Ochrona historycznej architektury obronnej w stanie ruiny

Agnieszka Krempa,

Monika Wolnik,

Magdalena Zawilińska,

Elżbieta Waszczyszyn

Abstrakt

Zgodnie z międzynarodowymi doktrynami konserwatorskimi najlepszą metodą ochrony zamków jest pozostawienie ich w stanie trwałej ruiny. Ciekawym i również poprawnym rozwiązaniem tego problemu jest uzupełnienie historycznej tkanki współczesnymi elementami. Jednakże coraz częściej mamy do czynienia z działaniami takimi jak rekonstrukcja, które budzą wiele wątpliwości i są niezgodne z wszelkimi dokumentami doktrynalnymi. W niniejszym artykule opisujemy różnorodne podejście do ochrony zabytków na przykładzie dziewięciu polskich zamków.

Słowa kluczowe: ochrona zamków, architektura obronna, międzynarodowe dokumenty doktrynalne
References

Grupa CIAM-Francja, Karta Ateńska: urbanistyka C.I.A.M, tłum. Szeronos K., Koło Naukowe Wydziału Architektury Wnętrz ASP, Warszawa 1956.
II Międzynarodowy Kongres Architektów i Techników Zabytków, Międzynarodowa Karta Konserwacji i Restauracji Zabytków i Miejsc Zabytkowych, Wenecja 1964, www.ochrona.zabytki.lodz.pl (dostęp: 01.05.2017).
Międzynarodowy Komitet ICOMOS-IFLA ds. Ogrodów Historycznych, Międzynarodowa Karta Ogrodów IFLA – ICOMOS, Florencja 1981, www.nid.pl (dostęp: 01.05.2017).
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r. (Dz.U. Nr 162, poz. 1568), www.piib.org.pl (dostęp: 02.05.2017).
Gruszecki A., Trwała ruina zamku ogrodzienieckiego – próba adaptacji angielskiej szkoły konserwacji ruin, „Ochrona Zabytków”, 30/1–2 (116–117), 31–44.
www.jaroslawlasecki.pl/pl/publikacje-prasowe/rekonstrukcja-marzen-dla-regionu-i-potomnosci (dostęp: 04.05.2017).
www.czestochowa.wyborcza.pl/czestochowa/1,48725,20364777,zamek-mirow-odslania--swoje-tajemnice.html?disableRedirects=true (dostęp: 04.05.2017).
www.krzyztopor.org.pl/zamek/index.php (dostęp: 20.05.2017).
Leszczyński M., Zamek Krzyżtopór w Ujeździe już otwarty, www.regiodom.pl (dostęp: 29.05.2014).
www.zamek-ciechanow.pl (dostęp: 18.05.2017).
Pracownia Projektowa Kleczkowski-Architekt, [w:] Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie.
Zamek Ciechanowski – projekt rewitalizacji (dostęp 22.05.2017).
www.pieskowaskala.eu (dostęp: 18.05.2017).
Wojnar A., Zamek w Pieskowej skale po remoncie, „Gazeta Krakowska”, 28.04.2016.
www.polinar.pl/tropsztyn/ (dostęp: 14.05.2017).
www.zamek.checiny.pl (dostęp: 05.05.2017).
www.zamkipolskie.com/bobol/bobol.html (dostęp: 14.05.2017).
www.myszkow.naszemiasto.pl/artykul/zamek-w-bobolicach-odbudowany-oficjalne-otwarcie-
-w-sobote,1061551,artgal,t,id,tm.html (dostęp: 14.05.2017).
www.korzkiew.pl/modules/content/opracowania_naukowe/opracowanie_naukowe_01.pdf.
Szlezynger P.S., Zamek w Korzkwi i jego otoczenie. Problemy odbudowy i zagospodarowania, Kraków 2005.
Szlak Orlich Gniazd – w odbudowie, „Voyage”, nr 01 (162), styczeń 2012.
www.zamki.res.pl/mirow (dostęp: 06.05.2017).
Ałpatow M.W., Historia Sztuki, tom 2: Średniowiecze, Arkady, Warszawa 1968.
Przeszłość dla przyszłości, tom 2, A. Kadłuczki, E. Waszczyszyn (red.), Wydawnictwo Politechniki
Krakowskiej, Kraków 2015.
Kabsch M., Kontrowersyjna rozbudowa zamku w Ciechanowie, www.bryla.pl (dostęp: 17.05.2017).
www.nid.pl/upload/iblock/707/70754565f4de522132f2372a798c314e.pdf (dostęp: 03.05.2017).
Węcławowicz-Gyurkovich E., Miejsce nowej sztuki i architektury w historycznej przestrzeni kulturowej
– „Prawo dobrej kontynuacji”, „Czasopismo Techniczne”, z. 6-A/2015, s. 273–289.
Waszczyszyn E., Problem ochrony zabytków architektury obronnej zachowanych w stanie
ruiny – pomiędzy teorią a praktyką, [w:] Historia i współczesność w architekturze i urbanistyce,
t. 2, Monografia nr 466, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, Kraków 2014.
Dettloff P., Odbudowa i restauracja zabytków architektury w Polsce w latach 1918–1930.
Teoria i praktyka, Universitas, Kraków 2006.
www.echodnia.eu/swietokrzyskie/wiadomosci/opatow/art/8680085,ponad-osiemdziesiat-
-lamp-rozswietli-zamek-krzyztopor-ruiny-bedzie-tez-mozna-zwiedzac-noca,id,t.html (dostęp: 10.05.2017).
www.zamek-ogrodzieniec.pl (dostęp: 05.05.2017).
Petrus K., Adaptacja zamków do nowych funkcji w drugiej połowie XX wieku na wybranych przykładach Małopolskich, „Czasopismo Techniczne”, z. 3-A/2009, s. 14–16.
Ochrona, konserwacja i adaptacja zabytkowych murów. Trwała ruina II. Problemy utrzymania adaptacji, B. Szmygina (red.), Politechnika Lubelska, Lublin–Warszawa 2011.