Kolonizowanie historii. Postkolonializm i postsocjalizm jako komunały

Łukasz Kaczmarek

Abstrakt

Colonising of History. Postcolonialism and Postsocialism as Commonplaces

Drawing on Eric R. Wolf famous appeal that anthropology bears a special responsibility to examine the commonplaces of human thought and the fighting words of human speech (Wolf 1994), in
this essay I consider some aspects of postcolonialism and postsocialism specific understanding 
in a public culture – especially in Poland and, to lesser extent,  other formerly dependent nation-states: Fiji and Jamaica. Public culture itself is, in a sense, a common place where numerous terms and arguments of academic origins are losing their previous meaning and acquire new senses. They are often objects of abuse and semantic manipulations in order to impose a specific interpretations of the past – which is the colonizing of the history – that are instrumental to justify domination of the particular socio-political policies.
Słowa kluczowe: anthropology of history, political anthropology, postsocialism, postcolonialism, Poland
References

Achenwall G.

1749 Abriß der neuen Staatswissenschaft der vornehmen Europäischen Reiche und Republiken, Göttingen.

Anderson B.

1997Wspólnoty wyobrażone. Rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, Warszawa–Kraków.

Beiser F.C.

2016 Herder and the Jewish Question, w: A. Waldow, N. DeSouza (eds.), Herder: Philospophy and Anthropology,Oxford, s. 240–256.

Bhabha H.K.

2008, Mimikra i ludzie. O dwuznaczności dyskursu kolonialnego, przeł. T. Dobrogoszcz, „Literatura na Świecie”, nr 1–2.

Bill S.

2014a Seeking the Authentic: Polish Culture and the Nature of Postcolonial Theory, „Nonsite”.

2014b W poszukiwaniu autentyczności: kultura polska i natura teorii postkolonialnej, przeł. P. Juskowiak, „Praktyka Teoretyczna” nr 1(11), http://www.praktykateoretyczna.pl/PT_nr11_2014_Socjologia_literatury/05.Bill.pdf (dostęp: 01.11.2014).

Bloch N.

2011 Urodzeni uchodźcy. Tożsamość pokolenia młodych Tybetańczyków w Indiach, Monografie Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, Wrocław.

Bortkiewicz P.

2014 Historia jednego wykładu, czyli gender zdemaskowany, Warszawa.

Buchowski M.

2008 Widmo orientalizmu w Europie. Od egzotycznego Innego do napiętnowania swojego, „Recykling Idei”, nr 10, wiosna/lato, s. 98–107.

2013 Neoliberalizm w Europie Środkowej – magia, religia czy nauka? „Poznańskie Studia Slawistyczne” nr 4, s. 29–41.

Burda K.

2013 Sekret czarnoskórych sprinterów, http://www.newsweek.pl/wiedza/nauka/sekret-czarnoskorych-sprinterow,107585,1,1.html (dostęp: 04.09.2013).

Buruma I., Margalit A.

2005Okcydentalizm. Zachód w oczach wrogów, przeł. A. Lipszyc, Kraków.

Bystroń J.S.

1995 [1935] Megalomania narodowa, Warszawa.

Chakrabarty D.

2011 Prowincjonalizacja Europy. Myśl postkolonialna i różnica historyczna,przeł.
D. Kołodziejczyk, T. Dobrogoszcz, E. Domańska, Poznań.

Cohn B.S.

1996 Colonialsm and Its Forms of Knowledge: The British in India, Princeton.

Czubkowska S.

2010 To nie wybory nas podzieliły, ale zaborcy, „Dziennik.pl”, 5 lipca, http://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/280908,to-nie-wybory-nas-podzielily-ale-zaborcy.html (dostęp: 10.03.2017).

Dalby S., Routledge P., Ó Tuathail G.

2003 The Geopolitics Reader, London–New York.              

Dirks N.B.

