Problematyka filozoficznych podstaw pedagogiki w sporze Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej KUL z marksizmem

Maria M. Boużyk

Abstrakt

The Philosophical Foundations of Pedagogy in the Dispute of The Faculty of Christian Philosophy of the Catholic University of Lublin with Marxism

The article deals with the philosophical foundations of alternative pedagogy in relation to Marxism. The subject of these reflections are the research activities carried out by the Department of Christian Philosophy of the Catholic University of Lublin (KUL) during the time of communist rule in Poland. Thanks to the philosophical anthropology formulated at the department, it could, independently of the ideological indoctrination connected with the contemporaneous system of power, find its own necessary theoretical foundation. The paper is comprised of four parts. The first part presents the political realities of the dialogue. It is well known that KUL – the only Catholic university in any communist country – was an important center of Christian culture in Poland and that it implemented a model of education based on Christian values, even though it operated under strong pressure from the authorities of the People’s Republic of Poland. The second part of the paper covers the five stages of the running dialogue between philosophers at KUL and Marxists, an exchange particularly colored by the political changes that occurred in Poland in the years 1944, 1950, 1956, 1968, 1981, and 1989. The third part of the analysis is devoted to the model of integral humanism realized by KUL, with particular attention being paid to the role of research conducted in the Department of Philosophy. The article concludes with a discussion of the theses of philosophical anthropology formulated at the Catholic University of Lublin, selected for their differences regarding the three fundamental determinants of Marxism: materialism, atheism, and dialectics.

Słowa kluczowe: Marxism, Thomism, pedagogy, philosophical anthropology, integral humanism, The Department of Christian Philosophy of the Catholic University of Lublin
References

Bocheński, Józef M. Marksizm-leninizm. Nauka czy wiara? Komorów: Wyd. „Antyk – Marcin Dybowski”, 1999.

Chudy, Wojciech. „Człowiek jako podmiot albo człowiek jako funkcja”. Znak 33 (1981): 620–635.

Chudy, Wojciech. „Postaci marksizmu i ich ewolucja w powojennej Polsce”. W: Oblicza dialogu. Z dziejów i teorii dialogu: chrześcijanie – marksiści w Polsce, red. Antoni B. Stępień, Tadeusz Szubka, 91–112. Lublin: RW KUL, 1992.

Gałkowski, Jerzy W. „Problem pracy w dialogu chrześcijańsko-marksistowskim w Polsce po II wojnie światowej”. W: Wobec filozofii marksistowskiej. Polskie doświadczenia, red. Antoni B. Stępień, 145–170. Lublin: TN KUL, 1990.

Gałkowski, Jerzy W. „Tworzenie się człowieka przez pracę?”.W:Wobec filozofii marksistowskiej. Polskie doświadczenia, red. Antoni B. Stępień, 105–118. Lublin: TN KUL, 1990.

 „Historia KUL” [hasło], http://www.kul.pl/w-polsce-ludowej,art_15518.html, dostęp: 10.04.2017.

Janeczek, Stanisław. Filozofia na KUL-u. Nurty – idee – osoby. Lublin: RW KUL, 1999.

Kamiński, Stanisław. Jak filozofować? Lublin: TN KUL, 1989.

Kowalczyk, Stanisław. Człowiek w poszukiwaniu wartości. Elementy aksjologii personalistycznej. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2006.

Kowalczyk, Stanisław.„Marksistowska koncepcja wyzwolenia człowieka a chrześcijaństwo”. W:Oblicza dialogu. Z dziejów i teorii dialogu: chrześcijanie – marksiści w Polsce, red. Antoni B. Stępień, Tadeusz Szubka, 136–156. Lublin: RW KUL, 1992.

Krąpiec, Mieczysław A. Człowiek i prawo naturalne. Lublin: RW KUL, 1999.

Krąpiec, Mieczysław A. Człowiek – kultura – uniwersytet. Lublin: RW KUL,1982.

Krąpiec, Mieczysław A. „Dialog?”. W:Wobec filozofii marksistowskiej. Polskie doświadczenia, red.Antoni B. Stępień, 9–20. Lublin: TN KUL, 1990.

Marks, Karol, Fryderyk Engels. Manifest komunistyczny. Warszawa: Jirafa Roja, 2011.

Maryniarczyk, Andrzej. „Antropologiczno-metafizyczne podstawy adekwatnej teorii wychowania w ujęciu twórców Filozoficznej Szkoły Lubelskiej”. Polska Myśl Pedagogiczna 2 (2016): 103–116.

Oblicza dialogu. Z dziejów i teorii dialogu: chrześcijanie – marksiści w Polsce, red. Antoni B. Stępień, Tadeusz Szubka. Lublin: RW KUL, 1992.

Stępień, Antoni B. „Materializm dialektyczny – filozofia marksizmu”. W: Wobec filozofii marksistowskiej. Polskie doświadczenia, red. Antoni B. Stępień, 37–60. Lublin: TN KUL, 1990.

Stępień, Antoni B. „Rys rozwoju filozofii marksistowskiej i problem dialogu filozoficznego z marksizmem od roku 1945”. W: Wobec filozofii marksistowskiej. Polskie doświadczenia, red. Antoni B. Stępień, 21–59. Lublin: TN KUL, 1990.

Stępień, Antoni B. „Tomizm wobec marksizmu w Polsce”.W: Oblicza dialogu. Z dziejów i teorii dialogu: chrześcijanie – marksiści w Polsce, red. Antoni B. Stępień, Tadeusz Szubka, 113–118. Lublin: RW KUL, 1992.

Stępień, Antoni B. „Wobec marksistowskiej teorii człowieka”.W: Wobec filozofii marksistowskiej. Polskie doświadczenia, red. Antoni B. Stępień, 61–88. Lublin: TN KUL, 1990.

Wobec filozofii marksistowskiej. Polskie doświadczenia, red. Antoni B. Stępień. Lublin: TN KUL, 1990.

Zdybicka, Zofia J. Człowiek i religia. Lublin: TN KUL, 1993.

Zdybicka, Zofia J. Człowiek i religioznawstwo. Lublin: RW KUL, 1988.

Zdybicka, Zofia J. „Człowiek – zbawca człowieka? Uwagi o marksistowskiej teorii religii”. W: Wobec filozofii marksistowskiej. Polskie doświadczenia, red. Antoni B. Stępień, 171–200. Lublin: TNKUL, 1990.

Zdybicka, Zofia J. „Filozof wierny prawdzie o rzeczywistości”. W:Wierność rzeczywistości. Księga pamiątkowa z okazji jubileuszu 50-lecia pracy naukowej na KUL o. prof. Mieczysława A. Krąpca, red. Zofia J. Zdybicka,5–16. Lublin: PTTA, 2001.

Zdybicka, Zofia J. „Marksizm bez ateizmu? Czy ateizm jest istotnym składnikiem marksizmu?”.W:Oblicza dialogu. Z dziejów i teorii dialogu: chrześcijanie – marksiści w Polsce, red. Antoni B. Stępień, Tadeusz Szubka, 157–175. Lublin: RW KUL, 1992.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.