Ochrona dóbr kultury współczesnej jako narzędzie de lege ferenda w zróżnicowaniu prawnej ochrony zabytków

Aleksander Pyrzyk

Abstrakt

The protection of contemporary cultural heritage as a de lege ferenda tool in the diversity of the legal protection of monuments

The register of monuments in the Polish legal system includes a very wide range of heritage that consists of monuments with very diverse ages, functions and importance for science and culture. Despite this range and scale of diversity, the protection of monuments and the surroundings around them is currently unified. This uniformity often does not reflect the needs of the real protection of monuments and their high diversity. The high scale of the protection of monuments is often a reason for the slowing down of the natural development of the urbanisation of progressive cities, which has many negative consequences as an economic development itsself. The Polish legal system of protection of cultural heritage should be changed in such a case law way that could be the best solution for solving the challenge of diversity protection of the surroundings of cultural heritage.

Streszczenie
Rejestr zabytków w polskim systemie prawa obejmuje bardzo szeroki zakres dziedzictwa, na który składają się zabytki o zróżnicowanych wieku, funkcji czy znaczeniu dla nauki i kultury. Pomimo tak różnorodnej skali, ochrona zabytków i otaczających je obszarów jest obecnie jednolita. Ta jednolitość często nie odzwierciedla potrzeb realnej ochrony. Wysoka skala ochrony zabytków jest często przyczyną spowolnienia rozwoju urbanizacji miast, co samo w sobie może mieć wiele negatywnych konsekwencji dla rozwoju gospodarczego. Polski system prawny ochrony dziedzictwa kulturowego powinien zostać zmieniony w sposób bardziej kazuistyczny, aby chronić w sposób najwłaściwszy ogromnie zróżnicowane dziedzictwo kulturowe w przyszłości.

Słowa kluczowe: ochrona otoczenia, zabytki, dobra kultury, dziedzictwo, protection of surroundings, monuments, heritage
References

Akty prawne:

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, Dz.U. 2004 nr 118 poz. 1233.

Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, Dz.U. 2001 nr 5 poz. 42.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93.

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Dz.U. 2003 nr 162 poz. 1568.

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717.

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane, Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414.

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1999 r. III RN 82/99.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r. IV SA/Wa 2213/05.

Uchwała II Międzynarodowego Kongresu Architektów i Techników Zabytków w Wenecji w 1964r.: Międzynarodowa Karty Konserwacji i Restauracji Zabytków i Miejsc Zabytkowych. Zwana Kartą Wenecką z 1964 r.

Wydawnictwa książkowe:

Ginter A., Michalak A., Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz, Warszawa 2016.

Izdebski H., Zachariasz I., Komentarz do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Warszawa 2013.

Krajewski A., Pyrzyk A., Otoczenie dóbr kultury jako istotny element ochrony dziedzictwa, [w:] Prawo a ochrona dóbr kultury, red. P. Dobosz, Kraków 2014.

Leoński Z., Szewczyk M., Kruś M., Prawo zagospodarowania przestrzeni, Warszawa 2012.

Małysa-Sulińska K., Administracyjnoprawne aspekty inwestycji budowlanych, Warszawa 2012.

Małysa-Sulińska K., Normy kształtujące ład przestrzenny, Warszawa 2008.

Nitychoruk M., Only sky is the limit, Patio. Czasopismo Urbanistyczne 4/2013, 18–20.

Problematyka ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Poradnik dla planistów i samorządów lokalnych, NID, Warszawa 2011.

Smienk G., Niemeijer J., Palladio, the Villa and the Landscape, Bazylea 2011.

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz, red. M. Cherka, Warszawa 2010.

Zalasińska K., Zeidler K., Wykład prawa ochrony zabytków, Warszawa–Gdańsk 2015.

Prawo ochrony zabytków, red. K. Zeidler, Warszawa–Gdańsk 2014.

Strony internetowe:

Krajowy Program Ochrony Zabytków i Opieki nad Zabytkami na lata 2013–2016, Ministerstwo

Kultury i Dziedzictwa Narodowego, [online] http://bip.mkidn.gov.pl/media/docs/ogloszenia/2013/20130920Krajowy_program.pdf (dostęp: 03.03.2019).

Siwek A., Między zabytkiem a dobrem kultury współczesnej, [online] https://www.nid.pl/upload/iblock/c5b/c5b99fdb93f22007014537d2f9c0403a.pdf (dostęp: 03.03.2019).

www.isztuka.edu.pl (dostęp: 03.03.2019).