2002 Castes of Mind: Colonialism and the Making of Modern India, New Delhi.

Do Rzeczy

2018 Polska nie będzie płaciła podatku od niemieckich zbrodni: z Jarosławem Kaczyńskim, prezesem Prawa i Sprawiedliwości, rozmawia Kamila Baranowska, „Do Rzeczy”, nr 7/260, 12–18 lutego, s. 16–20.

Dz.U. 2018 poz. 369

2018 Ustawa z dnia 26 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, ustawy o grobach i cmentarzach wojennych, ustawy o muzeach oraz ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary.

Dz.U. 1998 nr 155 poz. 1016

1998 Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (opracowano na podstawie: t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1575, z 2018 r. poz. 5).

Eberhardt P.

2004 Polska i jej granice. Z historii polskiej geografii politycznej, Lublin.

2006 Twórcy polskiej geopolityki,Kraków.

2013 Linia Odry i Nysy Łużyckiej, jako zachodnia granica Polski – postulaty i urzeczywistnienie, „Prace Geograficzne”, nr 218, s. 265–305.

Eriksen T.H.

1988 Communicating Cultural Difference and Identity: Ethnicity and Nationalism in Mauritius, Oslo.

GarveyA. (ed.)

1923 Philosophy and Opinions of Marcus Garvey, New York.

Gdula M.

2017 Pożytki z klasowości. Klasy w Polsce i szanse zmiany społecznej, w: M. Gdula, M. Sutowski (red.), Klasy w Polsce. Teorie, dyskusje, badania, konteksty, Warszawa,
s. 136–162.

Goody J.

2011 Kradzież historii,przeł. J. Dobrowolski,Warszawa.

Gross J.T.

2000Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka, Sejny.

Gregory D.

1997 Postcolonialism,w: T. Barfield (ed.), The Dictionary of Anthropology, Oxford.

Hai Y.

2009 The Making Of Mr Hai’s Daughter: Becoming British, London.

Hall S.

2008 Tożsamość kulturowa a diaspora,przeł. K. Majer, „Literatura na Świecie”, nr 1–2, s. 165–183.

Haushofer K.

1939 Grenzen in ihrer geographischen und politischen Bedeutung, Heidelberg–Berlin–Magdeburg–Vowinckel.

Hobsbawm E., Ranger T. (red.)

2008Tradycja wynaleziona, przeł. M. Godyń, F. Godyń, Kraków.

Jakubowska H.

2014 Od egzotyki do nadziei białych, czyli (nie)mówienie o rasie w dyskursie sportowym, „Tematy z Szewskiej”, nr 4(14), http://www.tematyzszewskiej.pl/index.php/2016/02/18/od-egzotyki-do-nadziei-bialych-czyli-niemowienie-o-rasie-w-dyskursie-sportowym/ (dostęp: 20.07.2017).

Jarvie I.C.

1982 Popper on the Difference between the Natural and the Social Sciences, w: P. Levinson (ed.), In Pursuit of Truth. Essays on the Philosophy of Karl Popper on the Occasion of His 80th Birthday, Atlantic Highlands NJ, s. 83–107.

Kaczmarek L.

2008 Fidżi: dzieje i barwy wielokulturowości, Poznań.

Kaczmarek Ł.

2011 System neotradycyjny i polityka etniczna na Fidżi, w: W. Dohnal, A. Posern-Zieliński (red.), Antropologia i polityka. Szkice z badań nad kulturowymi wymiarami władzy, Warszawa, s. 103–123.

2014 Kategorie kultury publicznej służące konserwowaniu relacji władzy. Rasa i klasa w kontekście (post)kolonialnym, „Pogranicza. Studia Społeczne”, nr XXIII, s. 7–40.

Kaczmarek Ł., Ładykowski P.

2012Gdy granicę przekracza miasto: przygraniczny transnacjonalizm w okolicach Szczecina, w: M. Buchowski, J. Schmidt (red.), Imigranci: między izolacją a integracją,  Prace KNE PAN nr 18, Poznań, s. 273–289.

