Informator, rozmówca, wspólnik. Obrazy relacji Antropologa z Innym

Tarzycjusz Buliński

Abstrakt

Informant, Interlocutor, Partner. Images of the Anthropologist’s Relationships with the Other
The goal of this paper is a presentation of images of relationships between an anthropologist and the Other based on the three main paradigms (realistic, interpretative, processual) defining epistemology and methodology of anthropological fieldwork. In the first, the Other is understood as an informant – a person with whom the anthropologist has a privileged cognitive and moral position. In the second, the Other is presented as an interlocutor who gains an equal moral position, though not epistemological. In the third one, both are presented as entities with exactly the same epistemological and moral status, which metaphorically reflects the figure of the Other as an accomplice. In the end, I describe situation from my fieldworks among the E’ñepá Indians from Venezuelan Amazonia, as an example of processual changes in my image of the relationship between Anthropologist and Other.

Słowa kluczowe: fieldwork, relationship between Anthropologist and Other, epistemology, ethics, paradigm, cultural anthropology
References

Barley N.

1997 Niewinny antropolog. Notatki z glinianej chatki, przeł. E.T. Szyler, Warszawa.

Brodzki M.

2008 Antropologia: literatura – dialog – przekład, Wrocław.

Buchowski M.

2012 Etnologia polska. Historie i powinowactwa, Poznań.

Buliński T.

2011 Ludzie, zwierzęta i inne byty w świecie Indian Amazonii. Wstęp do perspektywizmu, w: A. Mica, P. Łuczeczko (red.), Ludzie i nie-ludzie. Perspektywa socjologiczno-antropologiczna, Gdańsk, s. 89–114.

2013 Nasze metodologiczne minimum. Rozwój metodologii w antropologii, wystąpienie konferencyjne na I Polskim Kongresie Antropologicznym, Polski Instytut Antropologii, Warszawa.

2014 Ruchoma wiedza terenowa. Perspektywa antropologii procesualnej, „Zeszyty Etnologii Wrocławskiej”, nr 2 (21), s. 97–116.

2018 Szkoła w amazońskiej puszczy. Formy i znaczenie edukacji w społecznościach tubylczych na przykładzie Indian E’ñepá z Wenezueli, Gdańsk.

Buliński T., Kairski M.

2011 Wiedza terenowa w antropologii: w poszukiwaniu nowego wymiaru badań terenowych, w: T. Buliński, M. Kairski (red.), Teren w antropologii. Praktyka badawcza we współczesnej antropologii kulturowej, Poznań, s. 291–333.

Clifford J.

1999 O autorytecie etnograficznym, w: M. Buchowski (red.), Amerykańska antropologia postmodernistyczna, przeł. J. Iracka, S. Sikora, Warszawa, s. 123–159.

2004 Praktyki przestrzenne: badania terenowe, podróże i praktyki dyscyplinujące w antropologii, w: M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje, t. II, przeł. S. Sikora, Warszawa, s. 139–179.

Hastrup K.

2008 Droga do antropologii. Między doświadczeniem a teorią, przeł. E. Klekot, Kraków.

Henley P.

1988 Los E’ńepa (E’ñepá), w: W. Coppens (comp.), Los aborígenes de Venezuela, t. III, Caracas, s. 215–306.

1994 E’ñepá, w: J. Wilbert (ed.), Encyclopedia of World Cultures 7: South America, Boston, s. 264–267.

Holbraad M., Pedersen M.

2017 The Ontological Turn: An Anthropological Exposition, Cambridge. Kaniowska K.

1999 Opis – klucz do rozumienia kultury, Łódź.

2009 Heurystyczna wartość wiedzy antropologicznej, w: A. Pomieciński, S. Sikora (red.), Zanikające granice. Antropologizacja nauki i jej dyskursów, Poznań, s. 19–41.

2011 Metoda etnograficznych badań terenowych i poznanie w antropologii, w: T. Buliński, M. Kairski (red.), Teren w antropologii. Praktyka badawcza we współczesnej antropologii kulturowej, Poznań, s. 277–289.

Kempny M.

1994 Antropologia bez dogmatów – teoria społeczna bez iluzji, Warszawa.

Lizot J.

1976 El círculo de los fuegos. Vida y costumbres de los indios Yanomami, trad. J. Musto, Caracas.

Lubaś M.

2003 Rozum i etnografia, przyczynek do krytyki antropologii postmodernistycznej, Kraków.

2011 Więcej niż wiedza lokalna. W kierunku postinterpretatywnej koncepcji intensywnych badań terenowych, w: T. Buliński, M. Kairski (red.), Teren w antropologii. Praktyka badawcza we współczesnej antropologii kulturowej, Poznań, s. 29–66.

Marcus G.E.

2003 Użyteczność kategorii uczestnictwa w zmieniających się kontekstach antropologicznych badań terenowych, w: D. Wolska, M. Brodzki (red.), Clifford Geertz – lokalna lektura, przeł. J. Jaxa-Rożen, Kraków, s. 155–181.

2004 Wymogi stawiane pracom etnograficznym w obliczu ogólnoświatowej nowoczesności końca dwudziestego wieku, w: M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje, t. II, przeł. S. Sikora, Warszawa, s. 119–138.

Rabinow P.

1999 Wyobrażenia są faktami społecznymi: modernizm i postmodernizm w antropologii, w: M. Buchowski (red.), Amerykańska antropologia postmodernistyczna, przeł. J. Krzemień, Warszawa, s. 88–122.

2010 Refleksje na temat badań terenowych w Maroku, przeł. K.J. Dudek, S. Sikora, Kęty.

Rakowski T.

2011 Teren, czas, doświadczenie. O specyfice wiedzy antropologicznej po zwrocie krytycznym, w: T. Buliński, M. Kairski (red.), Teren w antropologii. Praktyka badawcza we współczesnej antropologii kulturowej, Poznań, s. 131–149.

Viveiros de Castro E.B.

1998 Cosmological Deixis and Amerindian Perspectivism, „Journal of The Royal Anthropological Institute”, nr 4, s. 469–488.

2004a Exchanging Perspectives. The Transformation of Objects into Subjects in Amerindian Ontologies, „Common Knowledge”, nr 10 (3), s. 463–484.

2004b Perspectival Anthropology and the Method of Controlled Equivocation, „Tipití”, nr 2 (1), s. 3–22.

Kwartalnik "Prace Etnograficzne" ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.