Myśl pedagogiczna Jacka (Adama) Woronieckiego w wybranych publikacjach z okresu 1903-1918

Maria M. Boużyk

Abstrakt

This study examines whether the Jacek (Adam) Woroniecki's works (1903-1918) allow us to regard him as an influential pedagogue and educationist. The study consists of four parts. Part 1, which precedes the main analysis, deals with Woroniecki's pedagogical abilities and qualifications. Parts 2, 3 and 4 survey successively the pedagogical core of Woroniecki's works, particularly some of his pedagogical ideas and his philosophical (i.e. Thomistic) approach to pedagogical issues. The findings are: a) at the pedagogical core of Woroniecki's works is an ethical approach to social problems, b) Woroniecki's ideas call for the harmonization of pedagogical and educational elements in human development and for the inclusion of religion, national culture and social patterning in this process, c) Woroniecki's pedagogics are founded on Thomism, as evidenced by his analytical approach and metaphysical, epistemological and anthropological premises.

Streszczenie

W artykule podjęto analizę myśli pedagogicznej Jacka (Adama) Woronieckiego na podstawie jego publikacji z lat 1903-1918 w celu wykazania, że już w tym czasie należał on do grona znaczących polskich pedagogów. W związku z tym analizy koncentrowały się wokół czterech zagadnień: biografii pedagoga, pedagogicznego wymiaru jego tekstów, głównych pedagogicznych tez, które stawiał oraz filozoficznego (tomistycznego) charakteru jego rozważań. Przyjętą tezę uzasadniono na podstawie kolejno formułowanych wniosków. Mianowicie zwrócono uwagę na: (1) pedagogiczne kwalifikacje Woronieckiego; (2) związek pedagogicznej wymowy jego tekstów z przyjętym w nich moralnym kierunkiem rozważań kwestii społecznych; (3) pedagogiczne postulaty, na przykład harmonizowanie w rozwoju człowieka elementów wychowawczych i edukacyjnych, pojmowanie wychowania jako kształtowania charakteru, wychowawczej roli rodziny oraz religii, przynależności narodowej i środowiska społecznego; (4) zasadnicze tomistyczne cechy pedagogicznego pisarstwa, które określono na podstawie sposobu prowadzenia przez Woronieckiego analiz (na przykład dążenia do ujęcia istoty opisywanych faktów) oraz założeń epistemologicznych, metafizycznych i antropologicznych.

Słowa kluczowe: polska pedagogika katolicka, wychowanie, edukacja, charakter, tomizm
References

Człowiek – moralność – wychowanie. Życie i myśl Jacka Woronieckiego OP, red. J. Gałkowski, Lublin 2000.

Filipiak M., Bibliografia podmiotowa i przedmiotowa Jacka Woronieckiego OP, w: Człowiek – moralność – wychowanie. Życie i myśl Jacka Woronieckiego OP, red. J. Gałkowski, Lublin 2000, s. 277297.

Gilson Ẻ., Tomizm, Wprowadzenie do filozofii św. Tomasza z Akwinu, przeł. J. Rybałt, Warszawa 1998.

Kamiński S., Jak filozofować?, Lublin 1989.

Kostkiewicz J., Kierunki i koncepcje pedagogiki katolickiej w Polsce 1918–1939, Kraków  2013.

Krąpiec M. A., Metafizyka. Zarys podstawowych zagadnień, Lublin 1978.

Krąpiec M. A., Poznawać czy myśleć. Problemy epistemologii tomistycznej, Lublin 1994.

Krąpiec M. A., Realizm ludzkiego poznania, Lublin 1995.

Majewska M. B., Wykaz pism o. Jacka Woronieckiego OP (do roku 10909 Adama Woronieckiego) wydanych w latach 1903–2005, w: Sługa Boży ojciec Jacek Woroniecki uczy, red. tenże, Warszawa 2006, s. 157174.

Sługa Boży ojciec Jacek Woroniecki uczy, red. tenże, Warszawa 2006.

Swieżawski S., Dzieje europejskiej filozofii klasycznej, Warszawa – Wrocław 2000.

Tomasz z Akwinu, O prawdzie, tłum. A. Białek, tekst sprawdzili i poprawili M. A. Krąpiec OP i A. Maryniarczyk SDB, red. A. Maryniarczyk, Lublin 1999.

Tomasz z Akwinu,Skrót zarysu teologii (Sumy teologicznej) św. Tomasza z Akwinu, red. (skrót i objaśnienia) F. W. Bednarski, Warszawa 2000.

Woroniecki J., Historia Katolickiej akcji społecznej w XIX wieku. Szkic historyczno-społeczny, Lublin 1906.

Woroniecki J., Konkordat czy rozdział, w: „Rok Polski”, 3(1918), nr 6, s. 352–363.

Woroniecki J., O przyszłość ruchu skautowego w Polsce, w: „Rok Polski”, 3(1918), nr 78, s. 451467.

Woroniecki J., O stosunku moralności do religii, w: „Wiadomości Archidiecezjalne Warszawskie” 1(1911), nr 3–4, s. 54–63; nr 5–6, s. 99–107.

Woroniecki J., Oświata i wychowanie, w: „Rok Polski”, 1(1916), nr 7, s. 3549.

Woroniecki A., Polscy obieżysasi w Szwajcarii, w: W kwestii wychodźtwa polskiego. Cztery rozprawy, Poznań 1906, s. 161–174.

Woroniecki J.,Przewodnik po literaturze religijnej dla osób pragnących pogłębić swe wykształcenie w dziedzinie wiary katolickiej, Lwów Włocławek 1914.

Woroniecki J., Społeczeństwo a wychowanie, w: „Rok Polski”, 1(1916), nr 8, s. 1731.

Woroniecki J., Szkoła narodowa a nauczanie języka polskiego, w: „Rok Polski”, 1(1916), nr 1, s. 2943.

Woroniecki J., U podstaw kultury katolickiej, Lublin 2002.

Woroniecki A., Uwagi z powodu „Naszej Młodzieży” Scriptora. Odczyt wygłoszony w jednym z Towarzystwa Zjednoczonych, Lwów 1903.

Woroniecki J., W szkole wychowania. Teksty wybrane, Lublin 2008.

Woroniecki J., Wychowanie człowieka. Wybór pism, Kraków 1961.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.