Kaczmarek Ł., Parowicz I.

2013Kingston: kolonialne ślady w tożsamości przestrzennej, „Journal of Urban Ethnology”, nr 10, s. 33–45.

Kołodziejczyk D.

2010 Postkolonialny transfer na Europę Środkowo-Wschodnią, „Teksty Drugie: Teoria Literatury, Krytyka, Interpretacja”, nr 5(125), s. 22–39.

Kossina G.

1912 Die deutsche Vorgeschichte, eine hervorragend nationale Wissenschaft,Leipzig.

Kossobudzka M.

2018Koniec świata przetrwają kobiety. Są silniejsze od mężczyzn, http://wyborcza.pl/7,75400,22964237,armagedon-przetrwaja-kobiety-sa-silniejsze-od-mezczyzn.html (dostęp: 31.01.2018).

Kostrzewski J.

1961 Zagadnienie ciągłości zaludnienia ziem polskich w pradziejach (od połowy II tysiąclecia p.n.e. do wczesnego średniowiecza), Poznań.

Kozierowski S.

1934 Atlas nazw geograficznych Słowiańszczyzny Zachodniej, wydanie specjalne, zeszyt I, Poznań, http://www.mapywig.org/m_documents/PL/ATLAS_NAZW_GEOGRAFICZNYCH_SLOWIANSZCZYZNY_ZACHODNIEJ_ZESZYT_I.pdf (dostęp: 18.11.2014).

Lal B.V.

1992 The Broken Waves: A History of Fiji Islands in the Twentieth Century, Honolulu.

Łowmiański H.

1967Początki Polski. Z dziejów Słowian w I tysiącleciu n.e., t. III, Warszawa.

Łukasik K.

2017 Czy twoja orientacja seksualna jest wypisana na twarzy? Awantura o pewien komputerowy algorytm, „Wyborcza.pl”, http://wyborcza.pl/7,75400,22605243,seksizm-trafia-do-cyberswiata.html (dostęp: 05.07.2017).

Macnaught T.

1982 The Fijian Colonial Experience: A Study of Neotraditional Order under British Colonial Rule Prior to World War II, Canberra.

Morawiecki M.

2018a Premier Mateusz Morawiecki: traktujemy walkę o prawdę historyczną jako jeden z naszych absolutnie najwyższych celów, https://www.premier.gov.pl/wydarzenia/aktualnosci/premier-mateusz-morawiecki-traktujemy-walke-o-prawde-historyczna-jako-jeden-z.html (dostęp: 11.02.2018).

2018b Premier Mateusz Morawiecki w Monachium: Życzyłbym sobie, żeby w ramach NATO powstawała coraz silniejsza struktura obronna w Europie, https://www.premier.gov.pl/wydarzenia/aktualnosci/premier-mateusz-morawiecki-w-monachium-zyczylbym-sobie-zeby-w-ramach-nato.html (dostęp: 17.02.2018).

Moskal W.

2012 Kto wygrywa igrzyska olimpijskie i dlaczego mutanty, http://wyborcza.pl/1,75400, 12287648,Kto_wygrywa_igrzyska_olimpijskie_i_dlaczego_mutanty.html (dostęp: 10.08.2012).

Nettleford R.M.

1972 Identity, Race and Protest in Jamaica, New York.

Obrębski J.

1936 Recenzja: J. Falkowski, B. Pasznycki, „Na pograniczu łemkowsko-bojkowskim”, „Sprawy Narodowościowe”, t. 10, nr 1–2, s. 156–158.

Ortner S.B.

2004 Pokolenie X. Antropologia w świecie nasyconym mediami, przeł. M. Kempny,
w: M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje, Warszawa, s. 420–447.

Petty W.

1690 Political Arithmetics,London.

Popper K.R.

1957 The Poverty of Historicism, London.

Radio elka.pl

2013 Chwała bohaterom, relacja J. Adamek, 27 grudnia (dostęp: 27.12.2017).

Ritz G.

