Archetypy w architekturze współczesnej

Marta Pieczara

Abstrakt

Archetypes in contemporary architecture

Architectural archetypes, which can be defined as a timeless reference of the relevant typology of buildings, are labelled as such through purely intellectual appraisals. Their conceptual qualities do nonetheless translate into the design principles which have the potential to be used as guidelines of spatial definition. The contemporary American architect Louis I. Kahn, whose works are renowned for creating links with the built heritage, has adopted the notion of the archetype into his personal design philosophy. By means of studying a selection of his designs, this paper will try to explain what an archetype is and how it influences the architectural design. Moreover, it aims to show that deriving inspiration from the archetype is important in terms of creating unique places.

Streszczenie

Archetyp architektoniczny, który można zdefiniować jako ponadczasowe odniesienie dla odpowiadającej mu typologii budowli, pozostaje w sferze intelektu. Jego wartości koncepcyjne mogą jednakże zostać przeniesione na określone zasady definiowania przestrzeni. Współczesny amerykański architekt Louis I. Kahn, którego prace słyną z nawiązań do dziedzictwa architektury, zaadoptował pojęcie archetypu do własnej filozofii projektowej. Poprzez analizę jego wybranych dzieł poniższy tekst ma na celu odpowiedzieć na pytanie czym jest archetyp i jak wpływa on na proces projektowania architektury. Ponadto, poniższa praca dążyć będzie do pokazania, że czerpanie inspiracji z archetypu jest ważnym elementem w tworzeniu przestrzeni odbieranych jako unikalne.

Słowa kluczowe: archetyp, typ architektoniczny, idea, projekt, archetype, architectural type, design
References

Bloom A., The Republic of Plato, Basic Books, Harper Collins Publishers, Nowy Jork 1968.

Brownlee D., De Long D., Louis I. Kahn, In the Realm Of Architecture, Rizzoli, Nowy Jork 1991.

Johnson E.J., Lewis M.J., Drawn from the Source. The Travel Sketches of Louis I. Kahn, Williams College Museum of Art, The MIT Press, Cambridge MA 1996.

Jung C.G., The archetypes and the collective unconscious, tł. Hull R.F.C., Bollingen Series, Princeton University Press, Princeton 1969.

Kahn L.I., Form and Design, 1960, [w:] Twombly R., Louis Kahn. Essential texts, W.W. Norton & Company, Nowy Jork 2003.

Komendant A.E., 18 years with architect Louis I. Kahn, Aloray Publisher, Englewood, NJ 1975.

Kozłowski T., Archetype in Architecture, „Teka Komisji Urbanistyki i Architektury” PAN Oddział w Krakowie, t. XLIV, Kraków 2016, 101–111.

Marchand B., Typologie des logements collectifs à Genève. Proposition de classement selon des contextes differenciés, EPFL, Lozanna 1992.

Mestelan P., La portée théorique du discours, [w:] Louis I. Kahn. Silence and Light. Actualité d’une pensée, Cahiers de théorie, 2/3, red. Mestelan P., Presses Polytechniques et Universitaires Romandes, Lozanna 2000.

Mestelan P., L’ordre et la règle, Presses Polytechniques et Universitaires Romandes, Lozanna 2005.

Norberg-Schulz Ch., Louis I. Kahn: idea e immagine, Officina Edizioni, Rzym 1980.

Pieczara M., L’échelle du territoire dans l’architecture de Louis I. Kahn, PhD Thesis 5178, EPFL, Lozanna 2012.

Ronner H., Jhaveri Sh., Vasella A., Louis I. Kahn. Complete Work 1935–74, Institute for the History and Theory of Architecture, The Swiss Federal Institute of Technology, Zurych 1977.

Scully V., Jr., Louis I. Kahn, George Braziller, New York 1962.