Zagadnienie złożoności w teorii architektury końca XX wieku

Michał Żyła

Abstrakt

Complexity in late twentieth century theory of architecture
Postmodernism established the term ‘complexity’ as crucial for the twentieth century theory of architecture. Interdisciplinary complexity sciences developed independently throughout half of the century. The article tracks down relationships between the two, highlighting, among others, common genesis (Herbert A. Simon’s complex systems theory, adopted by Robert Venturi and Christopher Alexander) and theorists depending heavily on complexity sciences (eg. Lucien Kroll or Nikos Salingaros).

Streszczenie

Postmodernizm podniósł rangę pojęcia złożoności, które stało się kluczowe dla teorii architektury XX wieku. Niezależnie przez pół stulecia rozwijały się interdyscyplinarne nauki o złożoności. Praca śledzi związki obu dziedzin, zwracając uwagę m.in. na wspólne źródła (teorię systemów złożonych Herberta A. Simona, z którego prac korzystali Robert Venturi i Christopher Alexander) oraz teoretyków architektury wyraźnie czerpiących z nauk o złożoności (m.in. Lucien Kroll, Nikos Salingaros).

Słowa kluczowe: złożoność, prostota, architektura, urbanistyka, filozofia, teoria architektury, postmodernizm, Robert Venturi, Christopher Alexander, Herbert A. Simon
References

Alexander Ch., Notes on the Synthesis of Form, Harvard University Press, Cambridge, MA, 1964.

Alexander Ch., The Timeless Way of Building, Oxford University Press, Oxford 1979.

Alexander Ch., Hirshen S., Ishikawa S., Coffin Ch., Angel Sh., Houses generated by patterns, Center for Environmental Structure, Berkeley 1969.

Alexander Ch., Ishikawa S., Silverstein M., The Oregon Experiment, Oxford University Press, New York 1975.

Alexander Ch., Ishikawa S., Silverstein M., Jacobson M., Fiksdahl-King I., Angel Sh., Język wzorców. Miasta, budynki, konstrukcja, tłum. A. Kaczanowska, K. Maliszewska, M. Trzebiatowska, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2008.

Gell-Mann M., What is Complexity?, Complexity, 1(1)/1995, s. 16–19.

Le Corbusier, W stronę architektury, tłum. T. Swoboda, Centrum Architektury, Warszawa 2012.

Lenartowicz K.J., Juliusza Żórawskiego pojęcie ograniczonej złożoności, Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie, 44/2016, s. 79–87.

Mehaffy M.W., Salingaros N.A., Design for a Living Planet. Settlement, Science and Human Future, Sustasis Press, Portland 2015.

Młynarski K., Wybrane problemy teorii ewolucji, Wydawnictwo PiT, Kraków 2006.

Mouden A.V., Urban morphology as an emerging interdisciplinary field, Urban morphology, 1/1997, s. 3–11.

Mrozińska A., Zagadnienie złożoności w problematyce badawczej przemysłu, Prace Komisji Geografii Przemysłu Polskiego Towarzystwa Geograficznego, 29(4)/2015, s. 26.

Oficjalna strona Nagrody Turinga, https://amturing.acm.org/award_winners/simon_1031467.cfm (dostęp: 15.04.2019).Salingaros, N.A., A Theory of Architecture, Vajra Books, Kathmandu 2013.

Simon H.A., The Architecture of Complexity, Proceedings of the American Philosophical Society, 106(6)/1962.

Taborsky P. Complexity [za:] PhilPapers, https://philpapers.org/browse/complexity (dostęp: 23.04.2019).

Taborsky P., Is Complexity a Scientific Concept?, Studies in History and Philosophy of Science, 47/2014, part A, s. 51–59.

Teorie i manifesty architektury współczesnej, red. Ch. Jencks, K. Kropf, tłum. D. Szymczak, Sztuka Architektury, Warszawa 2013).

Venturi R., Complexity and Contradiction in Architecture, Museum of Modern Art, Nowy Jork 1966, 1977.

Żyła M., Język i rzeczywistość architektury, Fundacja im. Stefana Kuryłowicza, Warszawa 2016.