1999 Dyskurs płci w ujęciu porównawczym, „Teksty Drugie: Teoria Literatury, Krytyka, Interpretacja” nr 5 (58), s. 117–123.

Said E.

1991 Orientalizm, przeł. W. Kalinowski, Warszawa.

2003 Orientalism: Western Concepts of the Orient,London.

Sauvy A.

1952 Trois mondes, une planète, „L’Observateur”, 14 août, no 118, s. 14, http://www.homme-moderne.org/societe/demo/sauvy/3mondes.html

Semmel B.

1960 Imperialism and Social Reform: English Social-Imperial Thovght 1895–1914, Cambridge.

Sherlock P., Bennett H.

1998 The Story of Jamaican People, Ian Randle Publisher,Princeton.

Strauchold G.

2012 „Jest dobrze, będzie jeszcze lepiej”. Nowe granice zachodnie polski w dyskursie publicystyczno-naukowym lat 40. XX wieku, „Rocznik Lubuski”, t. 38, cz. 1.

Strutyński M.

2014 Rasizm w koncepcjach środowisk politycznych w Polsce na przełomie XX i XXI wieku, „Tematy z Szewskiej”, nr 4(14), www.tematyzszewskiej.pl/wp-content/uploads/2016/02/TzSz-414-26-021.34-50.pdf (dostęp: 19.07.2016).

Tinker H.

1974 A New System of Slavery: The Export of Indian Labour Over Seas, 1830–1920, London.

Wieliński B.T.

2018 Premier Morawiecki nie odbudował polskiej reputacji. On ją jeszcze bardziej popsuł, „Wyborcza”, 18 lutego, http://wyborcza.pl/7,75968,23038103,premier-morawiecki-nie-odbudowal-polskiej-reputacji-on-ja-jeszcze.html (dostęp: 18.02.2018).

Wirtualna Polska

2018 Zarzuty Morawieckiego wobec Rosji. „Hybrydowa agresja”, oprac. K. Pietrzak, https://wiadomosci.wp.pl/zarzuty-morawieckiego-wobec-rosji-hybrydowa-agresja-6221015628281473a (dostęp: 16.02.2018).

Wolf E.R.

1994 Perilous Ideas. Race, Culture, People, „Current Anthropology”, vol. 35, no. 1,
s. 1–7.

Woźniak O.

2015 Obcy. Dlaczego ich nie lubimy?, „Wyborcza.pl”, http://wyborcza.pl/1,145452,
18582915,obcy-dlaczego-ich-nie-lubimy.html (dostęp: 21.12.2015).

2017 Patriotyzm jest w nas zakodowany biologicznie. Niestety, szowinizm też, „Wyborcza.pl”, http://wyborcza.pl/7,75400,22136469,patriotyzm-jest-w-nas-zakodowany-biologicznie-niestety-szowinizm.html (dostęp: 23.07.2017).

Wrzesiński W.

1992 Sąsiad. Czy wróg? Ze studiów nad kształtowaniem obrazu Niemca w Polsce w latach 1795–1939,Wrocław.

Wysokie Obcasy (MJ, JR, AO)

2012 Ile odsłoni Polka? W dużym mieście niedużo, ale im dalej na wschód... Fragmenty wywiadu z dr. Tomaszem Szlendakiem, „Wysokie Obcasy Extra”, http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/12,97398,12593196,Wysokie_Obcasy_Extra__Ile_odsloni_Polka__W_duzym_miescie.html?v=1&obxx=12593196 (dostęp: 02.10.2012).

Zarządzenie

1946 Zarządzenie Ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia
7 maja 1946 r., http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP19460440085 (dostęp: 18.11.2014).

Zimmerman A.

2006 Decolonizing Weber, „Postcolonial Studies”, nr 9(1), s. 53–79.

Kwartalnik "Prace Etnograficzne" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.