko, w: tegoż, Dzieła, t. 12 (Pisma pomniejsze, cz. IV), Kraków 1902.

Kardaś A., Bogdan Jański jako wychowawca pierwszych zmartwychwstańców, „Zeszyty Historyczno-Teologiczne” 2000, nr 6.

Kardaś A., Hieronim Kajsiewicz – nawrócony emigrant. Apostoł duchowego zmartwychwstania, „Zeszyty Historyczno-Teologiczne” 2006, nr 12.

Kasperkiewicz K. M., Sługa Boży Józef Sebastian Pelczar. Szkic biograficzny, Rzym 1972.

Kasperkiewicz K. M., Z otwartym sercem ku Bogu i ludziom, Kraków 1991.

Królikowski J., Piotr Semenenko i zmartwychwstańcy jako autorzy duchowi i ich oddziaływanie, w: W. Misztal, W. Mleczko (red.), Sługa Boży o. Piotr Semenenko CR i zmartwychwstańcza szkoła duchowości. Materiały z sympozjum. Centrum Resurrectionis, Kraków 15 marca 2011 r., Kraków 2011.

Kumor B., Rola Kościoła w utrzymaniu jedności narodu polskiego i idei niepodległości, w: B. Kumor, Z. Obertyński (red.),Historia Kościoła w Polsce, t. II, cz. 1, Poznań–Warszawa 1979.

Mleczko W., Nauka i świętość. Formacja kapłańska w myśli i działalności zmartwychwstańców, Kraków 2014.

Pelczar J. S., Niektóre kazania i mowy przygodne, Przemyśl 1916.

Pitas A., Ś. p. ks. Józef Dąbrowski, „Roczniki Kolegium Polskiego w Rzymie” 1903, nr 2.

Popiel J., Kolegium Polskie w Rzymie, Kraków 1879.

Roczniki Kolegium Polskiego, w: P. Smolikowski, Historia Kolegium Polskiego w Rzymie, Kraków 1896.

Semenenko P., List do B. Jańskiego z 22 listopada 1838 r., w: tegoż, Listy, t. 2, Rzym 1986.

Semenenko P., List do Braci CR w Paryżu z 10 września 1842 r., w: tegoż, Listy, t. 7, Rzym 2001.

Semenenko P., List do Braci CR w Paryżu z 26 września 1842 r., w: tegoż, Listy, t. 7, Rzym 2001.

Semenenko P., List do J. Roothana z 19 kwietnia 1838 r., w: tegoż, Listy, t. 1, Rzym 1980.

Semenenko P., List do K. Odescalchi z 20 kwietnia 1838 r., w: tegoż, Listy, t. 1, Rzym 1980.

Smolikowski P., Historia Kolegium Polskiego w Rzymie, Kraków 1896.

Wyczawski H. E., Pelczar Józef Sebastian, w: tegoż (red.),Słownik polskich teologów katolickich, t. 3, Warszawa 1982.

Zaleski B., Ksiądz Hieronim Kajsiewicz. Wyciąg z listów i notatek zmarłego (1812–1873), Poznań 1878.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.